{"id":10866,"date":"2020-01-17T08:24:23","date_gmt":"2020-01-17T02:24:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/?p=10866"},"modified":"2020-01-18T18:35:52","modified_gmt":"2020-01-18T12:35:52","slug":"loi-chung-cua-gioan","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/loi-chung-cua-gioan\/","title":{"rendered":"L\u1eddi Ch\u1ee9ng c\u1ee7a Gioan"},"content":{"rendered":"<h3 style=\"text-align: center;\">Gioan 1,29-34 \u2013 CN II TN &#8211; A<\/h3>\n<p><strong>Ch\u00fang ta t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee9u \u0111\u1ed9 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0 h\u1ecdc l\u1ea5y b\u00e0i h\u1ecdc c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi khi ra \u0111i t\u00ecm c\u00e1ch c\u1ee9u th\u1ebf v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00fang ta c\u0169ng suy ngh\u0129 v\u1ec1 cung c\u00e1ch l\u00e0m ch\u1ee9ng c\u1ee7a Gioan.<\/strong><\/p>\n<p><b>1.- Ng\u1eef c\u1ea3nh<\/b><\/p>\n<p>Nh\u1edd c\u00f3 L\u1eddi T\u1ef1a v\u00e0 l\u1eddi ch\u1ee9ng gi\u1ea3i th\u00edch c\u1ee7a Gioan, ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u00f3n \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u1ebfn. B\u00e2y gi\u1edd t\u00e1c gi\u1ea3 <i>TM<\/i> th\u00f4ng tin l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean cho ch\u00fang ta bi\u1ebft Ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t hi\u1ec7n. \u00d4ng ch\u01b0a m\u00f4 t\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m, m\u00e0 ch\u1ec9 cho bi\u1ebft l\u00e0 Gioan th\u1ea5y Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn v\u00e0 l\u00e0m ch\u1ee9ng cho Ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 th\u00f4i. L\u1eddi ch\u1ee9ng n\u00e0y v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Qu\u1ea3 th\u1eadt, ta kh\u00f4ng th\u1ea5y ngay \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt s\u1ef1 l\u00e0 ai. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u1ea7n nh\u00ecn th\u1ea5y Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 ai v\u00e0 mang \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u g\u00ec. Do \u0111\u00f3, Gioan \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9ng v\u1ec1 Ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><b>2.- B\u1ed1 c\u1ee5c<\/b><\/p>\n<p>B\u1ea3n v\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft c\u1ea5u theo d\u1ea1ng chuy\u1ec3n ho\u00e1n nh\u01b0 sau:<\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"306\">\n<p align=\"center\">c. 29<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">\n<p align=\"center\">\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"302\">\n<p align=\"center\">c. 34<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"306\">Gioan th\u1ea5y \u0110\u1ee9c Gi\u00ea-su ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda m\u00ecnh, li\u1ec1n n\u00f3i: \u0110\u00e2y l\u00e0 Chi\u00ean Thi\u00ean Ch\u00faa<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"302\">T\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea5y, n\u00ean xin ch\u1ee9ng th\u1ef1c r\u1eb1ng Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0110\u1ea5ng Thi\u00ean Ch\u00faa tuy\u1ec3n ch\u1ecdn (l\u00e0 Con TC?)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"306\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"302\">&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"306\">\n<p align=\"center\">c. 30<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">\n<p align=\"center\">\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"302\">\n<p align=\"center\">c. 33b<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"306\">Ch\u00ednh Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0110\u1ea5ng t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i t\u1edbi khi b\u1ea3o r\u1eb1ng: C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn sau t\u00f4i, nh\u01b0ng tr\u1ed5i h\u01a1n t\u00f4i, v\u00ec c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc t\u00f4i<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"302\">Ng\u01b0\u01a1i th\u1ea5y Th\u1ea7n Kh\u00ed xu\u1ed1ng v\u00e0 ng\u1ef1 tr\u00ean ai, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 \u0110\u1ea5ng l\u00e0m ph\u00e9p r\u1eeda trong Th\u00e1nh Th\u1ea7n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"306\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"302\">&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"306\">\n<p align=\"center\">c. 31<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">\n<p align=\"center\">\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"302\">\n<p align=\"center\">c. 33a<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"306\">T\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft Ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf ra cho d\u00e2n \u00cdt-ra-en, t\u00f4i \u0111\u1ebfn l\u00e0m ph\u00e9p r\u1eeda trong n\u01b0\u1edbc<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"302\">T\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft Ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng ch\u00ednh \u0110\u1ea5ng sai t\u00f4i \u0111i l\u00e0m ph\u00e9p r\u1eeda trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ea3o t\u00f4i<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"349\">\n<p align=\"center\">\n<p align=\"center\">c. 32<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"349\">Gioan c\u00f2n l\u00e0m ch\u1ee9ng: <i>T\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea5y Th\u1ea7n Kh\u00ed <\/i>t\u1ef1a chim b\u1ed3 c\u00e2u <i>t\u1eeb tr\u1eddi xu\u1ed1ng v\u00e0 ng\u1ef1 tr\u00ean Ng\u01b0\u1eddi<\/i><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>C\u1ea3 kh\u1ed1i c\u00f3 t\u00ednh th\u1ed1ng nh\u1ea5t nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng khung b\u1edfi hai c\u00e2u l\u00e0m ch\u1ee9ng c\u1ee7a Gioan, cc. 29 v\u00e0 34. \u0110\u1ec9nh cao ho\u1eb7c kh\u00fac ngo\u1eb7t l\u00e0 c. 32 (Th\u1ea7n Kh\u00ed). V\u1eady, do c\u1ea5u tr\u00fac, \u0111o\u1ea1n v\u0103n n\u00e0y t\u1eadp trung v\u00e0o <i>th\u1ecb ki\u1ebfn<\/i> v\u1ec1 Ch\u00faa Th\u00e1nh Th\u1ea7n t\u1eeb tr\u1eddi xu\u1ed1ng v\u00e0 ng\u1ef1 tr\u00ean \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, m\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 Gioan l\u00e0m ch\u1ee9ng.<\/p>\n<p><b>3.- V\u00e0i \u0111i\u1ec3m ch\u00fa gi\u1ea3i<\/b><\/p>\n<p><i>&#8211; T\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft <\/i>(31.33a): Hai c\u00e2u 31 v\u00e0 33 \u0111\u00f3ng khung c. 32: Gioan \u0111\u00e3 kh\u00f4ng <i>bi\u1ebft<\/i> (<i>oida<\/i>) \u0110\u1ea5ng m\u00e0 \u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m ch\u1ee9ng cho. Trong <i>TM IV<\/i>, c\u00f3 hai \u0111\u1ed9ng t\u1eeb \u201cbi\u1ebft\u201d:<\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"125\">\n<p align=\"center\"><i>\u00a0<\/i><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"91\">\n<p align=\"center\"><i>Ga<\/i><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"96\">\n<p align=\"center\"><i>I, II, III Ga<\/i><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"112\">\n<p align=\"center\"><i>Kh<\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"125\"><i>gin\u00f4skein<\/i><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"91\">\n<p align=\"center\">56<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"96\">\n<p align=\"center\">26<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"112\">\n<p align=\"center\">04<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"125\"><i>eidenai (oida)<\/i><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"91\">\n<p align=\"center\">85<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"96\">\n<p align=\"center\">16<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"112\">\n<p align=\"center\">12<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Gioan \u01b0a d\u00f9ng \u0111\u1ed9ng t\u1eeb <i>oida<\/i> h\u01a1n: trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u0103n <i>Ga<\/i>, kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 danh t\u1eeb <i>gn\u0153sis<\/i> (s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft). Theo c\u00e1c nh\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i (nh\u01b0 I. de la Potterie, Spicq, Abbott), <i>gin\u00f4skein<\/i> c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201c\u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1\u201d, c\u00f2n <i>eidenai<\/i> (<i>oida<\/i>) l\u00e0 \u201cbi\u1ebft r\u00f5 v\u1ec1\u201d. <i>Gin\u00f4skein <\/i>th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c <i>Ga<\/i> d\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft b\u1eb1ng nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n con ng\u01b0\u1eddi (x. <i>Ga<\/i> 4,1; 6,15); c\u00f2n <i>eidenai<\/i> (<i>oida<\/i>) th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u xa, hi\u1ec3u bi\u1ebft b\u1eb1ng tr\u1ef1c gi\u00e1c (c. 31). Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 nh\u1eefng khi t\u00e1c gi\u1ea3 d\u00f9ng c\u1ea3 hai \u0111\u1ed9ng t\u1eeb theo c\u00f9ng m\u1ed9t<i> <\/i>c\u00e1ch nh\u01b0 nhau: \u0110\u1ee9c Gi\u00easu bi\u1ebft Cha (<i>eidenai<\/i> trong 7,29; 8,55; <i>gin\u00f4skein<\/i> trong 10,15; 17,25); \u0110\u1ee9c Gi\u00easu bi\u1ebft m\u1ecdi s\u1ef1 ho\u1eb7c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi (<i>eidenai<\/i> trong 16,30; 18,4; <i>gin\u00f4skein <\/i>trong 2,24); \u201cn\u1ebfu c\u00e1c \u00f4ng bi\u1ebft t\u00f4i th\u00ec h\u1eb3n c\u0169ng bi\u1ebft Cha t\u00f4i\u201d (<i>eidenai <\/i>trong c\u1ea3 hai ph\u1ea7n c\u1ee7a 8,19; <i>gin\u00f4skein <\/i>v\u00e0 <i>eidenai<\/i> trong 14,7); th\u1ebf gian kh\u00f4ng bi\u1ebft Cha ho\u1eb7c \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (<i>eidenai <\/i>trong 7,28; 8,19; 15,21; <i>gin\u0153skein<\/i> trong 1,10; 16,3; 17,25; <i>1 Ga<\/i> 3,1.6).<\/p>\n<p>D\u00f9 sao, \u1edf \u0111\u00e2y, t\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd n\u00f3i r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>ng\u01b0\u1eddi xa l\u1ea1 \u0111\u1ed1i v\u1edbi Gioan, m\u00e0 mu\u1ed1n n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng ch\u1ec9 kh\u00f4ng bi\u1ebft Ng\u01b0\u1eddi trong t\u01b0 c\u00e1ch M\u00easia: \u00f4ng ch\u01b0a nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u1ee9c tin, \u00f4ng ch\u01b0a <i>th\u1ea5y<\/i> \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0110\u1ea5ng \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa tuy\u1ec3n ch\u1ecdn. V\u1ec1 \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, Gioan c\u00f2n \u1edf trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i (<i>Ga<\/i> 1,26), h\u1ecd c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft g\u00ec v\u1ec1 ch\u00e2n t\u00ednh c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng \u0111ang \u1edf gi\u1eefa h\u1ecd. C\u00e2u truy\u1ec7n s\u00f4ng Gio\u0111an c\u00f3 vai tr\u00f2 m\u1ea1c kh\u1ea3i, \u0111\u01b0a l\u1ea1i cho Gioan c\u00e1i nh\u00ecn \u0111\u1ee9c tin.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-10867\" alt=\"Jn_B_prching_Jes_coming_C-96\" src=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Jn_B_prching_Jes_coming_C-96-223x300.jpg\" width=\"223\" height=\"300\" srcset=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Jn_B_prching_Jes_coming_C-96-223x300.jpg 223w, http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Jn_B_prching_Jes_coming_C-96.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 223px) 100vw, 223px\" \/><\/p>\n<p>Vi\u1ec7c Gioan th\u1ea5y Th\u1ea7n Kh\u00ed c\u00f3 hai m\u1ee5c ti\u00eau: k\u00e9o \u00f4ng ra kh\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u0103m t\u1ed1i (kh\u00f4ng bi\u1ebft) v\u00e0 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 \u00f4ng trong \u01a1n g\u1ecdi \u0111\u00edch th\u1eadt. Khi \u0111\u00f3, t\u1eeb t\u01b0 c\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ph\u00e9p r\u1eeda <i>trong n\u01b0\u1edbc<\/i>, \u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh ch\u1ee9ng nh\u00e2n <i>c\u1ee7a Th\u1ea7n Kh\u00ed<\/i>, ho\u1eb7c \u0111\u00fang h\u01a1n, ch\u1ee9ng nh\u00e2n <i>c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng c\u00f3 Th\u1ea7n Kh\u00ed ng\u1ef1 tr\u00ean<\/i>. Ch\u00ednh v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn. Ph\u00e9p r\u1eeda trong n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 l\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n chu\u1ea9n b\u1ecb cho vai tr\u00f2 ch\u1ee7 y\u1ebfu n\u00e0y. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n t\u1ea3 b\u1eb1ng lu\u1eadt ng\u1eef ph\u00e1p: So s\u00e1nh <i>Ga<\/i> 1,31, \u201cT\u00f4i \u0111\u1ebfn l\u00e0m ph\u00e9p r\u1eeda (<i>baptiz\u00f4n<\/i>: ph\u00e2n-t\u1eeb hi\u1ec7n t\u1ea1i di\u1ec5n t\u1ea3 m\u1ed9t<i> <\/i>s\u1ef1 ki\u1ec7n) v\u1edbi <i>Ga<\/i> 1,7, \u201c\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9ng, v\u00e0 l\u00e0m ch\u1ee9ng v\u1ec1 \u00e1nh s\u00e1ng\u201d (m\u1ec7nh \u0111\u1ec1 ch\u1ec9 m\u1ee5c \u0111\u00edch) v\u00e0 v\u1edbi <i>Ga<\/i> 1,31, \u201cT\u00f4i \u0111\u1ebfn l\u00e0m ph\u00e9p r\u1eeda trong n\u01b0\u1edbc <i>\u0111\u1ec3<\/i> (<i>hina<\/i>) Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf ra cho \u00cdt-ra-en\u201d. Th\u1ecb ki\u1ebfn \u0111\u00e3 l\u00f4i Gioan ra kh\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft, l\u1ea1i t\u1ecf b\u00e0y cho \u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee9 m\u1ea1ng \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u00fap \u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ho\u00e0n t\u1ea5t s\u1ee9 m\u1ea1ng \u1ea5y.<\/p>\n<p>&#8211; <i>T\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea5y Th\u1ea7n Kh\u00ed <\/i>(32): L\u1eddi ch\u1ee9ng c\u1ee7a Gioan b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1edbi l\u1eddi tuy\u00ean b\u1ed1 n\u00e0y \u1edf c. 32, \u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 <i>th\u1ea5y<\/i> (<i>tetheamai<\/i>) Th\u1ea7n Kh\u00ed\u201d, v\u00e0 \u1edf c. 34: \u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 <i>th\u1ea5y<\/i> (<i>he\u00f4raken<\/i> [<i>horan<\/i>] v\u00e0 t\u00f4i l\u00e0m ch\u1ee9ng\u201d (= v\u00ec t\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea5y, t\u00f4i l\u00e0m ch\u1ee9ng). V\u1eady vi\u1ec7c l\u00e0m ch\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t tr\u00ean m\u1ed9t<i> <\/i>vi\u1ec7c \u201cth\u1ea5y\u201d (<i>Ga<\/i> 3,11.32; x. <i>1 Ga<\/i> 1,2; 4,14).<\/p>\n<p>Th\u1eadt ra, c\u00e1i nh\u00ecn kh\u1ea3 gi\u00e1c c\u0169ng quan tr\u1ecdng, nh\u01b0ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft m\u1ed9t<i> <\/i>\u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ea5y v\u00e0 l\u00e0m ch\u1ee9ng v\u1ec1 th\u1ef1c t\u1ea1i \u1ea9n gi\u1ea5u n\u00e0y. T\u1ea1i s\u00f4ng Gio\u0111an, Gioan \u0111\u00e3 th\u1ea5y m\u1ed9t<i> <\/i>s\u1ef1 ki\u1ec7n b\u00ean ngo\u00e0i: Th\u1ea7n Kh\u00ed xu\u1ed1ng v\u00e0 ng\u1ef1 tr\u00ean \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (<i>Ga<\/i> 1,32), nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u00f4ng l\u00e0m ch\u1ee9ng l\u00e0 t\u01b0 c\u00e1ch M\u00easia c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. \u201cTh\u1ea5y\u201d \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>c\u00e1i nh\u00ecn t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng l\u00e0 c\u00e1i nh\u00ecn \u0111\u01b0a t\u1edbi \u0111\u1ee9c tin, c\u00e1i nh\u00ecn kh\u00e1m ph\u00e1 ra r\u1eb1ng bi\u1ebfn c\u1ed1 l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>d\u1ea5u ch\u1ec9. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 th\u1ea5y th\u00ec l\u00e0m ch\u1ee9ng v\u1ec1 <i>\u00fd ngh\u0129a <\/i>c\u1ee7a bi\u1ebfn c\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 l\u1ea1i. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0m ch\u1ee9ng v\u1ec1 <i>\u00fd ngh\u0129a <\/i>\u0111\u00f3 nh\u01b0 \u0111\u00e3 <i>th\u1ea5y trong <\/i>bi\u1ebfn c\u1ed1. T\u00e1c gi\u1ea3 di\u1ec5n t\u1ea3 nh\u1eefng s\u1eafc th\u00e1i n\u00e0y qua 5 \u0111\u1ed9ng t\u1eeb \u0111\u1ec1u c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cth\u1ea5y\u201d sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p>(1) <i>blepein<\/i>: \u201cGioan <i>th\u1ea5y<\/i> \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda m\u00ecnh\u201d (c. 29). \u0110\u1ed9ng t\u1eeb n\u00e0y di\u1ec5n t\u1ea3 m\u1ed9t<i> <\/i>tri gi\u00e1c th\u1ecb gi\u00e1c m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>(2) <i>theasthai<\/i>:<b> <\/b>\u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 <i>th\u1ea5y<\/i> Th\u1ea7n Kh\u00ed\u201d (c. 32). \u0110\u1ed9ng t\u1eeb n\u00e0y di\u1ec5n t\u1ea3 vi\u1ec7c \u201cth\u1ea5y\u201d nh\u01b0 m\u1ed9t<i> <\/i>s\u1ef1 chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng, quan s\u00e1t bi\u1ebfn c\u1ed1 \u0111ang di\u1ec5n ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 ra \u00fd ngh\u0129a. N\u00f3 di\u1ec5n t\u1ea3 m\u1ed9t<i> <\/i>s\u1ef1 ti\u1ec7m ti\u1ebfn v\u1ec1 tri gi\u00e1c: \u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea5y Th\u1ea7n Kh\u00ed xu\u1ed1ng (ph\u00e2n t\u1eeb <i>katabainon<\/i>) \u2026 v\u00e0 ng\u1ef1 (aorist l\u1ed1i tr\u00ecnh b\u00e0y<a href=\"http:\/\/kinhthanhvn.org\/viewItem.jhtml?itemId=8248#_ftn1\">[1]<\/a> <i>emeinen<\/i>)\u201d.<\/p>\n<p>(3) <i>horan:<\/i> \u0110\u1ed9ng t\u1eeb n\u00e0y di\u1ec5n t\u1ea3 vi\u1ec7c \u201cth\u1ea5y\u201d k\u00e8m theo hi\u1ec3u bi\u1ebft th\u1eadt s\u1ef1. \u201cNg\u01b0\u01a1i <i>th\u1ea5y<\/i> Th\u1ea7n Kh\u00ed\u2026\u201d (c. 33b): \u0111\u1ed9ng t\u1eeb \u1edf th\u00ec aorist l\u1ed1i ti\u1ebfp thu\u1ed9c \u0111\u1ec7 nh\u1ecb<a href=\"http:\/\/kinhthanhvn.org\/viewItem.jhtml?itemId=8248#_ftn2\">[2]<\/a> \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 \u0111i\u1ec1u \u00f4ng s\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y. \u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 <i>th\u1ea5y <\/i>n\u00ean xin ch\u1ee9ng th\u1ef1c\u201d (c. 34): \u0111\u1ed9ng t\u1eeb \u1edf th\u00ec qu\u00e1 kh\u1ee9 ho\u00e0n th\u00e0nh l\u1ed1i tr\u00ecnh b\u00e0y<a href=\"http:\/\/kinhthanhvn.org\/viewItem.jhtml?itemId=8248#_ftn3\">[3]<\/a> \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 r\u1eb1ng Gioan \u0111\u00e3 nh\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1c kh\u1ea3i v\u1ec1 t\u01b0 c\u00e1ch M\u00easia c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u1edf m\u1ee9c s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ebfn n\u1ed7i k\u1ec3 t\u1eeb nay, \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9ng c\u00e1ch \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u00e0 b\u1ec1n b\u1ec9.<\/p>\n<p>(4) <i>the\u00f4rein: <\/i>\u201cNh\u00ecn\u201d c\u00f3 s\u1ef1 t\u1eadp trung, ph\u1ea3i m\u1ea5t nhi\u1ec1u gi\u1edd h\u01a1n <i>blepein<\/i>, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t<i> <\/i>s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u xa h\u01a1n <i>blepein<\/i>: c\u00e1i nh\u00ecn n\u00e0y \u0111\u01b0a t\u1edbi vi\u1ec7c ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 \u0110\u1ea5ng l\u00e0m nh\u1eefng \u0111i\u1ec1m thi\u00eang d\u1ea5u l\u1ea1, m\u1ed9t<i> <\/i>con ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 di\u1ec7u, nh\u01b0ng \u0111\u1ea5y ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ee9c tin th\u1eadt s\u1ef1 (x. 2,23; 4,19; 6,2). Th\u1eadt ra c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng lu\u1eadt tr\u1eeb: a) ngh\u0129a \u201cnh\u1eadn th\u1ee9c s\u00e2u xa\u201d (6,40; 17,24); b) ngh\u0129a th\u1ec3 l\u00fd, t\u1ee9c t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 <i>blepein<\/i> (20,12.14; 14,17; x. <i>1 Ga<\/i> 3,17).<\/p>\n<p>(5) <i>idein: <\/i>t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 <i>horan<\/i>, t\u1ee9c l\u00e0 \u201cth\u1ea5y\u201d k\u00e8m theo s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft th\u1eadt s\u1ef1 (4,48; 6,14.30). Nh\u01b0ng c\u00f3 khi <i>idein<\/i> c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1i nh\u00ecn th\u1ec3 l\u00fd (1,39; 5,6; 6,22.24; 7,52; 12,9; x. <i>1 Ga<\/i> 5,16; <i>3 Ga<\/i> 14).<\/p>\n<p>R.E. Brown cho r\u1eb1ng n\u1ebfu \u0111i t\u1eeb d\u1ea1ng v\u1eadt ch\u1ea5t nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1i nh\u00ecn \u0111\u1ebfn d\u1ea1ng cao si\u00eau nh\u1ea5t, th\u00ec n\u00ean x\u1ebfp theo th\u1ee9 t\u1ef1: <i>blepein<\/i>, <i>the\u00f4rein<\/i>, <i>horan<\/i>, <i>idein<\/i> (<i>eidon<\/i>), <i>theasthai<\/i>, v\u1edbi b\u1ea3ng th\u1ed1ng k\u00ea sau:<\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"100\">\n<p align=\"center\">\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">\n<p align=\"center\"><i>Ga<\/i><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"75\">\n<p align=\"center\"><i>1, 2, 3 Ga<\/i><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"75\">\n<p align=\"center\"><i>Kh<\/i><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"62\">\n<p align=\"center\"><i>T\u01af<\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"100\"><i>blepein<\/i><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">\n<p align=\"center\">17<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"75\">\n<p align=\"center\">1<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"75\">\n<p align=\"center\">13<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"62\">\n<p align=\"center\">\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"100\"><i>the\u00f4rein<\/i><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">\n<p align=\"center\">24<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"75\">\n<p align=\"center\">1<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"75\">\n<p align=\"center\">2<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"62\">\n<p align=\"center\">58<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"100\"><i>horan<\/i><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">\n<p align=\"center\">31<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"75\">\n<p align=\"center\">8<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"75\">\n<p align=\"center\">7<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"62\">\n<p align=\"center\">114<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"100\"><i>idein<\/i> (<i>eidon<\/i>)<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">\n<p align=\"center\">36<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"75\">\n<p align=\"center\">3<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"75\">\n<p align=\"center\">56<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"62\">\n<p align=\"center\">\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"100\"><i>theasthai<\/i><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"37\">\n<p align=\"center\">6<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"75\">\n<p align=\"center\">3<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"75\">\n<p align=\"center\">\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"62\">\n<p align=\"center\">22<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><i>&#8211; Th\u1ea7n Kh\u00ed<\/i>: \u0110\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng trung t\u00e2m c\u1ee7a th\u1ecb ki\u1ebfn l\u00e0 Th\u1ea7n Kh\u00ed, gi\u1ed1ng nh\u01b0 trong c\u00e1c <i>TMNL<\/i>: <i>Mt<\/i> 3,16 (Th\u1ea7n Kh\u00ed Thi\u00ean Ch\u00faa: <i>Theou<\/i>, kh\u00f4ng qu\u00e1n t\u1eeb); <i>Lc<\/i> 3,22 (Th\u00e1nh Th\u1ea7n); <i>Mc<\/i> 1,10 (Th\u1ea7n Kh\u00ed); <i>Ga<\/i> 1,32 (Th\u1ea7n Kh\u00ed, nh\u01b0ng th\u00eam \u201ct\u1eeb tr\u1eddi\u201d [<i>ex ouranou<\/i>, kh\u00f4ng qu\u00e1n t\u1eeb] \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c thi\u00ean gi\u1edbi, t\u1ee9c l\u00e0 Th\u1ea7n Kh\u00ed Thi\u00ean Ch\u00faa, l\u00e0 Th\u00e1nh Th\u1ea7n).<\/p>\n<p><i>&#8211; ng\u1ef1 tr\u00ean Ng\u01b0\u1eddi<\/i> (32): <i>Ga<\/i>, c\u0169ng nh\u01b0 <i>Mt<\/i> v\u00e0 <i>Lc<\/i>, n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u1ea7n Kh\u00ed ng\u1ef1 xu\u1ed1ng \u201c<i>tr\u00ean<\/i> (<i>epi<\/i>) \u0110\u1ee9c Gi\u00easu\u201d (<i>Mc<\/i>: <i>eis<\/i>). \u0110i\u1ec1u tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i thu\u1ed9c v\u1ec1 <i>Ga<\/i>, \u0111\u00f3 l\u00e0 Th\u1ea7n Kh\u00ed \u201c<i>ng\u1ef1<\/i> (<i>\u1edf l\u1ea1i<\/i>) <i>tr\u00ean<\/i>\u201d Ng\u01b0\u1eddi (<i>menein epi<\/i>: cc. 32.33). C\u00e1c nh\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn <i>Is<\/i> 11,2: \u201cT\u1eeb g\u1ed1c t\u1ed5 Gi\u00eas\u00ea, s\u1ebd \u0111\u00e2m ra m\u1ed9t<i> <\/i>nh\u00e1nh nh\u1ecf, t\u1eeb c\u1ed9i r\u1ec5 \u1ea5y, s\u1ebd m\u1ecdc l\u00ean m\u1ed9t<i> <\/i>m\u1ea7m non. Th\u1ea7n Kh\u00ed \u0110\u1ee9c Ch\u00faa s\u1ebd <i>ng\u1ef1 tr\u00ean<\/i> v\u1ecb n\u00e0y (<i>anapausetai ep\u2019auton<\/i>) \u2026\u201d. Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 B\u1ea3n LXX d\u00f9ng \u0111\u1ed9ng t\u1eeb <i>anapausetai<\/i> (to rest upon). T\u00e1c gi\u1ea3 <i>TM IV<\/i> ch\u1ecdn \u0111\u1ed9ng t\u1eeb <i>menein<\/i> (to dwell) c\u00f3 l\u1ebd do ng\u00e0i quen s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ed9ng t\u1eeb n\u00e0y theo ngh\u0129a th\u1ea7n h\u1ecdc. C\u0169ng nh\u01b0 s\u1ef1 ki\u1ec7n Th\u1ea7n Kh\u00ed ng\u1ef1 tr\u00ean m\u1ea7m non nh\u00e0 \u0110av\u00edt trong <i>Is<\/i> 11,2, \u0111\u1ed9ng t\u1eeb <i>menein<\/i> trong <i>Ga<\/i> 1,32-33 l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea5u ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho v\u1ecb T\u1ea9y Gi\u1ea3 bi\u1ebft v\u1ec1 quan h\u1ec7 th\u01b0\u1eddng h\u1eb1ng, th\u00e2n m\u1eadt v\u00e0 ho\u00e0n h\u1ea3o gi\u1eefa Th\u1ea7n Kh\u00ed Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. \u0110\u1ed9ng t\u1eeb \u201c<i>\u1edf l\u1ea1i<\/i>\u201d c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch t\u0129nh, n\u1ed1i v\u1edbi <i>epi<\/i>\u00a0 \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 \u0111\u1eb7c t\u00ednh s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a quan h\u1ec7 n\u00e0y (F. Godet).<\/p>\n<p><i>&#8211; t\u1ef1a chim b\u1ed3 c\u00e2u t\u1eeb tr\u1eddi <\/i>(32): C\u1ea3 ba <i>TMNL<\/i> \u0111\u1ec1u n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, v\u1edbi <i>h\u00f4s<\/i> (as; like) \u0111\u1ec3 so s\u00e1nh (<i>Mt<\/i> d\u00f9ng <i>h\u00f4sei<\/i> \u0111\u1ec3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh). <i>Lc<\/i> x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng Th\u1ea7n Kh\u00ed \u0111\u00e3 ng\u1ef1 xu\u1ed1ng \u201cd\u01b0\u1edbi m\u1ed9t<i> <\/i>h\u00ecnh d\u00e1ng\u201d (<i>s\u00f4matik\u00ea eidei<\/i>; in bodily form: <i>Lc<\/i> 3,22). C\u00f2n t\u1ea1i sao con b\u1ed3 c\u00e2u l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Th\u1ea7n Kh\u00ed, th\u00ec kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n r\u00f5 r\u00e0ng. R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng bay l\u01b0\u1ee3n c\u1ee7a Th\u1ea7n Kh\u00ed tr\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc nguy\u00ean th\u1ee7y trong <i>St<\/i> 1,2 \u0111\u00e3 g\u1ee3i ra h\u00ecnh \u1ea3nh m\u1ed9t<i> <\/i>c\u00e1nh chim bay l\u01b0\u1ee3n (t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 trong <i>\u0110nl<\/i> 32,11), nh\u01b0ng b\u1ea3n v\u0103n \u1ea5y kh\u00f4ng h\u1ec1 n\u00f3i l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>con b\u1ed3 c\u00e2u (tr\u1eeb m\u1ed9t<i> <\/i>b\u1ea3n v\u0103n thu\u1ed9c truy\u1ec1n th\u1ed1ng kinh s\u01b0). <i>St<\/i> 8,8 th\u00ec n\u00f3i r\u1eb1ng N\u00f4\u00ea \u0111\u00e3 th\u1ea3 m\u1ed9t<i> <\/i>con b\u1ed3 c\u00e2u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u1ec1 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng con b\u1ed3 c\u00e2u n\u00e0y l\u00e0 Th\u1ea7n Kh\u00ed. X. L\u00e9on-Dufour g\u1ee3i \u00fd con b\u1ed3 c\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ee3i ra t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa (x. <i>Dc<\/i> 2,14; 5,2) ho\u1eb7c cu\u1ed9c t\u1ea1o d\u1ef1ng m\u1edbi (x. <i>St<\/i> 1,2).<\/p>\n<p>Trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng Do Th\u00e1i, con b\u1ed3 c\u00e2u c\u00f3 m\u1ed9t<i> <\/i>\u00fd ngh\u0129a bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng, <i>li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn Israel<\/i>, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1edbi Israel \u0111ang l\u01b0u \u0111\u00e0y (<i>Hs<\/i> 7,11; 11,11; <i>Is<\/i> 60,8; <i>Tv<\/i> 55,7-8; 68,13; 74,19; <i>Dc<\/i> 1,15; 2,14; 5,2; 6,8) v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ng\u1ee5y th\u01b0 ho\u1eb7c kinh s\u01b0 s\u1eed d\u1ee5ng. T\u1eeb \u0111\u00f3 A. Feuillet cho r\u1eb1ng con b\u1ed3 c\u00e2u \u0111i xu\u1ed1ng v\u00e0 ng\u1ef1 tr\u00ean \u0110\u1ee9c Gi\u00easu t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng v\u00e0 ti\u00ean b\u00e1o \u0111i\u1ec1u s\u1ebd l\u00e0 hoa tr\u00e1i ch\u00ednh c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1ed5 tr\u00e0n Th\u1ea7n Kh\u00ed: \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e0nh l\u1eadp Israel m\u1edbi, c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n ho\u00e0n h\u1ea3o c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u00e2n ph\u00fac. V\u1eady, \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n t\u1ea3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp l\u00e0 Th\u1ea7n Kh\u00ed, m\u00e0 l\u00e0 <i>h\u1eadu qu\u1ea3<\/i> \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n Thi\u00ean Ch\u00faa khi Th\u1ea7n Kh\u00ed hi\u1ec7n di\u1ec7n n\u01a1i \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. C\u0169ng nh\u01b0 v\u00e0o ng\u00e0y l\u1ec5 Ng\u0169 Tu\u1ea7n, c\u00e1c l\u01b0\u1ee1i l\u1eeda kh\u00f4ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng Th\u1ea7n Kh\u00ed, nh\u01b0ng l\u00e0 c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef m\u00e0 c\u00e1c T\u00f4ng \u0110\u1ed3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n Th\u00e1nh Th\u1ea7n soi s\u00e1ng s\u1ebd n\u00f3i ra, v\u00e0 s\u00e2u xa h\u01a1n, t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u00fac-\u00e2m-h\u00f3a th\u1ebf gi\u1edbi, th\u00ec c\u0169ng v\u1eady, con b\u1ed3 c\u00e2u trong Ph\u00e9p R\u1eeda di\u1ec5n t\u1ea3 \u00fd t\u01b0\u1edfng n\u00e0y l\u00e0 D\u00e2n thi\u00ean sai ph\u1ea3i ch\u1ecdn \u0111i\u1ec3m kh\u1edfi h\u00e0nh n\u01a1i b\u1ea3n th\u00e2n \u0110\u1ee9c Gi\u00easu-M\u00easia, l\u00e0 Vua v\u00e0 T\u00f4i t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa (Yhwh).<\/p>\n<p><i>&#8211; Ch\u00ednh l\u00e0 \u0110\u1ea5ng l\u00e0m ph\u00e9p r\u1eeda trong Th\u00e1nh Th\u1ea7n <\/i>(33b): \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ee9c cung c\u1ea5p ch\u00eca kh\u00f3a ch\u00fa gi\u1ea3i cho th\u1ecb ki\u1ebfn, v\u00ec c\u00f4ng th\u1ee9c n\u00e0y gi\u1ea3i th\u00edch \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n \u0110\u1ee9c Gi\u00easu trong t\u01b0\u01a1ng quan v\u1edbi Israel. C\u00f4ng th\u1ee9c n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 trong c\u00e1c <i>TMNL<\/i> v\u00e0 trong <i>Cv<\/i>, nh\u01b0ng c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t \u0111\u00e1ng k\u1ec3: trong <i>Mt<\/i> (3,11) v\u00e0 <i>Lc<\/i> (3,16), l\u1eddi loan b\u00e1o ph\u00e9p r\u1eeda trong Th\u00e1nh Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi h\u00ecnh \u1ea3nh <i>l\u1eeda<\/i> v\u00e0 quay h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0110\u1ea5ng \u201cm\u1ea1nh h\u01a1n\u201d s\u1eafp \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0110\u1ea5ng M\u00easia \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n cu\u1ed9c ph\u00e1n x\u00e9t c\u00e1nh chung. Trong vi\u1ec5n t\u01b0\u1ee3ng \u1ea5y, Th\u1ea7n Kh\u00ed, v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean k\u1ebft ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi l\u1eeda, l\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, l\u00e0 h\u01a1i th\u1edf v\u00f4 \u0111\u1ecbch, s\u1ebd th\u1ef1c hi\u1ec7n cu\u1ed9c ph\u00e1n x\u00e9t n\u00e0y (x. <i>Is<\/i> 4,4tt). \u0110\u00e2y l\u00e0 tr\u1eadn gi\u00f3 v\u0169 b\u00e3o s\u1ebd gi\u1ebft ch\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb gian \u00e1c (x. <i>Is<\/i> 11,4).