{"id":10890,"date":"2020-01-22T02:51:06","date_gmt":"2020-01-21T20:51:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/?p=10890"},"modified":"2020-01-18T18:37:49","modified_gmt":"2020-01-18T12:37:49","slug":"mien-galile-ngoai-giao","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/mien-galile-ngoai-giao\/","title":{"rendered":"&#8220;Mi\u1ec1n Galil\u00ea Ngo\u1ea1i Gi\u00e1o&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>&#8220;Mi\u1ec1n Galil\u00ea ngo\u1ea1i gi\u00e1o&#8221; l\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng c\u1ee7a ta v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n ta.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u0110\u1ecba d\u01b0 Palestine c\u00f3 ranh gi\u1edbi:<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0110\u00f4ng gi\u00e1p sa m\u1ea1c Syria v\u00e0 \u1ea2 r\u1eadp.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u00e2y gi\u00e1p \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 B\u1eafc gi\u1edbi h\u1ea1n t\u1eeb thung l\u0169ng n\u00fai Liban ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn n\u00fai Hermon.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nam gi\u00e1p ranh I\u0111um\u00ea, mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t hoang vu Bersab\u00ea v\u00e0 Bi\u1ec3n Ch\u1ebft.<\/p>\n<p>C\u1ef1u \u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ki\u1ec3u n\u00f3i \u201ct\u1eeb \u0110an \u0111\u1ebfn Bersab\u00ea\u201d \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t Do th\u00e1i c\u01b0 ng\u1ee5. Chi\u1ec1u d\u00e0i t\u1eeb ch\u00e2n n\u00fai Liban t\u1edbi Bersab\u00ea l\u00e0 230 km; chi\u1ec1u r\u1ed9ng t\u1eeb \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Gio\u0111an l\u00e0 37-150km. Di\u1ec7n t\u00edch ph\u00eda t\u00e2y Gio\u0111an l\u00e0 15.643 km2, ph\u00eda \u0110\u00f4ng (Transjordanie) l\u00e0 9482km2. T\u1ed5ng c\u1ed9ng l\u00e0 25.124km2.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Palestina th\u1eddi Ch\u00faa Gi\u00easu chia l\u00e0m b\u1ed1n mi\u1ec1n:<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Galil\u00eaa c\u00f3 th\u00e0nh Capharnaum, Nazareth.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Samaria n\u1eb1m gi\u1eefa x\u1ee9 Palestina v\u1edbi nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ed1i li\u1ec1n Nam-B\u1eafc.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Giu\u0111\u00eaa l\u00e0 mi\u1ec1n n\u00fai c\u00f3 th\u1ee7 \u0111\u00f4 Gi\u00earusalem v\u00e0 P\u00ear\u00eaa b\u00ean kia s\u00f4ng Gio\u0111an.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ph\u00eda B\u1eafc l\u00e0 mi\u1ec1n Decapolis n\u01a1i d\u00e2n c\u01b0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u thu\u1ed9c v\u0103n ho\u00e1 Hyl\u1ea1p.<br \/>\nPalestina c\u00f3 \u0111\u1ecba l\u00fd \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t: Thung l\u0169ng Gio\u0111an chia Palestina l\u00e0m hai mi\u1ec1n: Palestina v\u00e0 Transjordanie. Thung l\u0169ng n\u00e0y l\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecba l\u00fd duy nh\u1ea5t tr\u00ean \u0111\u1ecba c\u1ea7u: b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u00fai Taurus, ngang qua Celesyria, \u0111\u1ebfn Palestina, r\u1ed3i ti\u1ebfp t\u1ee5c theo ph\u00eda \u0110\u00f4ng b\u00e1n \u0111\u1ea3o Sinai t\u1edbi Bi\u1ec3n \u0110\u1ecf. Ph\u00eda B\u1eafc (th\u00e0nh \u0110an) cao h\u01a1n \u0110\u1ecba trung h\u1ea3i 550m; c\u00e0ng v\u1ec1 ph\u00eda Nam c\u00e0ng th\u1ea5p xu\u1ed1ng. Tib\u00eariade th\u1ea5p h\u01a1n \u0110\u1ecba trung h\u1ea3i 208m; t\u1edbi Bi\u1ec3n Ch\u1ebft m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc th\u1ea5p h\u01a1n 392m. S\u00f4ng Gio\u0111an ph\u00e1t ngu\u1ed3n t\u1eeb n\u00fai Herm\u00f4n, ch\u1ea1y qua h\u1ed3 El-Hule (d\u00e0i 6000m, s\u00e2u t\u1eeb 3-5m), r\u1ed3i qua h\u1ed3 Tib\u00eariade, \u0111\u1ed5 v\u00e0o Bi\u1ec3n ch\u1ebft. H\u1ed3 Tib\u00earia\u0111\u00ea (g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u00ean\u00eazar\u00e9t) d\u00e0i 21km, r\u1ed9ng 12 km, s\u00e2u 45m, n\u01b0\u1edbc trong xanh v\u00e0 nhi\u1ec1u c\u00e1. Bi\u1ec3n ch\u1ebft d\u00e0i 85km, r\u1ed9ng 16km, n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n nhi\u1ec1u \u0111\u1ed9 m\u1eb7n n\u00ean kh\u00f4ng v\u1eadt n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Mi\u1ec1n Duy\u00ean h\u1ea3i t\u1eeb n\u00fai Liban\u00f4 \u0111\u1ebfn n\u00fai Cam\u00eal\u00f4, r\u1ed9ng t\u1eeb 2-6km. T\u1eeb n\u00fai Cam\u00eal\u00f4 \u0111\u1ebfn Gaza ph\u00eda Nam, b\u1edd bi\u1ec3n r\u1ed9ng \u0111\u1ec1u v\u00e0 th\u1eb3ng v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea3i c\u1ea3ng Akko, Haifa v\u00e0 Jaffa (Jopp\u00e9). Gi\u1eefa Haifa v\u00e0 Jaffa, vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea x\u00e2y th\u00eam h\u1ea3i c\u1ea3ng C\u00easar\u00eaa. T\u1eeb n\u00fai Cam\u00eal\u00f4 \u0111\u1ebfn Jaffa l\u00e0 b\u00ecnh nguy\u00ean Sharon ph\u00ec nhi\u00eau. T\u1eeb Jaffa xu\u1ed1ng ph\u00eda nam l\u00e0 b\u00ecnh nguy\u00ean S\u00eaph\u00eala thu\u1ed9c x\u1ee9 Pelistin (danh x\u01b0ng Palestina xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb ch\u1eef n\u00e0y). B\u00ecnh nguy\u00ean Esdrelon t\u1eeb ph\u00eda B\u1eafc n\u00fai Cam\u00eal\u00f4 ch\u1ea1y theo h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng Nam, chia ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t ph\u00eda T\u00e2y s\u00f4ng Gio\u0111an l\u00e0m hai ph\u1ea7n: Galil\u00ea ph\u00eda B\u1eafc, Samaria v\u00e0 Giu\u0111\u00eaa ph\u00eda Nam. Mi\u1ec1n Galil\u00ea: ph\u00eda b\u1eafc nhi\u1ec1u n\u00fai, nam l\u00e0 b\u00ecnh nguy\u00ean Esdrelon, mi\u1ec1n duy\u00ean h\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng, gi\u1eefa l\u00e0 \u0111\u1ed1i n\u00fai th\u1ea5p d\u1ea7n v\u1ec1 ph\u00eda s\u00f4ng Gio\u0111an.<br \/>\nB\u00ean kia s\u00f4ng Gio\u0111an(Transjordanie)l\u00e0 mi\u1ec1n \u0111\u1ed3i n\u00fai, chia l\u00e0m 3 ph\u1ea7n:<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Trachonitide thu\u1ed9c \u0110\u00f4ng-B\u1eafc h\u1ed3 Tiberiade.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mi\u1ec1n Th\u1eadp t\u1ec9nh ph\u00eda \u0111\u00f4ng-nam h\u1ed3.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 P\u00ear\u00eaa thu\u1ed9c ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng Gio\u0111an v\u00e0 Bi\u1ec3n ch\u1ebft, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi Samaria v\u00e0 Giu\u0111\u00eaa.