{"id":3103,"date":"2023-07-12T18:45:00","date_gmt":"2023-07-12T12:45:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/?p=3103"},"modified":"2023-06-17T21:24:56","modified_gmt":"2023-06-17T15:24:56","slug":"du-ngon-nguoi-gieo-giong-mattheu-131-23-%e2%80%93-cn-xv-tn-a","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/du-ngon-nguoi-gieo-giong-mattheu-131-23-%e2%80%93-cn-xv-tn-a\/","title":{"rendered":"D\u1ee5 Ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi Gieo Gi\u1ed1ng (M\u00e1tth\u00eau 13,1-23 \u2013 CN XV TN &#8211; A)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: left;\" align=\"center\"><strong>\u00a0<\/strong><span style=\"font-size: small;\"><strong>N<\/strong><strong>g\u01b0\u1eddi t\u00edn h\u1eefu ph\u1ea3i tr\u1edf th\u00e0nh \u201c\u0111\u1ea5t t\u1ed1t\u201d n\u1ebfu mu\u1ed1n l\u00e0m cho h\u1ea1t gi\u1ed1ng th\u1ea7n linh nhanh ch\u00f3ng \u0111\u00e2m ch\u1ed3i v\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 n\u01a1i m\u00ecnh v\u00e0 n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/strong><strong><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><strong>1.- Ng\u1eef c\u1ea3nh<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">Sau khi gi\u1edbi thi\u1ec7u \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 \u0110\u1ea5ng c\u00f3 quy\u1ec1n gi\u1ea3i th\u00edch Lu\u1eadt (ch. 5\u20137), r\u1ed3i minh h\u1ecda quy\u1ec1n \u0111\u00f3 b\u1eb1ng m\u1ed9t v\u00e0i truy\u1ec7n v\u1ec1 ph\u00e9p l\u1ea1 (ch. 8\u20139), t\u00e1c gi\u1ea3 <em>M\u00e1tth\u00eau<\/em> \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y \u0110\u1ee9c Gi\u00easu sai ph\u00e1i v\u00e0 ban \u201cb\u00e0i sai\u201d cho c\u00e1c s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a N\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Ch\u00faa (ch. 10). Nh\u01b0ng ch\u1eb3ng m\u1ea5y ch\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1eb7t th\u00e0nh v\u1ea5n \u0111\u1ec1, ho\u1eb7c b\u1edfi ch\u00ednh Gioan T\u1ea9y Gi\u1ea3, ho\u1eb7c b\u1edfi c\u00e1c th\u00e0nh mi\u1ec1n Galil\u00ea (ch. 11). T\u1eeb kh\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 \u0110\u1ea5ng thi\u1ebft l\u1eadp Tri\u1ec1u \u0110\u1ea1i c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ec1 t\u00e0i c\u1ee7a ch. 12: \u0111\u1ec1 t\u00e0i n\u00e0y \u0111i t\u1edbi \u0111\u1ec9nh cao khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Pharis\u00eau t\u1ed1 gi\u00e1c l\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu b\u1ecb qu\u1ef7 \u00e1m (x. 12,22-24) v\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu tuy\u00ean b\u1ed1 v\u1ec1 Gia \u0111\u00ecnh th\u1eadt c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi (x. 12,46-50): \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111o\u1ea1n tuy\u1ec7t v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng tinh th\u1ea7n c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. Tr\u00ean n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt n\u00f3i v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111o\u1ea1n tuy\u1ec7t bi \u0111\u00e1t n\u00e0y v\u1edbi Do Th\u00e1i gi\u00e1o, ch. 13 \u0111\u1ec1 c\u1eadp t\u1edbi \u201cm\u1ea7u nhi\u1ec7m\u201d N\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Ch\u00faa, gi\u1ea3i th\u00edch l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 Tri\u1ec1u \u0110\u1ea1i Thi\u00ean Ch\u00faa l\u1ea1i v\u1eeba c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c khai m\u1ea1c tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t v\u1eeba b\u1ecb lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. N\u1ed1i ti\u1ebfp c\u00e1c b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u1ec1 c\u00e1c xung \u0111\u1ed9t \u1edf ch. 12, c\u00e1c d\u1ee5 ng\u00f4n \u1edf ch. 13 c\u00f3 hai \u00fd ngh\u0129a :<a title=\"\" href=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/thesower61.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-3112\" title=\"thesower6\" src=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/thesower61-300x300.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/thesower61-300x300.jpg 300w, http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/thesower61-150x150.jpg 150w, http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/thesower61-70x70.jpg 70w, http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/thesower61-115x115.jpg 115w, http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/thesower61.jpg 440w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &#8211; \u0111\u1ed1i v\u1edbi <em>c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7, <\/em>c\u00e1c d\u1ee5 ng\u00f4n n\u00e0y gi\u1ea3i th\u00edch v\u00ec sao N\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Ch\u00faa, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Gi\u00easu khai m\u00e0o, l\u1ea1i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u l\u1ed9 ra trong vinh quang, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1ea1i sao<em> <\/em>nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u c\u1ee7a N\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Ch\u00faa trong s\u1ee9 v\u1ee5 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u1ea1i thi\u1ebfu v\u1ebb huy ho\u00e0ng v\u00e0 oai phong \u0111\u1ebfn th\u1ebf;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &#8211; \u0111\u1ed1i v\u1edbi <em>nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i<\/em> (c. 11), sau cu\u1ed9c \u0111o\u1ea1n tuy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u1edf ch. 12, c\u00e1c d\u1ee5 ng\u00f4n n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ph\u1ea3i kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng nh\u1eefng g\u00ec h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i v\u1ec1 N\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Ch\u00faa, l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho h\u1ecd \u0111\u1ec3 x\u00e1c nh\u1eadn th\u00e1i \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng tin c\u1ee7a h\u1ecd; v\u00e0 \u0111i\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 <em>M\u1ea7u nhi\u1ec7m, <\/em>ngh\u0129a l\u00e0 thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u1ed1i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u1ee7a Ng\u00e0i.