<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, c\u00f4ng tr\u00ecnh n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh \u00e2n ph\u00fac, nh\u1eb1m thi\u1ebft l\u1eadp D\u00e2n Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee7a th\u1eddi c\u00e1nh chung, D\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c thanh luy\u1ec7n v\u00e0 th\u00e1nh thi\u1ec7n (<i>Mc<\/i> 1,8 kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u1eeda; x. <i>Cv<\/i> 1,5). <i>TM IV<\/i> c\u0169ng \u1edf trong chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng n\u00e0y, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u n\u1ed5i b\u1eadt v\u1eabn l\u00e0 <i>b\u1ea3n th\u00e2n \u0110\u1ee9c Gi\u00easu<\/i>:<\/p>\n<p>(1) B\u1eb1ng ba l\u1ea7n Gioan x\u00e1c \u0111\u1ecbnh t\u01b0 c\u00e1ch c\u1ee7a m\u00ecnh (<i>Ga<\/i> 1,26.31.33), t\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00f4ng nh\u1eafm \u0111\u1ed1i l\u1eadp hai ph\u00e9p r\u1eeda m\u00e0 l\u00e0 hai nh\u00e2n v\u1eadt Gioan \u2013 Gi\u00easu;<\/p>\n<p>(2) B\u1eb1ng vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng ph\u00e2n-t\u1eeb hi\u1ec7n t\u1ea1i v\u1edbi qu\u00e1n t\u1eeb x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 m\u1ed9t<i> <\/i>ch\u1ee9c n\u0103ng l\u00e2u b\u1ec1n v\u00e0 ti\u00eau bi\u1ec3u, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u00fang l\u00fac: \u201cCh\u00ednh l\u00e0 \u0110\u1ea5ng l\u00e0m ph\u00e9p r\u1eeda (<i>ho baptiz\u00f4n<\/i>, \u201cle baptisant\u201d) trong Th\u00e1nh Th\u1ea7n\u201d (1,33b).<\/p>\n<p>V\u1eady c\u00f3 hai nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed1i l\u1eadp trong vai tr\u00f2 l\u1ecbch s\u1eed, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 hai vai tr\u00f2: Gioan c\u00f3 vai tr\u00f2 l\u00e0m ch\u1ee9ng; \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u00f3 vai tr\u00f2 l\u00e0m ph\u00e9p r\u1eeda trong Th\u00e1nh Th\u1ea7n.<\/p>\n<p>B\u1edfi v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e1n t\u1eeb \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc \u201cTh\u00e1nh Th\u1ea7n\u201d, ta hi\u1ec3u t\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u01b0u \u00fd v\u1ec1 ch\u00ednh Th\u00e1nh Th\u1ea7n, nh\u01b0ng l\u01b0u \u00fd v\u1ec1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Ng\u00e0i. Do \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ecbch: \u201ctrong quy\u1ec1n l\u1ef1c Th\u00e1nh Th\u1ea7n\u201d. Nh\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ee9c n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a g\u00ec?<\/p>\n<p>(1) Trong vi\u1ec5n t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a <i>TM IV<\/i>, ph\u00e9p r\u1eeda trong Th\u00e1nh Th\u1ea7n \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 cu\u1ed9c ph\u00e1n x\u00e9t c\u00e1nh chung theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng <i>Mt\u2013Lc<\/i>;<\/p>\n<p>(2) \u0110\u00e2y c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u00e9p r\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u1edf <i>Ga<\/i> 3,22 v\u00e0 4,1, b\u1edfi v\u00ec ph\u00e9p r\u1eeda \u1ea5y <i>kh\u00f4ng ph\u1ea3i <\/i>l\u00e0 ph\u00e9p r\u1eeda trong Th\u00e1nh Th\u1ea7n.<\/p>\n<p>V\u1eady, ph\u1ea3i ch\u0103ng l\u00e0 <i>ph\u00e9p r\u1eeda Kit\u00f4 gi\u00e1o<\/i>? R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3, theo ngh\u0129a gi\u00e1n ti\u1ebfp; nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2y vi\u1ec5n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf r\u1ed9ng h\u01a1n nhi\u1ec1u. Ph\u00e9p r\u1eeda trong Th\u00e1nh Th\u1ea7n nh\u1eafm \u0111\u1ebfn v\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, nh\u00ecn to\u00e0n b\u1ed9. S\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u1ed1i v\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 y\u1ebfu s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>ph\u00e9p r\u1eeda \u201ctrong Th\u00e1nh Th\u1ea7n\u201d. H\u1ea7u nh\u01b0 c\u00e1c nh\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng \u00fd quy chi\u1ebfu c\u00f4ng th\u1ee9c \u1ea5y v\u1ec1 c\u00e1c b\u1ea3n v\u0103n <i>C\u1ef1u \u01af\u1edbc<\/i> loan b\u00e1o cu\u1ed9c tu\u00f4n \u0111\u1ed5 Th\u1ea7n Kh\u00ed Thi\u00ean Ch\u00faa xu\u1ed1ng tr\u00ean c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n v\u00e0o th\u1eddi c\u00e1nh chung (<i>Is<\/i> 32,15tt; 44,3tt; <i>Ed<\/i> 36,25-29; <i>Ge<\/i> 3,1tt). M\u1ee5c ti\u00eau l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t<i> <\/i>d\u00e2n t\u1ed9c th\u00e1nh thi\u1ec7n, quy ph\u1ee5c l\u1ec1 lu\u1eadt Ch\u00faa, m\u1ed9t<i> <\/i>d\u00e2n t\u1ed9c \u201cnh\u1eadn bi\u1ebft\u201d Ng\u00e0i (x. <i>1 QS<\/i> IV,19-23\u2026). Do c\u00f3 Th\u00e1nh Th\u1ea7n ng\u1ef1 xu\u1ed1ng v\u00e0 c\u01b0 ng\u1ee5 n\u01a1i m\u00ecnh, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c hi\u1ec7n cu\u1ecdc tu\u00f4n \u0111\u1ed5 Th\u1ea7n Kh\u00ed th\u1eddi c\u00e1nh chung. Ch\u00ednh <i>Ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c n\u00e0y<\/i>. \u0110i\u1ec1u m\u1edbi m\u1ebb trong m\u1ea1c kh\u1ea3i <i>T\u00e2n \u01af\u1edbc<\/i> l\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, \u0110\u1ea5ng M\u00easia, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m m\u1ed9t<i> <\/i>c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 <i>C\u1ef1u \u01af\u1edbc<\/i> d\u00e0nh ri\u00eang cho Thi\u00ean Ch\u00faa (x. <i>Cv<\/i> 2,32tt).<\/p>\n<p><i>&#8211; Chi\u00ean Thi\u00ean Ch\u00faa <\/i>(29.36): T\u00e1c gi\u1ea3 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn con chi\u00ean V\u01b0\u1ee3t Qua, hay l\u00e0 con chi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1t t\u1ebf t\u1ea1i \u0110\u1ec1n Th\u1edd, ho\u1eb7c Ng\u01b0\u1eddi T\u00f4i T\u1edb \u0110\u1ee9c Ch\u00faa trong s\u1ea5m ng\u00f4n <i>Is<\/i> 53,7? D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 con chi\u00ean V\u01b0\u1ee3t Qua ho\u1eb7c con chi\u00ean c\u1ee7a hy l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y, b\u1edfi v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o cho th\u1ea5y ch\u00fang \u0111\u1ec1n t\u1ea1 t\u1ed9i l\u1ed7i. Ri\u00eang quan ni\u1ec7m \u0111\u00e2y l\u00e0 \u201ccon chi\u00ean V\u01b0\u1ee3t Qua\u201d th\u00ec c\u0169ng kh\u00f3 v\u1eefng, tuy c\u00f3 c\u00e2u \u201ckh\u00f4ng m\u1ed9t<i> <\/i>kh\u00fac x\u01b0\u01a1ng n\u00e0o s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00e1nh d\u1eadp\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u1ee7a <i>Xh<\/i> 12,46 (x. <i>Ga<\/i> 19,36). B\u1edfi c\u0169ng c\u00f3 c\u00e2u <i>Tv<\/i> 34,21: \u201cX\u01b0\u01a1ng c\u1ed1t h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00faa gi\u1eef g\u00ecn, d\u1ea7u m\u1ed9t<i> <\/i>kh\u00fac c\u0169ng kh\u00f4ng d\u1eadp g\u00e3y\u201d, m\u00e0 c\u00e2u n\u00e0y th\u00ec n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu trung \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa b\u1ea3o v\u1ec7. \u0110\u00e0ng kh\u00e1c, nh\u1eefng c\u00e2u tr\u00edch <i>C\u1ef1u \u01af\u1edbc<\/i> trong ph\u1ea7n II c\u1ee7a <i>TM IV<\/i>, ngo\u1ea1i tr\u1eeb <i>Dcr<\/i> 12,10 (x. <i>Ga<\/i> 19,37), \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb B\u1ed9 <i>Th\u00e1nh V\u1ecbnh<\/i> (<i>Tv<\/i> 41,10 = <i>Ga<\/i> 13,18; <i>Tv<\/i> 35,19 v\u00e0 69,4 = <i>Ga<\/i> 15,25; <i>Tv<\/i> 22,18 = <i>Ga<\/i> 19,24; <i>Tv<\/i> 22,16 = <i>Ga<\/i> 19,28), khi\u1ebfn ch\u00fang ta d\u1ec5 cho r\u1eb1ng t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111ang ngh\u0129 t\u1edbi <i>Tv<\/i> 34 h\u01a1n l\u00e0 <i>Xh<\/i> 12.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi <i>Is<\/i> 53: b\u1edfi v\u00ec c\u1ea3 hai b\u1ea3n v\u0103n \u0111\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y <i>l\u1ec5 hy sinh <\/i>d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng m\u1ed9t<i> <\/i>con chi\u00ean g\u00e1nh l\u1ea5y t\u1ed9i l\u1ed7i th\u1ebf gian. Tuy nhi\u00ean, trong s\u1ea5m ng\u00f4n <i>Is<\/i>, con chi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn th\u00e2n ph\u1eadn hy l\u1ec5, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 hi\u1ec1n l\u00e0nh, ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng, ph\u1ee5c t\u00f9ng c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi T\u00f4i T\u1edb. H\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u1ed9ng t\u1eeb <i>airein<\/i> (\u201cx\u00f3a b\u1ecf\u201d; take away) c\u1ee7a <i>Ga<\/i> kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi \u0111\u1ed9ng t\u1eeb <i>pherein<\/i> (\u201cmang l\u1ea5y, g\u00e1nh ch\u1ecbu; to bear) c\u1ee7a <i>Is<\/i> 53,4. C\u0169ng n\u00ean ghi nh\u1eadn r\u1eb1ng quan ni\u1ec7m v\u1ec1 m\u1ed9t<i> <\/i>\u0110\u1ea5ng M\u00easia ch\u1ecbu \u0111au kh\u1ed5 ho\u00e0n to\u00e0n xa l\u1ea1 v\u1edbi th\u1eddi \u1ea5y (x. quan ni\u1ec7m c\u1ee7a Gioan T\u1ea9y Gi\u1ea3 trong <i>Mt<\/i> [3,12; 11,2-3] v\u00e0 <i>Lc<\/i> [3,17; 7,18-19]), v\u00e0 s\u1ef1 kinh ng\u1ea1c c\u1ee7a c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 khi nghe loan b\u00e1o Kh\u1ed5 N\u1ea1n (<i>Mc<\/i> 9,32; <i>Lc<\/i> 24,21\u2026).