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i kh\u00f4ng chi\u1ebfm c\u1ee9 ho\u00e0n to\u00e0n mi\u1ec1n b\u00ean kia s\u00f4ng Gio\u0111an. Tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi k\u1ef3 Hy h\u00f3a, \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1ea1i m\u1ea1n B\u1eafc nhi\u1ec1u b\u1ed9 l\u1ea1c Aram. Th\u1eddi Hy h\u00f3a, t\u1eeb sau cu\u1ed9c chinh ph\u1ee5c c\u1ee7a Alexandre \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Hy l\u1ea1p \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y c\u01b0 ng\u1ee5. Th\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, h\u1ecd l\u1eadp th\u00e0nh mi\u1ec1n Th\u1eadp t\u1ec9nh, c\u00f3 kho\u1ea3ng 10 th\u00e0nh li\u00ean minh v\u1edbi nhau. C\u00e1c th\u00e0nh n\u1ed5i ti\u1ebfng h\u01a1n c\u1ea3 l\u00e0 Damasc\u00f4, Hippos, Gadara, Gerasa, Pella, Philadelphia.<\/p>\n<p>Th\u1ee7 \u0111\u00f4 Gi\u00earusalem l\u00e0 trung t\u00e2m ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o. Vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf Gi\u00earusalem. \u0110\u1ec1n th\u1edd Gi\u00earusalem l\u00e0 tr\u00e1i tim c\u1ee7a D\u00e2n t\u1ed9c Do th\u00e1i. H\u00e0ng n\u0103m, kh\u1eafp m\u1ecdi mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ed5 v\u1ec1 Gi\u00earusalem \u0111\u1ec3 d\u1ef1 l\u1ec5. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i quy t\u1ee5 quy\u1ec1n l\u1ef1c t\u00f4n gi\u00e1o, c\u00f3 dinh c\u1ee7a Th\u1ea7y C\u1ea3 Th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea9m, c\u00f3 c\u00e1c lu\u1eadt s\u0129, bi\u1ec7t ph\u00e1i, v\u0103n nh\u00e2n. D\u00e2n ch\u00fang \u1edf Giu\u0111\u00ea coi Gi\u00earusalem l\u00e0 \u0111\u1ec1n th\u1edd duy nh\u1ea5t, \u0111\u1ea1o \u1edf Giu\u0111\u00eaa l\u00e0 ch\u00ednh th\u1ed1ng. H\u1ecd t\u1ea9y chay ng\u01b0\u1eddi Samari l\u00e0 d\u00e2n ngo\u1ea1i v\u00ec d\u00e2n Samari x\u00e2y c\u1ea5t \u0111\u1ec1n th\u1edd tr\u00ean n\u00fai Garizim. D\u00e2n Giu\u0111\u00ea kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111i l\u1ea1i ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi d\u00e2n Samari. H\u1ecd c\u0169ng khinh mi\u1ec7t d\u00e2n Gali\u00ea v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i pha t\u1ea1p m\u1ecdi s\u1eafc d\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n ngo\u1ea1i. Giu\u0111\u00ea l\u00e0 v\u00f9ng c\u00f3 \u0111\u1ea1o to\u00e0n t\u00f2ng, l\u00e0 trung t\u00e2m c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Do Th\u00e1i, c\u00f2n Galil\u00ea l\u00e0 mi\u1ec1n gi\u00e1p ranh gi\u1eefa ranh v\u00f9ng c\u00f3 \u0111\u1ea1o v\u00e0 v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u0111\u1ea1o. Qu\u1ea3 th\u1ef1c \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u00f9ng x\u00f4i \u0111\u1eadu. V\u1ec1 m\u1eb7t ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u00f9ng n\u00e0y ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1i bang th\u1eadt s\u00e2u \u0111\u1eadm. V\u1ec1 m\u1eb7t ch\u1ee7ng t\u1ed9c, \u1edf \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i s\u1ed1ng l\u1eabn l\u1ed9n gi\u1eefa d\u00e2n ngo\u1ea1i. V\u1ec1 m\u1eb7t t\u00f4n gi\u00e1o, Galil\u00ea thua xa Giu\u0111\u00ea, b\u1ecb coi l\u00e0 \u1edf b\u00ean l\u1ec1 c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng d\u00e2n Ch\u00faa. \u0110\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n th\u1ee7 \u0111\u00f4, Galil\u00ea ch\u1ec9 l\u00e0 t\u1ec9nh l\u1ebb, nh\u00e0 qu\u00ea. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 \u0111\u1ea1o s\u00f9ng t\u00edn, mi\u1ec1n B\u1eafc th\u1eadt \u0111\u00e1ng ng\u1edd v\u1ef1c. \u0110\u00f3 l\u00e0 mi\u1ec1n h\u1ea7u nh\u01b0 thu\u1ed9c ngo\u1ea1i bang, n\u01a1i h\u1ed9i t\u1ee5 d\u00e2n ngo\u1ea1i. M\u1ed9t d\u00e2n c\u01b0 pha t\u1ea1p, n\u00f4ng d\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0 d\u00e2n c\u00f3 gi\u1ecdng n\u00f3i n\u1eb7ng ch\u1ecbch v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ec1 t\u00e0i phong ph\u00fa cho c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n di\u1ec5u c\u1ee3t h\u1eb1ng ng\u00e0y\u2026<\/p>\n<p>Kh\u1edfi \u0111\u1ea7u s\u1ee9 v\u1ee5 c\u00f4ng khai, Ch\u00faa Gi\u00easu kh\u00f4ng ch\u1ecdn rao gi\u1ea3ng \u1edf Gi\u00earusalem m\u00e0 ch\u1ecdn Galil\u00ea.<\/p>\n<p>Galil\u00ea kh\u00f4ng r\u1ed9ng l\u1eafm, t\u1eeb b\u1eafc ch\u00ed nam d\u00e0i kho\u1ea3ng 60 c\u00e2y s\u1ed1, d\u00e2n c\u01b0 s\u1ed1ng \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac. \u0110\u1ea5t h\u1eb9p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng. Th\u1eddi Josephus<b> <\/b>l\u00e0m t\u1ed5ng tr\u1ea5n, \u00f4ng \u0111\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c 294 l\u00e0ng, m\u1ed7i l\u00e0ng kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi 15.000 d\u00e2n.\u00a0 Galil\u00ea kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0 khu \u0111\u00f4ng d\u00e2n c\u01b0 nh\u01b0ng d\u00e2n \u1edf \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1 t\u00ednh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Galil\u00ea s\u1eb5n s\u00e0ng m\u1edf c\u1eeda \u0111\u00f3n nh\u1eefng \u00fd ni\u1ec7m m\u1edbi. Josephus n\u00f3i v\u1ec1 d\u00e2n Galil\u00ea nh\u01b0 sau: \u201d<i>Bao gi\u1edd h\u1ecd c\u0169ng th\u00edch c\u1ea3i c\u00e1ch, b\u1ea3n t\u00ednh h\u1ecd th\u00edch thay \u0111\u1ed5i v\u00e0 th\u00edch b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng. H\u1ecd lu\u00f4n s\u1eb5n s\u00e0ng theo m\u1ed9t th\u1ee7 l\u00e3nh v\u00e0 ph\u00e1t kh\u1edfi m\u1ed9t cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady. H\u1ecd n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3ng t\u00ednh v\u00e0 th\u00edch c\u00e3i v\u00e3. Tuy nhi\u00ean, h\u1ecd c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u00e0o h\u00f9ng nh\u1ea5t<\/i>\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7c t\u00ednh b\u1ea9m sinh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Galil\u00ea gi\u00fap vi\u1ec7c truy\u1ec1n gi\u00e1o cho h\u1ecd r\u1ea5t thu\u1eadn l\u1ee3i. Th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1edfi m\u1edf \u0111\u00f3n nh\u1eadn nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng m\u1edbi c\u0169ng g\u00f3p ph\u1ea7n cho vi\u1ec7c truy\u1ec1n gi\u00e1o tr\u1edf n\u00ean d\u1ec5 d\u00e0ng. C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 n\u00e0y m\u00e0 Ch\u00faa Gi\u00easu ch\u1ecdn Galil\u00ea l\u00e0m trung t\u00e2m truy\u1ec1n gi\u00e1o. Nh\u1eefng t\u00edn \u0111\u1ed3 ch\u00ednh th\u1ed1ng \u1edf kinh \u0111\u00f4 chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng s\u1ef1 si\u00eau vi\u1ec7t c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1ebf di\u1ec5u v\u00e0 tr\u00e1nh xa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb lo\u1ea1i tr\u1eeb \u1edf ph\u00eda B\u1eafc. Ch\u00faa Gi\u00easu rao gi\u1ea3ng t\u1ea1i Galil\u00ea, xa th\u00f3i ng\u1ea1o m\u1ea1n, t\u00ednh t\u1ef1 t\u00f4n v\u00e0 s\u1ef1 m\u00f9 qu\u00e1ng c\u1ee7a d\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u00f4. Ch\u00faa ch\u1ecdn Galil\u00ea v\u00ec \u1edf \u0111\u00e2y m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ch\u1ea5p nh\u1eadn nhau chung s\u1ed1ng ho\u00e0 b\u00ecnh.