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><strong>2.- B\u1ed1 c\u1ee5c<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">B\u1ea3n v\u0103n c\u00f3 th\u1ec3 chia th\u00e0nh b\u1ed1n ph\u1ea7n:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">1)<\/span>\u00a0\u00a0\u00a0 <span style=\"font-size: small;\">Gi\u1edbi thi\u1ec7u ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c d\u1ee5 ng\u00f4n (13,1-3a);<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">2)<\/span>\u00a0\u00a0\u00a0 <span style=\"font-size: small;\">D\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng (13,3b-9);<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">3)<\/span>\u00a0\u00a0\u00a0 <span style=\"font-size: small;\">L\u00fd do khi\u1ebfn \u0110\u1ee9c Gi\u00easu n\u00f3i b\u1eb1ng d\u1ee5 ng\u00f4n (13,10-17: hai ph\u1ea7n nho a- cc. 11-12; b- cc. 13-17 theo c\u1ea5u tr\u00fac chuy\u1ec3n ho\u00e1n);<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">4)<\/span>\u00a0\u00a0\u00a0 <span style=\"font-size: small;\">Gi\u1ea3i th\u00edch d\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng (13,18-23).\u00a0 <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><strong>3.- V\u00e0i \u0111i\u1ec3m ch\u00fa gi\u1ea3i<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><em>&#8211; d\u1ee5 ng\u00f4n <\/em>(3): Trong hy ng\u1eef, c\u00f3 \u0111<span style=\"font-family: Times New Roman;\">\u1ed9<\/span>ng t\u1eeb <em>paraball\u00f4<\/em> c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cso s\u00e1nh, \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu\u201d. K\u1ec3 m\u1ed9t<em> <\/em>d\u1ee5 ng\u00f4n (<em>parabol\u00ea<\/em>, h\u1ea7u nh\u01b0 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi t\u1eeb H\u00edp-ri <em>m\u00e2sh\u00e2l<\/em>), l\u00e0 k\u1ec3 m\u1ed9t t\u00ecnh hu\u1ed1ng nh\u1eb1m l\u01b0u \u00fd v\u1ec1 m\u1ed9t<em> <\/em>th\u1ef1c t\u1ea1i \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa \u00fd h\u01a1n, nh\u01b0ng t\u00e1c gi\u1ea3 mu\u1ed1n c\u00e1c th\u00ednh gi\u1ea3 bi\u1ebft. T\u00e1c gi\u1ea3 d\u1ee5 ng\u00f4n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t s\u1eed gia, nh\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>nh\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc v\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>nh\u00e0 lu\u00e2n l\u00fd; \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 s\u00e1ng t\u00e1c ra c\u00e1c ho\u1ea1t c\u1ea3nh t\u00f9y theo s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p ho\u1eb7c b\u00e0i h\u1ecdc \u00f4ng mu\u1ed1n truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t. M\u1ed9t d\u1ee5 ng\u00f4n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>\u1ea9n d\u1ee5: trong m\u1ed9t<em> <\/em>\u1ea9n d\u1ee5, m\u1ecdi chi ti\u1ebft \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a, c\u00f2n trong m\u1ed9t<em> <\/em>d\u1ee5 ng\u00f4n, ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 nh\u1eafm \u0111\u1ebfn s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p t\u1ed5ng qu\u00e1t (Tuy nhi\u00ean, d\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch ra l\u1ea1i c\u00f3 v\u1ebb l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>\u1ea9n d\u1ee5). Trong d\u1ee5 ng\u00f4n, c\u1ea7n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi nh\u1eadn c\u00e1c n\u00e9t \u201ckh\u00e1c th\u01b0\u1eddng\u201d th\u00ec m\u1edbi hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i h\u1ecdc c\u0103n b\u1ea3n. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><em>&#8211; c\u00f3 nh\u1eefng h\u1ea1t r\u01a1i xu\u1ed1ng v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng <\/em>(4): H\u1eb3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng phu c\u00f3 \u0111i\u00ean th\u00ec m\u1edbi gieo h\u1ea1t gi\u1ed1ng l\u00ean m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 chai l\u00ec, ho\u0103c l\u00ean v\u00f9ng s\u1ecfi \u0111\u00e1 hay v\u00e0o c\u00e1c b\u1ee5i gai (x. cc. 5.7)! Tuy nhi\u00ean, theo J. Jeremias, t\u1eadp t\u1ee5c tr\u1ed3ng l\u00faa c\u1ee7a Pal\u00e9ttina l\u00e0 gieo gi\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc khi c\u00e0y x\u1edbi \u0111\u1ea5t cho h\u1ea1t gi\u1ed1ng l\u1ecdt xu\u1ed1ng l\u1edbp \u0111\u1ea5t s\u00e2u. Th\u1eadt ra l\u1ed1i gi\u1ea3i th\u00edch n\u00e0y tuy h\u1ea5p d\u1eabn nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra th\u1eadt s\u1ef1 trong b\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n. V\u00ec v\u1eady thay v\u00ec ra s\u1ee9c b\u1ea3o v\u1ec7 t\u00ednh x\u00e1c th\u1ef1c c\u1ee7a d\u1ee5 ng\u00f4n, ta n\u00ean l\u01b0u \u00fd \u0111\u1ebfn kh\u00eda c\u1ea1nh \u201ckh\u00e1c th\u01b0\u1eddng\u201d c\u1ee7a l\u1ed1i x\u1eed s\u1ef1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><em>&#8211; h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea5p tr\u0103m, h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1u ch\u1ee5c, h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c ba ch\u1ee5c<\/em> (8): C\u00f3 nh\u1eefng nh\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i nh\u01b0 Jeremias cho r\u1eb1ng d\u1ee5 ng\u00f4n n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>b\u00e0i khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u1ed5 v\u00f5 tin v\u00e0o th\u00e0nh c\u00f4ng cu\u1ed1i c\u00f9ng. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 m\u1ed9t<em> <\/em>s\u1ed1 kh\u00f3 kh\u0103n: (1) M\u1ed9t s\u1eed gia kinh t\u1ebf (K.D. White) cho bi\u1ebft r\u1eb1ng n\u0103ng su\u1ea5t 1 g\u1ea5p 100, th\u1eadm ch\u00ed 1 g\u1ea5p 400, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ea1 l\u00f9ng, ch\u1eb3ng h\u1ea1n n\u1ebfu tr\u1ed3ng l\u00faa trong v\u00f9ng Gil\u00e9ad, g\u1ea7n Ga\u0111ara. (2) N\u1ebfu <em>Mt<\/em> \u0111\u00e3 mu\u1ed1n n\u00eau b\u1eadt m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu, h\u1eb3n l\u00e0 ng\u00e0i \u0111\u00e3 d\u00f9ng chu\u1ed7i s\u1ed1 \u0111i l\u00ean nh\u01b0 <em>Mc<\/em> (30, 60, 100) thay v\u00ec chu\u1ed7i s\u1ed1 \u0111i xu\u1ed1ng (100, 60, 30), b\u1edfi v\u00ec nh\u01b0 th\u1ebf s\u1ebd l\u00e0m y\u1ebfu \u0111i b\u00e0i h\u1ecdc v\u1ec1 t\u00ednh l\u1ea1c quan. (3) Trong n\u0103m c\u00e2u c\u1ee7a b\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n, c\u00f3 t\u1edbi b\u1ed1n c\u00e2u m\u00f4 t\u1ea3 s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a v\u1ee5 gieo (v\u00e0 trong ph\u1ea7n gi\u1ea3i th\u00edch, c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t<em> <\/em>t\u1ef7 l\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf). (4) Nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn c\u00e1c <em>th\u1ea5t b\u1ea1i <\/em>c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u1ea1i ph\u00f9 h\u1ee3p h\u01a1n nhi\u1ec1u v\u1edbi ng\u1eef c\u1ea3nh t\u1ed5ng qu\u00e1t c\u1ee7a c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y trong <em>TM<\/em> <em>Mt<\/em>, v\u00ec c\u00e1c ch. 11\u201312 m\u00f4 t\u1ea3 s\u1ee9c ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i ng\u00e0y m\u1ed9t<em> <\/em>gia t\u0103ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i nh\u1eefng h\u00e0nh vi quy\u1ec1n l\u1ef1c trong c\u00e1c ch. 8\u20139.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">V\u1eady kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i lo\u1ea1i b\u1ecf l\u1ed1i gi\u1ea3i th\u00edch \u201cl\u1ea1c quan\u201d (Jeremias), b\u1edfi v\u00ec qu\u1ea3 th\u1ea5t \u0110\u1ea5ng M\u00easia s\u1ebd v\u1eabn chi\u1ebfn th\u1eafng. Nh\u01b0ng b\u1edfi v\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u1eabn \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean li\u00ean k\u1ebft \u0110\u1ea5ng M\u00easia v\u1edbi s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng, c\u00f3 l\u1ebd \u0110\u1ee9c Gi\u00easu kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u00e2u. \u0110i\u1ec1u l\u00e0m n\u00ean \u201cm\u1ea7u nhi\u1ec7m N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi\u201d, m\u1ea7u nhi\u1ec7m m\u00e0 ch\u1ec9 m\u1ed9t<em> <\/em>nh\u00f3m gi\u1edbi h\u1ea1n \u201cnh\u1eefng k\u1ebb b\u00e9 m\u1ecdn\u201d m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 l\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0110\u1ea5ng M\u00easia ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 <em>th\u00e0nh c\u00f4ng xuy\u00ean qua th\u1ea5t b\u1ea1i<\/em>.\u00a0 <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec5n t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a ph\u1ea7n gi\u1ea3i th\u00edch l\u1ea1i theo h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a cu\u1ed9c ph\u00e1n x\u00e9t: L\u00fac \u0111\u1ea7u, b\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n nh\u1eafm nhi\u1ec1u h\u01a1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c lo\u1ea1i \u0111\u1ea5t kh\u00e1c nhau v\u00e0 v\u1ee5 thu ho\u1ea1ch cu\u1ed1i c\u00f9ng, nh\u01b0ng sang ph\u1ea7n gi\u1ea3i th\u00edch, <em>Mt<\/em> \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i <em>Mc<\/em> m\u00e0 \u0111\u1eb7t cho d\u1ee5 ng\u00f4n nhan \u0111\u1ec1 \u201cNg\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng\u201d (<em>Mt<\/em> 13,18). Th\u1eadt ra ng\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 nh\u1ecf b\u00e9 trong truy\u1ec7n, v\u00ec b\u00e0i \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh d\u1ee5 ng\u00f4n v\u1ec1 \u201cL\u1eddi rao gi\u1ea3ng N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi\u201d. Tuy nhi\u00ean, t\u00e1c gi\u1ea3 <em>Mt<\/em> l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ec3 sau n\u00e0y ng\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed3ng h\u00f3a ng\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng v\u1edbi \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 (x. 13,37). B\u1edfi v\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u00e0i, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu th\u00e1p t\u00f9ng H\u1ed9i Th\u00e1nh qua d\u00f2ng l\u1ecbch s\u1eed (x. 28,18). Ng\u01b0\u1eddi ch\u00ednh l\u00e0 \u0110\u1ea5ng \u0111ang hi\u1ec7n di\u1ec7n v\u00e0 t\u00edch c\u1ef1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong c\u00f4ng vi\u1ec7c gieo r\u1eafc L\u1eddi (x. 13,37). Ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 \u0111\u1ed3ng h\u00f3a v\u1edbi c\u00e1c th\u1eeba sai c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi (x. 10,40). Ch\u00ednh Ng\u01b0\u1eddi x\u00e2y d\u1ef1ng H\u1ed9i Th\u00e1nh (x. 16,18), t\u00edch c\u1ef1c h\u1ed7 tr\u1ee3 H\u1ed9i Th\u00e1nh trong vi\u1ec7c duy tr\u00ec k\u1ef7 lu\u1eadt (x. 18,18-20). V\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng Ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd l\u00e0 v\u1ecb Th\u1ea9m ph\u00e1n t\u00e1ch c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 trung th\u00e0nh kh\u1ecfi nh\u1eefng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7 b\u1ea5t trung (x. 13,41-43). Qu\u1ea3 th\u1eadt, <em>Mt<\/em> \u0111\u00e3 mu\u1ed1n \u0111\u1ecdc t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c d\u1ee5 ng\u00f4n c\u1ee7a ch. 13 n\u00e0y d\u01b0\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a cu\u1ed9c ph\u00e1n x\u00e9t cu\u1ed1i c\u00f9ng. V\u00ec th\u1ebf, t\u00e1c gi\u1ea3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00e1 nh\u00e2n l\u00e0 ph\u1ea3i sinh \u201choa qu\u1ea3\u201d, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1c h\u00e0nh vi t\u1ed1t l\u00e0nh, v\u00e0 ng\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n th\u1ee9 t\u1ef1 c\u1ee7a <em>Mc<\/em> l\u00e0 30-60-100 th\u00e0nh 100-60-30 cho ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c truy\u1ec7n c\u1ee7a ng\u00e0i v\u1ec1 ph\u00e1n x\u00e9t: b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1edbi vi\u1ec7c ca ng\u1ee3i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu ho\u1ea1ch nhi\u1ec1u hoa qu\u1ea3 nh\u1ea5t, \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u00ea ph\u00e1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng sinh hoa qu\u1ea3 (x. 25,14-30). V\u1eady m\u1ed9t<em> <\/em>truy\u1ec7n v\u1ec1 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a L\u1eddi Ch\u00faa \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh truy\u1ec7n v\u1ec1 ph\u00e1n x\u00e9t.\u00a0 <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><em>&#8211; c\u00e1c m\u1ea7u nhi\u1ec7m N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi<\/em> (11): C\u00f4ng th\u1ee9c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y t\u1eeb n\u1ec1n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng kh\u1ea3i huy\u1ec1n. C\u00f4ng th\u1ee9c nh\u1eafc l\u1ea1i nh\u1eefng b\u00ed m\u1eadt t\u1ed1i h\u1eadu c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee9u \u0111\u1ed9 c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa t\u1eadp trung n\u01a1i c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee9u ch\u1eefa c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kit\u00f4.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><em>\u00a0&#8211; H\u1ec5 ai nghe l\u1eddi \u2026 \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebb \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gieo<\/em> (19): D\u1ee5 ng\u00f4n \u201cNg\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng\u201d \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n th\u00e0nh d\u1ee5 ng\u00f4n \u201cL\u1eddi rao gi\u1ea3ng v\u1ec1 N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi\u201d. Tr\u1ecdng t\u00e2m \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n t\u1eeb m\u1ed9t<em> <\/em>gi\u00e1o hu\u1ea5n v\u1ec1 m\u1ea7u nhi\u1ec7m \u0110\u1ea5ng M\u00easia ph\u1ea3i th\u1ea5t b\u1ea1i v\u1ec1 m\u1eb7t nh\u00e2n lo\u1ea1i sang vi\u1ec7c l\u01b0u \u00fd, khuy\u1ebfn kh\u00edch, l\u00e0 h\u00e3y s\u1eb5n l\u00f2ng \u0111\u00f3n nh\u1eadn s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Tin M\u1eebng. D\u00f9 v\u1eady, gi\u1eefa hai b\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n v\u00e0 ph\u1ea7n gi\u1ea3i th\u00edch kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00e2u thu\u1eabn, m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 \u0111i\u1ec3m nh\u1ea5n m\u1ea1nh th\u00f4i. <em>Mt<\/em> \u0111\u00e3 s\u1eeda nh\u1eb9 khi vi\u1ebft l\u1ea1i <em>Mc<\/em> 4,14 \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh s\u1ef1 \u0111\u1ee5ng ch\u1ea1m tr\u1ef1c ti\u1ebfp gi\u1eefa h\u1ea1t gi\u1ed1ng l\u00e0 l\u1eddi (<em>Mc<\/em> 4,14) v\u00e0 h\u1ea1t gi\u1ed1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nghe (x. <em>Mc<\/em> 4,16.18.20), nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng bao nhi\u00eau, v\u00ec \u1edf <em>Mt<\/em> 13,19b, \u201c\u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gieo trong l\u00f2ng\u201d h\u1eb3n l\u00e0 l\u1eddi, th\u00ec \u1edf cc. 20tt, \u201c\u0111i\u1ec1u (CGKPV: \u201ck\u1ebb\u201d) \u0111\u01b0\u1ee3c gieo\u201d l\u00e0 \u201ck\u1ebb nghe\u201d. \u1ede c. 19, <em>Mt<\/em> l\u1ea1i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gieo l\u00e0 \u201cL\u1eddi rao gi\u1ea3ng v\u1ec1 N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">R\u00f5 r\u00e0ng <em>Mt<\/em> nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi m\u00f4n \u0111\u1ec7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u l\u1eddi: \u1edf c. 19, ng\u00e0i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1edbi lo\u1ea1i h\u1ea1t gi\u1ed1ng\/\u0111\u1ea5t th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 <em>thi\u1ebfu hi\u1ec3u bi\u1ebft<\/em>, v\u00e0 \u0111\u1ebfn c. 23, ng\u00e0i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng h\u1ea1t gi\u1ed1ng t\u1ed1t\/\u0111\u1ea5t t\u1ed1t th\u00ec nghe v\u00e0 <em>hi\u1ec3u<\/em>. \u0110\u00e2y l\u00e0 h\u00e0nh v\u0103n \u0111\u00f3ng khung (x. th\u00eam 13,13.15.51). V\u00e0 <em>Mt<\/em> \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee7 t\u1eeb s\u1ed1 ph\u1ee9c c\u1ee7a <em>Mc<\/em> (x. <em>Mc<\/em> 4,16tt) th\u00e0nh s\u1ed1 \u0111\u01a1n (x. <em>Mt<\/em> 13,20tt) \u0111\u1ec3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00e1 nh\u00e2n. C\u00e2u 13,23 t\u00f3m b\u1eb1ng c\u00e1ch m\u00f4 t\u1ea3 dung m\u1ea1o c\u1ee7a h\u1ea1t gi\u1ed1ng t\u1ed1t\/\u0111\u1ea5t t\u1ed1t v\u1edbi c\u00e1c c\u1eb7p \u0111\u1ed9ng t\u1eeb b\u1ed5 ngh\u0129a cho nhau: <em>nghe<\/em> v\u00e0 <em>hi\u1ec3u<\/em>, <em>sinh hoa k\u1ebft qu\u1ea3<\/em> v\u00e0 <em>l\u00e0m ra<\/em> (so v\u1edbi <em>Mc<\/em> 4,20).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><strong>4.