<\/p>\n<p>Do \u0111\u00f3, tuy c\u00f3 nh\u1eefng h\u1ecdc gi\u1ea3 (x. <i>NJBC<\/i>) cho r\u1eb1ng h\u00ecnh \u1ea3nh \u201ccon chi\u00ean\u201d t\u1ed5ng h\u1ee3p <i>Xh<\/i> v\u00e0 <i>Is<\/i>, ta c\u00f3 th\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 nh\u01b0 sau: V\u00e0o gi\u1edd \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ch\u1ebft, trong khi d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 Ng\u01b0\u1eddi ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecb b\u1ecf r\u01a1i, Ch\u00faa Cha kh\u00f4ng b\u1ecf r\u01a1i Ng\u01b0\u1eddi. <i>Ga<\/i> th\u00edch di\u1ec5n t\u1ea3 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng n\u00e0y (<i>Ga<\/i> 8,29; 16,32). \u0110o\u1ea1n <i>Dcr<\/i> 12,10 c\u0169ng di\u1ec5n t\u1ea3 m\u1ed9t<i> <\/i>c\u00e1i ch\u1ebft \u0111\u01b0a t\u1edbi chi\u1ebfn th\u1eafng. Nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 \u0111\u00e2m \u0110\u1ee9c Gi\u00easu s\u1ebd ph\u1ea3i nh\u00ecn l\u00ean Ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 nh\u00ecn m\u1ed9t<i> <\/i>v\u1ecb chi\u1ebfn th\u1eafng, \u0111\u1ec3 t\u1eeb n\u01a1i c\u1ea1nh s\u01b0\u1eddn \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e2m th\u1ee7ng, h\u1ecd nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n c\u1ee9u \u0111\u1ed9 b\u1edfi n\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u00e1u, t\u1ee9c nh\u1eefng bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a b\u00ed t\u00edch R\u1eeda t\u1ed9i v\u00e0 Th\u00e1nh Th\u1ec3 (\u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a <i>Is<\/i> 53).<\/p>\n<p>&#8211; <i>X\u00f3a b\u1ecf<\/i>: \u0110\u1ed9ng t\u1eeb <i>airein<\/i> c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cn\u00e2ng l\u00ean\u201d, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1eeba c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cmang, v\u00e1c tr\u00ean m\u00ecnh\u201d, v\u1eeba c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cl\u1ea5y \u0111i, c\u1ea5t \u0111i, l\u00e0m bi\u1ebfn m\u1ea5t\u201d. T\u00e1c gi\u1ea3 <i>TM IV<\/i> th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u0111\u1ed9ng t\u1eeb n\u00e0y theo ngh\u0129a th\u1ee9 hai (x. <i>Ga<\/i> 2,16; 5,8-12; 10,18; <i>1 Ga<\/i> 3,5).<\/p>\n<p>&#8211; <i>T\u1ed9i tr\u1ea7n gian<\/i>: C\u1ee5m t\u1eeb n\u00e0y \u1edf s\u1ed1 \u00edt nh\u1eafm \u0111\u1ebfn to\u00e0n b\u1ed9 t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a th\u1ebf gian trong t\u1ea5t c\u1ea3 chi\u1ec1u r\u1ed9ng l\u1eabn nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3.<\/p>\n<p><b>4.- \u00dd ngh\u0129a c\u1ee7a b\u1ea3n v\u0103n<\/b><\/p>\n<p>C\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m ch\u1ee9ng c\u1ee7a Gioan, t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn trong L\u1eddi T\u1ef1a (<i>Ga<\/i> 1,6-8.15) v\u00e0 trong ph\u1ea7n \u0111\u1ea7u c\u1ee7a <i>TM<\/i>. Gioan l\u00e0m ch\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ph\u00e1i \u0111o\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111\u1ebfn t\u1eeb Gi\u00earusalem (1,19-28) v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 c\u1ee7a \u00f4ng n\u1eefa (1,35-37). \u1ede \u0111\u00e2y, m\u1ecdi s\u1ef1 t\u1eadp trung v\u00e0o n\u1ed9i dung l\u1eddi ch\u1ee9ng c\u1ee7a \u00f4ng. \u00d4ng n\u00f3i cho bi\u1ebft \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 ai v\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd l\u00e0m g\u00ec, v\u00e0 cho th\u1ea5y ch\u00ednh \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0m cho c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng n\u00eau ra ch\u1ee9ng t\u1eeb \u1ea5y.<\/p>\n<p>Gioan b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac vi\u1ec7c l\u00e0m ch\u1ee9ng b\u1eb1ng c\u00e1ch ch\u1ec9 cho th\u1ea5y \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 \u201cChi\u00ean Thi\u00ean Ch\u00faa\u201d (1,29) v\u00e0 l\u00e0 \u201cCon Thi\u00ean Ch\u00faa\u201d (1,34). \u00d4ng cho th\u1ea5y hai h\u00e0nh vi c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 nh\u1eadn l\u1ea5y n\u01a1i m\u00ecnh t\u1ed9i l\u1ed7i tr\u1ea7n gian v\u00e0 ban ph\u00e9p r\u1eeda trong Th\u00e1nh Th\u1ea7n. Con Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u1ebfn nh\u01b0 l\u00e0 Chi\u00ean Thi\u00ean Ch\u00faa: c\u00f4ng th\u1ee9c n\u00e0y cho th\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a vi\u1ec7c Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn, t\u01b0\u01a1ng quan c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa, v\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi cho lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn v\u1edbi quy\u1ec1n l\u1ef1c l\u1eadt \u0111\u1ed5 m\u1ecdi s\u1ef1 v\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng ch\u00f3i lo\u00e0: Ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u1edf gi\u1eefa lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft Ng\u01b0\u1eddi (1,26). Gioan c\u0169ng ch\u1eb3ng bi\u1ebft Ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1c kh\u1ea3i (1,31.33). Do \u0111\u00f3, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng b\u1ecb b\u1ecf qu\u00ean nh\u01b0 m\u1ed9t<i> <\/i>con chi\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn v\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng th\u1ebf t\u1ef1 v\u1ec7, kh\u00f4ng quy\u1ec1n l\u1ef1c hay s\u1ee9c m\u1ea1nh (x. <i>Mt<\/i> 10,16). Ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n chinh ph\u1ee5c l\u00f2ng tin v\u00e0 s\u1ef1 \u01b0ng thu\u1eadn t\u1ef1 \u00fd c\u1ee7a h\u1ecd, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u00e9p bu\u1ed9c ho\u1eb7c l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt h\u1ecd; c\u0169ng v\u00ec th\u1ebf, Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3i g\u00e1nh ch\u1ecbu b\u1ea1o l\u1ef1c v\u00e0 \u00fd th\u00edch c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng trong t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 Chi\u00ean Thi\u00ean Ch\u00faa, Ng\u01b0\u1eddi ho\u00e0n to\u00e0n thu\u1ed9c v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa; Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 m\u1ee5c t\u1eed c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean Ng\u01b0\u1eddi ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c an to\u00e0n.<\/p>\n<p>C\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a Chi\u00ean Thi\u00ean Ch\u00faa h\u1ec7 t\u1ea1i vi\u1ec7c nh\u1eadn l\u1ea5y n\u01a1i m\u00ecnh t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a th\u1ebf gian v\u00e0 x\u00f3a n\u00f3 \u0111i. Tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>th\u1ebf gi\u1edbi mang d\u1ea5u \u1ea5n c\u1ee7a t\u1ed9i l\u1ed7i, c\u1ee7a l\u1ed1i c\u01b0 x\u1eed sai l\u1ea1c \u0111\u1ed1i v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa. B\u1edfi v\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c th\u1ecd t\u1ea1o, ch\u1ec9 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a tr\u00f2n \u0111\u1ea7y c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng n\u1ebfu ch\u00fang s\u1ed1ng trong t\u01b0\u01a1ng quan \u0111\u00fang \u0111\u1eafn v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa, th\u00ec t\u1ed9i l\u1ed7i ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u00e1nh m\u1ea5t \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0 ph\u1ea3i ch\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn nh\u1eadn nh\u01b0 l\u00e0 \u0110\u1ea5ng mang tr\u00ean m\u00ecnh t\u1ea5t c\u1ea3 t\u1ed9i l\u1ed7i v\u00e0 gi\u1ea3i tho\u00e1t to\u00e0n th\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh kh\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1ea5t h\u01b0\u1edbng v\u00e0 kh\u1ecfi ph\u1ea3i ch\u1ebft (<i>Ga<\/i> 4,42; x. 3,17). S\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi khi\u1ebfn nh\u1edb t\u1edbi <i>B\u00e0i ca IV<\/i> v\u1ec1 Ng\u01b0\u1eddi T\u00f4i Trung, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e2u <i>Is<\/i> 53,12: \u201cNg\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 mang l\u1ea5y t\u1ed9i mu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 can thi\u1ec7p cho nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ed9i l\u1ed7i\u201d. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu s\u1ebd hi\u1ebfn d\u00e2ng m\u1ea1ng s\u1ed1ng theo l\u1ec7nh c\u1ee7a Ch\u00faa Cha (<i>Ga<\/i> 10,17-18), v\u00e0 khi \u0111\u00e3 b\u1ecb treo tr\u00ean th\u1eadp gi\u00e1, Ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf th\u00e0nh d\u1ea5u ch\u1ec9 \u01a1n c\u1ee9u \u0111\u1ed9 (3,14-15). Trong t\u01b0 c\u00e1ch Chi\u00ean Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 Con Thi\u00ean Ch\u00faa, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 c\u1ea5t \u0111i t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a th\u1ebf gian: b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u00f3, Ng\u01b0\u1eddi t\u1ecf b\u00e0y l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa. C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i ch\u00ednh Thi\u00ean Ch\u00faa, qua Con c\u1ee7a Ng\u00e0i, t\u1ecf b\u00e0y l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a Ng\u00e0i \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ebf gian trong khi th\u1ebf gian l\u1ea1i r\u1ea5t thi\u1ebfu s\u00f3t \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ng\u00e0i (x. 3,16).<\/p>\n<p>\u0110\u1ea5ng \u0111\u1ebfn trong s\u1ef1 khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng v\u00e0 kh\u00f4ng v\u0169 kh\u00ed \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t<i> <\/i>ph\u1ea9m gi\u00e1 v\u00f4 song. Gioan \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ed1 l\u00e0 \u00f4ng kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0m m\u1ed9t<i> <\/i>vi\u1ec7c ph\u1ee5c v\u1ee5 khi\u00eam t\u1ed1n nh\u1ea5t c\u1ee7a n\u00f4 l\u1ec7 cho Ng\u01b0\u1eddi (<i>Ga<\/i> 1,27); b\u00e2y gi\u1edd \u00f4ng l\u1ea5y l\u1ea1i l\u1eddi ch\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 (1,15) \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 Ng\u01b0\u1eddi: \u201cC\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn sau t\u00f4i, nh\u01b0ng tr\u1ed5i h\u01a1n t\u00f4i, v\u00ec c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc t\u00f4i\u201d (1,30). T\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi s\u1ef1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o th\u00e0nh nh\u1edd Ng\u01b0\u1eddi (1,3.10) v\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u0111\u00e3 can thi\u1ec7p v\u00e0o trong l\u1ecbch s\u1eed Israel (x. 8,56; 12,41). N\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n lu\u00f4n hi\u1ec7p th\u00f4ng v\u1edbi Ch\u00faa Cha (x. 1,1-2).<\/p>\n<p>Gioan c\u0169ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u1eadn bi\u1ebft \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u00e0 loan b\u00e1o Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0110\u1ea5ng l\u00e0m ph\u00e9p r\u1eeda trong Th\u00e1nh Th\u1ea7n (<i>Ga<\/i> 1,33). \u0110\u1ee9c Gi\u00easu kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u1ea5t \u0111i t\u1ed9i l\u1ed7i v\u00e0 c\u1ee7ng c\u1ed1 l\u1ea1i t\u01b0\u01a1ng quan v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa, m\u00e0 c\u00f2n nh\u1edd Th\u00e1nh Th\u1ea7n, ban s\u1ef1 s\u1ed1ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u1ea1n ki\u1ec7t c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t<i> <\/i>t\u01b0\u01a1ng quan m\u1edbi v\u1edbi Ng\u00e0i. Ph\u00e9p r\u1eeda c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 s\u1ee9c thanh luy\u1ec7n v\u00e0 t\u00e1i sinh. Ai nh\u1eadn ph\u00e9p r\u1eeda c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u1ea1t t\u1edbi s\u1ef1 s\u1ed1ng th\u1ea7n linh do Ch\u00faa Cha v\u00e0 Ch\u00faa Con d\u1eabn t\u1edbi. N\u1ebfu \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c\u00a0 nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 v\u00ec Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Con Thi\u00ean Ch\u00faa (1,34), Ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng t\u1eeb mu\u00f4n \u0111\u1eddi trong s\u1ef1 hi\u1ec7p th\u00f4ng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa.<\/p>\n<p>Gioan cho th\u1ea5y t\u01b0 c\u00e1ch ch\u1ee9ng nh\u00e2n c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 h\u1ee3p ph\u00e1p. B\u1edfi v\u00ec c\u00f3 hai l\u1ea7n \u00f4ng \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0110\u1ee9c Gi\u00easu b\u1eb1ng s\u1ee9c ri\u00eang (<i>Ga<\/i> 1,31-33); \u00f4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0110\u1ee9c Gi\u00easu b\u1eb1ng \u0111\u1ea7u \u00f3c ho\u1eb7c c\u1ea3m h\u1ee9ng ri\u00eang. Ch\u00ednh \u0110\u1ea5ng \u0111\u00e3 sai ph\u00e1i Ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 d\u1ea1y cho \u00f4ng bi\u1ebft d\u1ea5u ch\u1ec9 h\u1ea7u nh\u1eadn bi\u1ebft Ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c Th\u1ea7n Kh\u00ed ng\u1ef1 xu\u1ed1ng (1,33). Nh\u01b0 th\u1ebf, Gioan kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m ch\u1ee9ng v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u00f4ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y, nh\u01b0ng c\u1ea3 v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3: ph\u1ea9m gi\u00e1 v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu.<\/p>\n<p><i>+ K\u1ebft lu\u1eadn<\/i><\/p>\n<p><i>TM IV<\/i> kh\u00f4ng t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt ph\u00e9p r\u1eeda c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, nh\u01b0ng nh\u1eafc t\u1edbi ph\u00e9p r\u1eeda n\u00e0y d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng m\u1ed9t<i> <\/i>l\u1eddi ch\u1ee9ng c\u1ee7a Gioan v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, d\u1ef1a theo s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u1ee7a Th\u00e1nh Th\u1ea7n: \u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea5y, n\u00ean xin ch\u1ee9ng th\u1ef1c\u201d. C\u00e1c b\u1ea3n v\u0103n c\u1ed5 nh\u1ea5t (x. <i>Mc<\/i>) g\u1ee3i \u00fd r\u1eb1ng cu\u1ed9c th\u1ea7n hi\u1ec3n sau ph\u00e9p r\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0nh cho ri\u00eang \u0110\u1ee9c Gi\u00easu m\u00e0 th\u00f4i. Ngo\u00e0i ra, l\u1eddi tuy\u00ean b\u1ed1 t\u1eeb tr\u1eddi, c\u00e1c th\u00ednh gi\u1ea3 kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1edfi v\u00ec h\u1ecd ch\u01b0a nghe \u0110\u1ee9c Gi\u00easu gi\u1ea3ng. Tuy nhi\u00ean, t\u00e1c gi\u1ea3 <i>TM<\/i> \u0111\u00e3 li\u00ean k\u1ebft Gioan v\u00e0o kinh nghi\u1ec7m n\u00e0y v\u00ec mu\u1ed1n cho th\u1ea5y \u00f4ng l\u00e0 v\u1ecb ti\u1ec1n h\u00f4 c\u1ee7a <i>ng\u01b0\u1eddi m\u00f4n \u0111\u1ec7<\/i>, l\u00e0 k\u1ebb th\u1ea5y v\u00e0 tin. \u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u00e1c gi\u1ea3, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a Ch\u00faa Cha gi\u1edbi thi\u1ec7u \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 Con Thi\u00ean Ch\u00faa, nh\u01b0ng l\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a Th\u00e1nh Th\u1ea7n trong Ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i t\u1eeb \u0111i\u1ec3m n\u00e0y m\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 <i>TM<\/i> x\u00e1c \u0111\u1ecbnh t\u00ednh ch\u00e2n th\u1ef1c c\u1ee7a ph\u00e9p r\u1eeda \u0110\u1ee9c Gi\u00easu mang l\u1ea1i, l\u00e0 ph\u00e9p r\u1eeda ban s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a Th\u1ea7n Kh\u00ed (x. <i>Ga<\/i> 3,5). Ng\u01b0\u1eddi t\u00edn h\u1eefu c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn s\u1ef1 phong ph\u00fa c\u1ee7a ph\u00e9p r\u1eeda Kit\u00f4 gi\u00e1o: nh\u1edd ph\u00e9p r\u1eeda n\u00e0y, ta \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i v\u00e0o trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng th\u1ea7n linh b\u1edfi s\u1ef1 s\u1ed1ng m\u00e0 Con Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u1ed5 v\u00e0o l\u00f2ng ta nh\u1edd Ch\u00faa Th\u00e1nh Th\u1ea7n.