<\/p>\n<p>Galil\u00ea l\u00e0 kh\u1edfi \u0111i\u1ec3m Kit\u00f4 gi\u00e1o. Ch\u00ednh t\u1ea1i \u0111\u00e2y, Ch\u00faa Gi\u00easu b\u1eaft \u0111\u1ea7u cu\u1ed9c rao gi\u1ea3ng Tin m\u1eebng, ch\u1ecdn g\u1ecdi c\u00e1c T\u00f4ng \u0111\u1ed3, tuy\u00ean b\u1ed1 Lu\u1eadt m\u1edbi. C\u00e1c Tin m\u1eebng Nh\u1ea5t L\u00e3m \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u rao gi\u1ea3ng t\u1ea1i Galil\u00ea c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu b\u1eb1ng l\u1eddi tuy\u00ean x\u01b0ng c\u1ee7a Ph\u00ear\u00f4 \u201c<i>Th\u1ea7y l\u00e0 \u0110\u1ee9c Kit\u00f4, Con Thi\u00ean Ch\u00faa h\u1eb1ng s\u1ed1ng<\/i>\u201d (Mt 16). S\u1ef1 ch\u1ecdn l\u1ef1a mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t Galil\u00ea c\u00f3 m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129a quan tr\u1ecdng theo Tin m\u1eebng Matth\u00eau. \u0110\u1ec3 \u1ee9ng nghi\u1ec7m l\u1eddi ng\u00f4n s\u1ee9 Isaia n\u00f3i: &#8220;<i>N\u00e0y \u0111\u1ea5t D\u01a1vulun, v\u00e0 \u0111\u1ea5t N\u00e1ptali, h\u1ee1i con \u0111\u01b0\u1eddng ven bi\u1ec3n, v\u00e0 v\u00f9ng t\u1ea3 ng\u1ea1n s\u00f4ng Gio\u0111an, h\u1ee1i Galil\u00ea, mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n ngo\u1ea1i! \u0110o\u00e0n d\u00e2n \u0111ang ng\u1ed3i trong c\u1ea3nh t\u1ed1t t\u0103m \u0111\u00e3 th\u1ea5y m\u1ed9t \u00e1nh s\u00e1ng huy ho\u00e0ng. Nh\u1eefng k\u1ebb \u0111ang ng\u1ed3i trong v\u00f9ng b\u00f3ng t\u1ed1i c\u1ee7a t\u1eed th\u1ea7n nay \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1nh s\u00e1ng b\u1eebng l\u00ean chi\u1ebfu r\u1ecdi<\/i>&#8220;. Matth\u00eau khi tr\u00edch d\u1eabn Isaia, c\u00f3 \u00fd n\u00f3i r\u1eb1ng Ch\u00faa Gi\u00easu v\u00e2ng ph\u1ee5c theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a Ch\u00faa Cha; Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111i\u1ec1u m\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 n\u00f3i. \u0110\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 v\u00e2ng ph\u1ee5c cao c\u1ea3, to l\u1edbn v\u00e0 k\u1ef3 di\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3m nh\u1eadn v\u1edbi t\u1ef1 do v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau. Th\u00e1nh s\u1eed c\u0169ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn s\u1ef1 li\u00ean t\u1ee5c c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu v\u1edbi to\u00e0n b\u1ed9 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a d\u00e2n Ng\u01b0\u1eddi. Cu\u1ed9c phi\u00eau l\u01b0u v\u0129 \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 kh\u1edfi \u0111i t\u1eeb m\u1ed9t mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t b\u1ecb nguy\u1ec1n r\u1ee7a. Th\u1ebf gi\u1edbi m\u1edbi \u0111\u00e3 \u0103n r\u1ec5 s\u00e2u v\u00e0o v\u00f9ng \u0111\u1ea5t nh\u01a1 u\u1ebf nh\u01b0ng c\u1edfi m\u1edf \u0111\u00f3n ti\u1ebfp m\u1ecdi b\u1ea5t ng\u1edd c\u1ee7a Th\u00e1nh Th\u1ea7n. Ch\u00faa Gi\u00easu l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng b\u1eebng l\u00ean gi\u1eefa th\u1ebf gian. Ng\u00e0i mu\u1ed1n soi s\u00e1ng t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, k\u1ec3 c\u1ea3 c\u00e1c anh em ly khai, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1c gi\u00e1o, nh\u1eefng l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 th\u1ea7n.