- \u00dd ngh\u0129a c\u1ee7a b\u1ea3n v\u0103n<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><em>* Gi\u1edbi thi\u1ec7u ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c d\u1ee5 ng\u00f4n (1-3a)<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">To\u00e0n ch\u01b0\u01a1ng 13 c\u1ee7a <em>TM I<\/em> c\u00f3 m\u1ed9t c\u1ee5m t\u1eeb d\u1eabn nh\u1eadp ng\u1eafn v\u1ec1 th\u1eddi gian, \u201ch\u00f4m \u1ea5y\u201d (<em>en t\u00ea h\u00eamera ekein\u00ea<\/em>) nh\u1eb1m t\u1ea1o m\u1ed9t li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi c\u1ea3nh tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng l\u1ea1i \u0111\u01b0a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu sang m\u1ed9t c\u1ea3nh m\u1edbi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nghe, l\u00e0 \u201cd\u00e2n ch\u00fang\u201d, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc l\u1ea1i. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ra kh\u1ecfi \u201cnh\u00e0\u201d v\u00e0 \u0111i \u0111\u1ebfn b\u1edd h\u1ed3 (c. 1). \u0110\u00e1m \u0111\u00f4ng l\u1ea1i k\u00e9o \u0111\u1ebfn v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi (c. 2). \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n duy nh\u1ea5t t\u00e1c gi\u1ea3 ghi nh\u1eadn \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u201cr\u1eddi b\u1ecf nh\u00e0\u201d. Chi ti\u1ebft l\u1ea1, b\u1edfi v\u00ec ngay khi Ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n t\u1eeb Nadar\u00e9t \u0111\u1ebfn Caph\u00e1cnaum, t\u00e1c gi\u1ea3 c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ec1 l\u01b0u \u00fd. R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 chi ti\u1ebft n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n trong ngu\u1ed3n <em>Mt<\/em> d\u00f9ng v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>t\u1eeb \u0111\u1ec3 m\u1edf v\u00e0o m\u1ed9t<em> <\/em>h\u00e0nh tr\u00ecnh truy\u1ec1n gi\u00e1o. Nh\u01b0ng c\u0169ng r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 trong \u00fd <em>Mt<\/em>, l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 quen lo\u1ea1i b\u1ecf c\u00e1c chi ti\u1ebft mi\u00eau t\u1ea3, t\u1eeb ng\u1eef \u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129a ng\u00f4n s\u1ee9 v\u00e0 m\u1ee5c v\u1ee5. Sau b\u00e0i Di\u1ec5n t\u1eeb truy\u1ec1n gi\u00e1o, t\u1eeb n\u00e0y nh\u1eafc nh\u1edb c\u00e1c \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a nhi\u1ec7m v\u1ee5 truy\u1ec1n gi\u00e1o. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi b\u01b0\u1edbc theo \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (4,18-22) v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i \u0111i nh\u00e2n danh Ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ea5p nh\u1eadn \u201cb\u1ecf nh\u00e0\u201d (10,35-36; 19,21).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">N\u1edbi ch\u1ed1n l\u00e0 \u201cBi\u1ec3n H\u1ed3\u201d (Ghenn\u00easar\u00e9t): \u0111\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i x\u1ea3y ra vi\u1ec7c k\u00eau g\u1ecdi c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ea7u ti\u00ean (4,18) v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i m\u00e0 nh\u00f3m c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 c\u00f3 m\u1ed9t kinh nghi\u1ec7m \u0111\u1ea7u v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (8,24-27). \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00ean m\u1ed9t<em> <\/em>\u201cchi\u1ebfc thuy\u1ec1n\u201d, m\u00e0 ta c\u00f3 th\u1ec3 coi l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh (x. 8,23), nh\u01b0ng trong <em>TM Mt<\/em>, con thuy\u1ec1n h\u00e0m \u00fd m\u1ed9t s\u1ef1 xa c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00f3 v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng (x. 14,13; 15,39). C\u0169ng nh\u01b0 khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u B\u00e0i Gi\u1ea3ng tr\u00ean n\u00fai, \u1edf \u0111\u00e2y Ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u201cng\u1ed3i\u201d (2 l\u1ea7n; x. 5,1; 7,29; 15,29; 23,2; 24,3); \u0111\u00e2y l\u00e0 d\u1ea5u ch\u1ee9ng t\u1ecf t\u01b0 c\u00e1ch c\u1ee7a m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7y. \u0110\u00e1m \u0111\u00f4ng th\u00ec \u201c\u0111\u1ee9ng\u201d: \u0111i theo ng\u1eef c\u1ea3nh c\u1ee7a<em> TM I<\/em>,\u00a0 c\u00f3 l\u1ebd ta kh\u00f4ng ngh\u0129 t\u1edbi t\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ee9ng trong m\u1ed9t \u0111\u1ec1n th\u1edd hay m\u1ed9t h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1eddng, m\u00e0 l\u00e0 t\u01b0 th\u1ebf c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u201c\u0111\u1ee9ng b\u00ean ngo\u00e0i\u201d (12,46-47). Ch\u01b0\u01a1ng 13 s\u1ebd cho th\u1ea5y l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o d\u00e2n ch\u00fang chi\u1ebfn ch\u1ed7 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng b\u00ean ngo\u00e0i.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">\u0110\u1ee9c Gi\u00easu b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u00f3i v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang. T\u00e1c gi\u1ea3 <em>Mt<\/em> kh\u00f4ng d\u00f9ng t\u1eeb \u201c<em>didaske\u00f4<\/em>, \u201cd\u1ea1y\u201d c\u1ee7a <em>TM Mc<\/em>, m\u00e0 d\u00f9ng \u0111\u1ed9ng t\u1eeb \u201cn\u00f3i\u201d (<em>lale\u00f4<\/em>, \u201cto speak\u201d), b\u1edfi v\u00ec ng\u00e0i th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u0111\u1ed9ng t\u1eeb \u201cd\u1ea1y\u201d cho vi\u1ec7c gi\u1ea3i ngh\u0129a L\u1ec1 Lu\u1eadt\u00a0 v\u00e0 c\u00f4ng b\u1ed1 cung c\u00e1ch s\u1ed1ng lu\u00e2n l\u00fd, th\u01b0\u1eddng \u1edf trong h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1eddng (4,23; 5,2; 7,29; 9,35; 11,1; 13,54; 21,23; 26,55; 28,20). B\u00e0i di\u1ec5n t\u1eeb s\u1ebd t\u1eadp trung v\u00e0o m\u1ea7u nhi\u1ec7m N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi (c. 11), nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n t\u1ea3 b\u1eb1ng m\u1ed9t<em> <\/em>ng\u00f4n ng\u1eef ti\u00eau bi\u1ec3u, b\u1eb1ng \u201cd\u1ee5 ng\u00f4n\u201d (x. cc. 3.10.13). Chi ti\u1ebft n\u00e0y t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi cc. 10,13,34 v\u00e0 53. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">\u00a0<em>* D\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng (3b-9)<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">\u0110\u1ecdc b\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n, ta ghi nh\u1eadn: Ta kh\u00f4ng th\u1ea5y n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u1ea5t m\u1ea7u m\u1ee1 hay c\u1eb1n c\u1ed7i, b\u00f9n l\u1ea7y hay kh\u00f4 c\u1ee9ng, b\u1eb1ng ph\u1eb3ng hay m\u1ea5p m\u00f4. Ta c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 v\u1ee5 gieo gi\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0o m\u00f9a thu hay \u0111\u1ea7u m\u00f9a \u0111\u00f4ng. C\u0169ng kh\u00f4n c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi n\u00e0o v\u1ec1 kh\u00ed h\u1eadu. Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ec9 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i t\u1edbi trong b\u00e0i m\u1edbi quan tr\u1ecdng th\u00f4i. Nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng\u201d (<em>ho speir\u00f4n<\/em>) m\u00e0 ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u00eam v\u00e0o t\u00ednh t\u1eeb \u201csi\u00eau \u0111\u1eb3ng\u201d. \u00d4ng \u0111i v\u00e0o s\u00e2n kh\u1ea5u m\u1ed9t<em> <\/em>m\u00ecnh; \u00f4ng l\u00e0m m\u1ed9t<em> <\/em>c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e2u gi\u1edd v\u00e0 m\u1ec7t nh\u1ecdc, m\u00e0 kh\u00f4ng h\u00e9 m\u1ed9t<em> <\/em>l\u1eddi, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 than tr\u00e1ch ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 n\u00f3i l\u00ean s\u1ef1 th\u1ecfa m\u00e3n. \u1ede \u0111\u00e2y, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n. Ta c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u201ch\u00e0nh \u0111\u1ed9ng bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c minh h\u1ecda b\u1edfi m\u1ed9t<em> <\/em>nh\u00e0 b\u00ecnh lu\u1eadn gi\u1ea5u m\u1eb7t.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">C\u00f3 nhi\u1ec1u y\u1ebfu t\u1ed1 c\u1ee7a b\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau ra: h\u00e0nh vi gieo gi\u1ed1ng, h\u1ea1t gi\u1ed1ng, c\u00e1c lo\u1ea1i \u0111\u1ea5t, chim tr\u1eddi, \u2026; nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi ch\u00fa \u00fd t\u1ed1i \u0111a \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a \u00f4ng, s\u1ef1 c\u1ea7n m\u1eabn, s\u1ef1 can \u0111\u1ea3m, s\u1ef1 c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>n\u00f4ng d\u00e2n l\u1ea1c quan, tin t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng c\u1ea3 \u201cc\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng\u201d kh\u00f4 c\u1ee9ng, nh\u1eefng n\u01a1i s\u1ecfi \u0111\u00e1, c\u00e1c b\u1ee5i gai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho h\u1ea1t gi\u1ed1ng sinh hoa k\u1ebft qu\u1ea3. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00f4ng thi\u1ebfu kinh nghi\u1ec7m, v\u00ec b\u1ea5t c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u00edt kinh nghi\u1ec7m nh\u1ea5t c\u0169ng hi\u1ec3u r\u1eb1ng h\u1ea1t gi\u1ed1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng tr\u00ean nh\u1eefng m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t lo\u1ea1i \u0111\u00f3, nh\u01b0ng \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3i t\u1ed5 c\u00e1c k\u1ef9 thu\u00e2t truy\u1ec1n th\u1ed1ng. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">Th\u1eadt ra c\u00f4ng vi\u1ec7c gieo gi\u1ed1ng ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u1edfi \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a t\u1edbi \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c. T\u00e1c gi\u1ea3 \u0111ang ngh\u0129 t\u1edbi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u1ed9t<em> <\/em>ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 kh\u00e1c, l\u00e0 nh\u00e0 rao gi\u1ea3ng Tin M\u1eebng, hay ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n, \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u00ednh \u0110\u1ee9c Kit\u00f4. Ch\u00ednh Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n c\u1ee7a vi\u1ec7c gi\u1ea3ng d\u1ea1y quen thu\u1ed9c (c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Pharis\u00eau) khi chuy\u1ec3n s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa cho m\u1ecdi h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u201ct\u1ed1t\u201d, nh\u01b0ng cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. S\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00f9 \u0111\u1eafp b\u1edfi nh\u1eefng th\u00e0nh c\u00f4ng t\u1ee9c th\u1eddi (tr\u00e1i l\u1ea1i, th\u1eadp gi\u00e1 \u0111ang ch\u1edd Ng\u01b0\u1eddi!), nh\u01b0ng Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c th\u1ea5t b\u1ea1i, Ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i t\u1edbi v\u00e0 gieo v\u00e3i. \u00d4ng \u0111\u00e3 t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng lu\u00f4n c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t m\u1ed9t<em> <\/em>\u0111\u00e1m \u0111\u1ea5t t\u1ed1t, n\u1ebfu kh\u00f4ng, \u00f4ng \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng ph\u00ed ph\u1ea1m h\u1ea1t gi\u1ed1ng. Th\u1ebf nh\u01b0ng c\u0169ng m\u1ed9t<em> <\/em>lo\u1ea1i h\u1ea1t gi\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n lo\u1ea1i k\u1ebft qu\u1ea3: nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 th\u1ea5t