<\/p>\n<p><b>5.- G\u1ee3i \u00fd suy ni\u1ec7m<\/b><\/p>\n<p>1. N\u1ed9i dung c\u1ee7a l\u1eddi ch\u1ee9ng Gioan cho th\u1ea5y v\u1ecb tr\u00ed tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i duy nh\u1ea5t v\u00e0 s\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. \u1ede \u0111\u1ea7u v\u00e0 \u1edf cu\u1ed1i <i>TM IV<\/i>, t\u00e1c gi\u1ea3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh v\u1ec1 s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft ph\u1ea3i c\u00f3 vi\u1ec7c l\u00e0m ch\u1ee9ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, b\u1edfi v\u00ec Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng cho ng\u01b0\u1eddi ta nh\u1eadn bi\u1ebft Ng\u01b0\u1eddi qua c\u00e1c th\u1ecb ki\u1ebfn, c\u00e1c soi s\u00e1ng b\u00ean trong ho\u1eb7c nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng b\u00ean ngo\u00e0i. Gioan, v\u1ecb ch\u1ee9ng nh\u00e2n, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (<i>Ga<\/i> 1,35-37); t\u1edbi l\u01b0\u1ee3t m\u00ecnh, c\u00e1c \u00f4ng n\u00e0y c\u0169ng tr\u1edf th\u00e0nh ch\u1ee9ng nh\u00e2n (x. 1,41.45; 19,35) v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0m ch\u1ee9ng (x. 17,18; 20,21).<\/p>\n<p>2. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u1ebfn nh\u01b0 l\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi T\u00f4i Trung c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa. Ch\u00fang ta nh\u1edb l\u1ea1i m\u1ed9t<i> <\/i>v\u00e0i c\u00e2u c\u1ee7a <i>Is<\/i> 53 n\u00f3i v\u1ec1 nh\u00e2n v\u1eadt huy\u1ec1n b\u00ed n\u00e0y: \u201cNh\u01b0ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 tr\u00ean \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta. B\u1ecb ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i, ng\u01b0\u1eddi cam ch\u1ecbu nh\u1ee5c, ch\u1eb3ng m\u1edf mi\u1ec7ng k\u00eau ca; nh\u01b0 chi\u00ean b\u1ecb \u0111em \u0111i l\u00e0m th\u1ecbt, nh\u01b0 c\u1eebu c\u00e2m n\u00edn khi b\u1ecb x\u00e9n l\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi ch\u1eb3ng h\u1ec1 m\u1edf mi\u1ec7ng. [\u2026].\u00a0 Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 mang l\u1ea5y t\u1ed9i mu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 can thi\u1ec7p cho nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ed9i l\u1ed7i\u201d (<i>Is<\/i> 53,6-7.12). \u0110\u1ee9c Gi\u00easu s\u1ebd thay m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi g\u00e1nh l\u1ea5y t\u1ed9i l\u1ed7i v\u00e0 c\u00e1c h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a t\u1ed9i l\u1ed7i. Ng\u01b0\u1eddi im l\u1eb7ng, kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u1ea3n kh\u00e1ng, Ng\u01b0\u1eddi mang tr\u00ean m\u00ecnh t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111au kh\u1ed5 v\u00e0 hi\u1ebfn d\u00e2ng ch\u00ednh m\u1ea1ng s\u1ed1ng m\u00ecnh. Nh\u1edd \u0111\u00f3, Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a l\u1ea1i \u01a1n c\u1ee9u \u0111\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng \u00e2n s\u1ee7ng cho ch\u00fang ta. Ch\u00fang ta t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee9u \u0111\u1ed9 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0 h\u1ecdc l\u1ea5y b\u00e0i h\u1ecdc c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi khi ra \u0111i t\u00ecm c\u00e1ch c\u1ee9u th\u1ebf v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>3. Tr\u01b0\u1edbc khi l\u00ean r\u01b0\u1edbc l\u1ec5, ch\u00fang ta nh\u1eafc l\u1ea1i c\u00e2u n\u00f3i c\u1ee7a Gioan: \u201c\u0110\u00e2y Chi\u00ean Thi\u00ean Ch\u00faa\u201d. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00fang ta? Ph\u1ea3i ch\u0103ng \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh \u1ea3nh thi v\u1ecb, l\u00e3ng m\u1ea1n, nh\u01b0ng xa l\u1ea1 v\u1edbi d\u00e2n \u00c1-\u0111\u00f4ng (con chi\u00ean) khi\u1ebfn ch\u00fang ta ph\u1ea3i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00ecm m\u1ed9t<i> <\/i>h\u00ecnh \u1ea3nh thay th\u1ebf (h\u1ed9i nh\u1eadp v\u0103n h\u00f3a!)? Hay l\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u1ea7y \u1eafp nh\u1eefng \u00fd ngh\u0129a thu\u1ed9c <i>C\u1ef1u \u01af\u1edbc<\/i>, nh\u1eefng \u00fd ngh\u0129a li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u1ee9u \u0111\u1ed9 ch\u00fang ta? C\u00f3 nh\u1eadn th\u1ee9c r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u \u0110\u1ed9 duy nh\u1ea5t, ch\u00fang ta m\u1edbi khi\u00eam t\u1ed1n th\u01b0a, nh\u01b0 vi\u00ean s\u0129 quan (<i>Mt<\/i> 8,8): \u201cL\u1ea1y Ch\u00faa, con ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng Ch\u00faa ng\u1ef1 v\u00e0o nh\u00e0 con\u2026\u201d.<\/p>\n<p>4. Ch\u00fang ta c\u0169ng suy ngh\u0129 v\u1ec1 cung c\u00e1ch l\u00e0m ch\u1ee9ng c\u1ee7a Gioan. \u00d4ng bi\u1ebft t\u01b0 c\u00e1ch c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 bi\u1ebft c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ea3i chu to\u00e0n. \u0110\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa h\u01b0\u1edbng d\u1eabn qua c\u00e1c d\u1ea5u ch\u1ec9, \u00f4ng \u0111\u00e3 n\u00eau l\u00ean m\u1ed9t ch\u1ee9ng t\u1eeb \u0111\u01a1n gi\u1ea3n v\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. Ng\u01b0\u1eddi t\u00edn h\u1eefu b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc v\u1ecb Ti\u1ec1n H\u00f4, c\u1ee9 l\u00e0m ch\u1ee9ng trong m\u1ee9c \u0111\u1ed9 hi\u1ec3u bi\u1ebft l\u00fac n\u00e0y. Qua d\u00f2ng th\u1eddi gian, Thi\u00ean Ch\u00faa s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u1ea1y d\u1ed7 \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 n\u00eau l\u00ean m\u1ed9t<i> <\/i>ch\u1ee9ng t\u1eeb r\u00f5 n\u00e9t v\u00e0 s\u1eafc b\u00e9n h\u01a1n v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu.<\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman; font-size: medium;\"><b><i>Lm FX V\u0169 Phan Long, ofm<\/i><\/b><br \/>\n&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;-<\/span><br clear=\"all\" \/> <a href=\"http:\/\/kinhthanhvn.org\/viewItem.jhtml?itemId=8248#_ftnref1\">[1]<\/a><span style=\"font-family: VNI-Times; font-size: small;\"> aorist indicative.<br \/>\n<\/span><a href=\"http:\/\/kinhthanhvn.org\/viewItem.jhtml?itemId=8248#_ftnref2\">[2]<\/a><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-family: VNI-Times;\"> subjunctive second.<br \/>\n<\/span><\/span><a href=\"http:\/\/kinhthanhvn.org\/viewItem.jhtml?itemId=8248#_ftnref3\">[3]<\/a><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-family: VNI-Times;\"> perfect indicative.<\/span><\/span><\/p>\n<p><b><i><br \/>\n<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gioan 1,29-34 \u2013 CN II TN &#8211; A Ch\u00fang ta t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee9u \u0111\u1ed9 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0 h\u1ecdc l\u1ea5y b\u00e0i h\u1ecdc c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi khi ra \u0111i t\u00ecm c\u00e1ch c\u1ee9u th\u1ebf v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00fang ta c\u0169ng suy ngh\u0129 v\u1ec1 cung c\u00e1ch l\u00e0m ch\u1ee9ng c\u1ee7a Gioan. 1.- Ng\u1eef c\u1ea3nh Nh\u1edd c\u00f3 L\u1eddi &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/loi-chung-cua-gioan\/\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-phaolo","4":"post-10866","6":"format-standard","7":"category-thanh-kinh"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10866","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10866"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10866\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10868,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10866\/revisions\/10868"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10866"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10866"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}