<\/p>\n<p>B\u00e0i Ph\u00fac \u00e2m Ch\u00faa nh\u1eadt h\u00f4m nay k\u1ec3 l\u1ea1i cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 gi\u1eefa Ch\u00faa Gi\u00easu v\u00e0 b\u1ed1n m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf bi\u1ec3n h\u1ed3 Galil\u00ea.<\/p>\n<p>Ch\u00faa Gi\u00easu \u0111\u00e3 g\u1ecdi v\u00e0 ch\u1ecdn c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00e0i l\u01b0\u1edbi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng. \u0110\u00e1ng l\u00fd Ch\u00faa ph\u1ea3i ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u01b0u t\u00fa trong \u0111\u00e1m tr\u00ed th\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 \u0111\u00e0ng ho\u00e0ng \u1edf Giu\u0111\u00ea m\u1edbi ph\u1ea3i. T\u1ea1i sao Ch\u00faa l\u1ea1i ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 ch\u00e0i l\u01b0\u1edbi? Ph\u1ea3i ch\u0103ng Ng\u01b0\u1eddi ng\u1ee5 \u00fd d\u1ea1y c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 ph\u1ea3i lu\u00f4n lu\u00f4n s\u1eb5n s\u00e0ng r\u1eddi b\u1ecf \u0111\u1ea5t li\u1ec1n v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh, ngh\u0129a l\u00e0 r\u1eddi b\u1ecf c\u00e1i khung c\u1ea3nh an to\u00e0n v\u00e0 \u0111\u00f3ng k\u00edn c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 ra kh\u01a1i, gi\u1eefa \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng m\u00eanh m\u00f4ng v\u00f4 b\u1edd b\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u1ea7y gian nguy, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ebfn v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi r\u1ed9ng l\u1edbn v\u00e0 xa l\u1ea1 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u1edbt th\u1ebf gi\u1edbi?<\/p>\n<p>Ch\u00faa Gi\u00easu k\u00eau g\u1ecdi c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i trong khu\u00f4n kh\u1ed5 m\u1ed9t l\u1ec5 h\u1ed9i t\u00f4n gi\u00e1o ho\u1eb7c m\u1ed9t ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u00e2m linh&#8230; nh\u01b0ng \u1edf gi\u1eefa \u0111\u1eddi s\u1ed1ng th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y c\u1ee7a h\u1ecd, trong l\u00fac h\u1ecd \u0111ang l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p. C\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 ng\u01b0 ph\u1ee7 tuy l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00edt h\u1ecdc, kh\u00f4ng gi\u00e0u c\u00f3, kh\u00f4ng \u0111\u1ecba v\u1ecb, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ch\u00faa, h\u1ecd c\u00f3 \u0111\u1ee7 t\u1ed1 ch\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 tr\u1edf n\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ef1 c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, s\u1ef1 ki\u00ean tr\u00ec khi th\u1ea3 l\u01b0\u1edbi gi\u00fap h\u1ecd bi\u1ebft nh\u1eabn n\u1ea1i ch\u1edd \u0111\u1ee3i; s\u1ef1 h\u00f2a \u0111\u1ed3ng gi\u00fap h\u1ecd ch\u1ea5p nh\u1eadn nhau v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c chung; s\u1ef1 can \u0111\u1ea3m tr\u01b0\u1edbc s\u00f3ng gi\u00f3 gi\u00fap h\u1ecd \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi ngh\u1ecbch c\u1ea3nh; kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u1eadn ra khi n\u00e0o v\u00e0 ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean th\u1ea3 l\u01b0\u1edbi s\u1ebd gi\u00fap h\u1ecd kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u1eefng v\u00f9ng truy\u1ec1n gi\u00e1o m\u00e0u m\u1ee1. Cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi l\u00eanh \u0111\u00eanh tr\u00ean bi\u1ec3n h\u1ed3 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc. Cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 n\u00e0y l\u00e0 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u cho c\u00f4ng cu\u1ed9c thay \u0111\u1ed5i th\u1ebf gi\u1edbi. Cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 l\u00e0m n\u00ean nh\u1eefng huy\u1ec1n di\u1ec7u trong l\u1ecbch s\u1eed nh\u00e2n lo\u1ea1i.<\/p>\n<p>C\u00e1c ng\u00e0i g\u1eb7p g\u1ee1 v\u00e0 b\u01b0\u1edbc theo Ch\u00faa \u0111\u1ec3 h\u1ecdc n\u01a1i Ch\u00faa. H\u1ecd nh\u1eadn ra r\u1eb1ng: Ch\u00faa Gi\u00easu, Th\u1ea7y D\u1ea1y c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc th\u1ea7y, kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 d\u1ea1y L\u1eddi Ch\u00faa nh\u01b0ng ch\u00ednh Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 L\u1eddi Ch\u00faa. Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 d\u1ea1y cho c\u00e1ch s\u1ed1ng m\u1edbi m\u00e0 ch\u00ednh Ng\u01b0\u1eddi <i>l\u00e0 S\u1ef1 S\u1ed1ng<\/i>. Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 cho bi\u1ebft \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a \u201c<i>\u0110\u01b0\u1eddng s\u1ef1 S\u1ed1ng<\/i>&#8220;, m\u00e0 ch\u00ednh Ng\u01b0\u1eddi <i>l\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng S\u1ef1 S\u1ed1ng, l\u00e0 \u00c1nh S\u00e1ng. <\/i><\/p>\n<p>Ch\u00faa Gi\u00easu \u0111\u00e3 k\u00eau g\u1ecdi c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7. C\u00e1c ng\u00e0i \u0111\u00e1p tr\u1ea3 ch\u00e2n t\u00ecnh. C\u00e1c ng\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng th\u00e2n m\u1eadt v\u1edbi Ch\u00faa. C\u00e1c ng\u00e0i ra \u0111i l\u00e0m ch\u1ee9ng cho t\u00ecnh y\u00eau Ch\u00faa. \u0110\u00f3 l\u00e0 h\u00e0nh tr\u00ecnh \u01a1n g\u1ecdi c\u1ee7a c\u00e1c T\u00f4ng \u0110\u1ed3. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 h\u00e0nh tr\u00ecnh \u01a1n g\u1ecdi c\u1ee7a m\u1ed7i Kit\u00f4 h\u1eefu.<\/p>\n<p>Truy\u1ec1n gi\u00e1o ng\u00e0y nay trong th\u1ebf gi\u1edbi n\u00f3i chung v\u00e0 trong x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam n\u00f3i ri\u00eang kh\u00f4ng nh\u1eafm tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean hay ch\u1ee7 y\u1ebfu v\u00e0o vi\u1ec7c &#8220;chinh ph\u1ee5c c\u00e1c linh h\u1ed3n&#8221; cho Ch\u00faa c\u00e0ng nhi\u1ec1u c\u00e0ng t\u1ed1t, (ch\u00fang ta kh\u00f4ng ch\u1ea1y theo s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng) nh\u01b0ng \u0111em tinh th\u1ea7n Ph\u00fac \u00c2m th\u1ea5m nhu\u1ea7n v\u00e0o con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u00e0o m\u1ecdi th\u1ef1c t\u1ea1i nh\u00e2n sinh. V\u00ec th\u1ebf, \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh s\u1ee9 m\u1ea1ng cao c\u1ea3 \u0111\u00f3, ch\u00fang ta kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i \u0111i t\u1edbi