b\u1ea1i, ch\u1ec9 nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u1edbi c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u0169ng \u0111\u00e3 \u1edf trong ho\u00e0n c\u1ea3nh t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ra \u0111i, ngay t\u1eeb bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ec3 gieo L\u1eddi tr\u00ean kh\u1eafp c\u00e1c n\u1ebbo \u0111\u01b0\u1eddng Pal\u00e9ttina, nh\u01b0ng m\u1eb7c d\u00f9 lao nh\u1ecdc, Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u00e2u \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 t\u1ed1t. S\u1ef1 h\u0103ng h\u00e1i ban \u0111\u1ea7u nay \u0111\u00e3 tan bi\u1ebfn n\u01a1i c\u00e1c th\u00ednh gi\u1ea3 v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 r\u00fat lui, kh\u00f4ng b\u01b0\u1edbc theo Ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa. D\u1ee5 ng\u00f4n \u0111ang \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n ch\u01b0\u1edbng k\u1ef3 nh\u1ea5t c\u1ee7a s\u1ee9 v\u1ee5 N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi: d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u00f4ng \u0111\u1ed3, gi\u1ed1ng nh\u01b0 ph\u1ea7n l\u1edbn h\u1ea1t gi\u1ed1ng, \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00ed \u0111i. Nh\u01b0ng \u0110\u1ee9c Gi\u00easu kh\u00f4ng n\u1ea3n ch\u00ed, Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng nh\u00ecn t\u1edbi th\u1eddi gi\u1edd v\u00e0 s\u1ef1 m\u1ec7t nh\u1ecdc; Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng kh\u1ef1ng l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c th\u1ea5t b\u1ea1i; Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ti\u1ebfp x\u00fac g\u1eb7p g\u1ee1 (x. 11,19), \u0111\u1ec3 cho th\u1ea5y r\u1eb1ng c\u1ea3 m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t kh\u00f4 ch\u1ed3i nh\u1ea5t v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea5t \u201ct\u1ed1t\u201d. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">Trong khi bi\u1ec7n minh cho c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, \u0110\u1ea5ng M\u00easia, d\u1ee5 ng\u00f4n c\u0169ng tr\u1ea3 l\u1eddi cho c\u00e1c \u0111\u00f2i h\u1ecfi bi\u1ec7n gi\u00e1o v\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n ti\u00ean kh\u1edfi. Nhi\u1ec7m cu\u1ed9c c\u1ee9u \u0111\u1ed9 m\u1edbi n\u00e0y ph\u1ea3i ch\u1ea5p nh\u1eadn nguy\u00ean t\u1eafc l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn xuy\u00ean qua th\u1ea5t b\u1ea1i. V\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f3m t\u1eaft \u00fd ngh\u0129a d\u1ee5 ng\u00f4n nh\u01b0 sau: C\u0169ng y nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng \u0111\u00e3 l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh xuy\u00ean qua v\u00f4 s\u1ed1 kh\u00f3 kh\u0103n th\u00ec m\u1edbi \u0111\u1ea1t th\u00e0nh c\u00f4ng, N\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Gi\u00easu khai m\u00e0o s\u1ebd ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp xuy\u00ean qua v\u00f4 s\u1ed1 nh\u1eefng th\u1ea5t b\u1ea1i \u0111\u00e1ng k\u1ec3. V\u00e0 \u0111\u00f3 l\u1ea1i ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Pharis\u00eau l\u1eabn c\u00e1c \u0111\u00e1m d\u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u201chi\u1ec3u\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau ra trong b\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>l\u1eddi khuy\u1ebfn c\u00e1o: c\u00f3 h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea5p tr\u0103m, nh\u01b0ng c\u00f3 h\u1ea1t ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1u ch\u1ee5c, v\u00e0 c\u00f3 h\u1ea1t l\u1ea1i ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ba ch\u1ee5c m\u00e0 th\u00f4i. K\u1ebft qu\u1ea3 c\u00f3 \u0111\u00f3 v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi m\u00f4n \u0111\u1ec7 r\u01a1i v\u00e0o t\u00ecnh tr\u1ea1ng l\u1ea1c quan ng\u00e2y th\u01a1 m\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ed1 g\u1eafng n\u1eefa.<\/span><\/p>\n<p><em><span style=\"font-size: small;\">* L\u00fd do khi\u1ebfn \u0110\u1ee9c Gi\u00easu n\u00f3i b\u1eb1ng d\u1ee5 ng\u00f4n (10-17)<\/span><\/em><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">\u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u1eabn c\u00f2n \u1edf tr\u00ean thuy\u1ec1n (c. 2), nh\u01b0ng c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 v\u1eabn c\u1ee9 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n Ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 h\u1ecfi, m\u00e0 cho \u0111\u1ebfn nay ta c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u1ea5y c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u00e2u c\u1ea3! C\u00e1c \u00f4ng trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t<em> <\/em>c\u00e2u chuy\u1ec7n (x. cc. 10.18.24<\/span>&gt;[1]<span style=\"font-size: small;\">[1].31) k\u00e9o d\u00e0i kh\u00e1 l\u00e2u trong khi \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng thinh l\u1eb7ng ch\u1ee9ng ki\u1ebfn (c. 36). \u0110\u00e2y nh\u1eefng ch\u1ed7 thi\u1ebfu m\u1ea1ch l\u1ea1c do c\u00f4ng vi\u1ec7c so\u1ea1n th\u1ea3o.