m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ecba l\u00fd n\u00e0o kh\u00e1c, m\u00e0 l\u1ea5y ch\u00ednh m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0m &#8220;v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ngo\u1ea1i bang&#8221;, v\u00e0 noi g\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Cha Gioan Phaol\u00f4 II, ch\u00fang ta h\u00e3y coi c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c ch\u00ednh tr\u1ecb, kinh t\u1ebf, v\u0103n ho\u00e1, x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0 nh\u1eefng v\u00f9ng gi\u00e1p ranh, nh\u1eefng v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u1eefng &#8220;v\u00f9ng Galil\u00ea, mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n ngo\u1ea1i&#8221; m\u00e0 Ch\u00faa sai ch\u00fang ta \u0111\u1ebfn. V\u00e0 h\u01a1n n\u1eefa &#8220;mi\u1ec1n Galil\u00ea ngo\u1ea1i gi\u00e1o&#8221; c\u1ee7a ta l\u00e0 ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n ta v\u00ec v\u1eabn c\u00f2n nh\u1eefng v\u00f9ng t\u0103m t\u1ed1i ngay trong t\u00e2m h\u1ed3n v\u00e0 cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a ta ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1nh s\u00e1ng Ch\u00faa Kit\u00f4 soi chi\u1ebfu v\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i. Ch\u00ednh Ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn c\u00f2n n\u00f3i v\u1edbi ta h\u00f4m nay, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 tin theo Ng\u01b0\u1eddi: &#8220;<i>Tri\u1ec1u \u0110\u1ea1i Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n. Anh em h\u00e3y s\u00e1m h\u1ed1i v\u00e0 tin v\u00e0o Tin M\u1eebng.<\/i>&#8221; (Mc 1, 15).<\/p>\n<p><em><strong>Lm Giuse Nguy\u1ec5n H\u1eefu An<\/strong><\/em><\/p>\n<p>ngu\u1ed3n: kinhthanhvn.org<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Mi\u1ec1n Galil\u00ea ngo\u1ea1i gi\u00e1o&#8221; l\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng c\u1ee7a ta v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n ta. \u0110\u1ecba d\u01b0 Palestine c\u00f3 ranh gi\u1edbi: &#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0110\u00f4ng gi\u00e1p sa m\u1ea1c Syria v\u00e0 \u1ea2 r\u1eadp. &#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u00e2y gi\u00e1p \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i. &#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 B\u1eafc gi\u1edbi h\u1ea1n t\u1eeb thung l\u0169ng n\u00fai Liban ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn n\u00fai Hermon. &#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nam gi\u00e1p ranh &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/mien-galile-ngoai-giao\/\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-phaolo","4":"post-10890","6":"format-standard","7":"category-suy-niem-loi-chua"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10890","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10890"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10890\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10891,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10890\/revisions\/10891"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10890"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10890"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10890"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}