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">Gi\u1ea3ng d\u1ea1y b\u1eb1ng d\u1ee5 ng\u00f4n l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>c\u00e1ch m\u1edbi, do \u0111\u00f3, c\u1ea7n bi\u1ec7n minh. \u1ede \u0111\u00e2y t\u00e1c gi\u1ea3 thu gom l\u1ea1i c\u00e1c c\u00e2u thu\u1ed9c nhi\u1ec1u xu\u1ea5t x\u1ee9 c\u00f3 t\u1ea7m m\u1ee9c kh\u00e1c nhau d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng m\u1ee5c ti\u00eau ch\u1edd \u0111\u1ee3i. Ch\u00fang gi\u00fap \u201cgi\u1ea3i th\u00edch\u201d v\u00ec sao c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u00f3n nh\u1eadn, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi Do-th\u00e1i th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00f3n nh\u1eadn l\u1eddi rao gi\u1ea3ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u1edf 11,19.25-26. \u1ede t\u1ea1i ngu\u1ed3n, c\u00f3 s\u1ef1 qu\u1ea3ng \u0111\u1ea1i v\u00f4 bi\u00ean c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, \u0110\u1ea5ng t\u00f9y nghi \u201ccho\u201d (<em>did\u00f4mi<\/em>) nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u c\u00e1c m\u1ea7u nhi\u1ec7m N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi (c. 11). Theo v\u0103n m\u1ea1ch, \u201canh em\u201d l\u00e0 c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7, c\u00f2n \u201ch\u1ecd\u201d l\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang (c. 2). S\u1ef1 c\u1ee9ng tin c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do-th\u00e1i, H\u1ed9i Th\u00e1nh s\u01a1 khai th\u1ea5y l\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean \u0111\u00e3 g\u00e1n th\u00e1i \u0111\u1ed9 ti\u00eau c\u1ef1c n\u00e0y cho m\u1ed9t<em> <\/em>h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng (tr\u1eebng ph\u1ea1t) c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u00e2y l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa (x. 11,25-27). L\u1ecbch s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch, ho\u1eb7c \u0111\u00fang h\u01a1n, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ebb l\u1ea1i theo th\u1ea7n h\u1ecdc, nh\u01b0ng l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 g\u00e2y ra nh\u1eefng tr\u1ee5c tr\u1eb7c tr\u1ea7m tr\u1ecdng h\u01a1n nh\u1eefng tr\u1ee5c tr\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi ta mu\u1ed1n gi\u1ea3i quy\u1ebft. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">L\u1eddi kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh h\u00e0m h\u1ed3 \u1edf c. 12 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf b\u1edfi m\u1ed9t<em> <\/em>l\u1eddi kh\u00e1c c\u00f2n t\u0103m t\u1ed1i h\u01a1n. L\u1eddi n\u00e0y minh h\u1ecda s\u1ef1 t\u1ef1 do c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa nh\u01b0ng che m\u1ea5t s\u1ef1 c\u00f4ng minh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ed9ng t\u1eeb \u201cban\/cho\u201d n\u00eau b\u1eadt s\u1ef1 qu\u1ea3ng \u0111\u1ea1i c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng T\u1ed1i Cao, nh\u01b0ng ch\u1ec9 cho m\u1ed9t<em> <\/em>s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i, khi\u1ebfn cho h\u1ecd th\u00eam d\u1ed3i d\u00e0o, c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec, th\u00ec c\u00f2n b\u1ecb t\u01b0\u1edbc m\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 (c. 13). <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">Sau nh\u1eefng l\u1eddi \u201ct\u00e2m s\u1ef1\u201d n\u00e0y, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu gi\u1ea3i th\u00edch l\u00fd do d\u00f9ng ng\u00f4n ng\u1eef d\u1ee5 ng\u00f4n b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u1ea1i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t<em> <\/em>b\u1ea3n v\u0103n c\u1ee7a Isaia (6,9-10). \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee9u \u0111\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y nh\u1eefng th\u1ea5t b\u1ea1i nh\u01b0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u00e2n ph\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00f4n s\u1ee9. Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc khi tr\u00edch d\u1eabn \u0111o\u1ea1n d\u00e0i (cc. 14b-15), <em>Mt<\/em> t\u00f3m t\u1eaft \u0111o\u1ea1n v\u0103n m\u1ed9t<em> <\/em>c\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng (c. 13b). \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 ch\u1ecdn ng\u00f4n ng\u1eef \u1ea9n d\u1ee5, m\u1ed9t ki\u1ec3u n\u00f3i th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y n\u01a1i c\u00e1c ng\u00f4n s\u1ee9, \u201cb\u1edfi v\u00ec\u201d (<em>hoti<\/em> nguy\u00ean nh\u00e2n) c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u201cth\u1ea5y v\u00e0 nghe\u201d nh\u1eefng g\u00ec Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 loan b\u00e1o v\u00e0 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb cho h\u1ecd b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i trong chi\u1ebfn thu\u1eadt do s\u1ef1 c\u1ee9ng c\u1ecfi \u01b0\u01a1ng b\u01b0\u1edbng c\u1ee7a c\u00e1c th\u00ednh gi\u1ea3, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do m\u1ed9t<em> <\/em>ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p m\u1ee5c v\u1ee5 m\u1edbi. Ai \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb \u0111\u1ea7u ti\u00ean, th\u00ec s\u1ebd nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t<em> <\/em>\u0111\u1ec1 ngh\u1ecb kh\u00e1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u1ec5 h\u01a1n, nh\u01b0ng t\u1ed1i t\u0103m h\u01a1n, che ph\u1ee7 h\u01a1n, huy\u1ec1n b\u00ed h\u01a1n. S\u1ef1 t\u1eeb kh\u01b0\u1edbc c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 nguy\u00ean do khi\u1ebfn Thi\u00ean Ch\u00faa, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu co l\u1ea1i. <em>Mc<\/em> c\u00f2n c\u1ee9ng r\u1eafn h\u01a1n n\u1eefa v\u00ec ng\u00e0i g\u00e1n cho \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u th\u1ebf \u00fd \u0111\u1ecbnh tr\u1eebng ph\u1ea1t: \u201c<em>\u0111\u1ec3<\/em> [<em>hina<\/em> m\u1ee5c \u0111\u00edch] h\u1ecd c\u00f3 nh\u00ecn m\u00e3i nh\u00ecn ho\u00e0i c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u1ea5y\u201d (Mc 4,11)<\/span><a title=\"\" href=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-includes\/js\/tinymce\/plugins\/paste\/pasteword.htm?ver=342-201106301#_ftn2\">[2]<\/a><span style=\"font-size: small;\">[2]. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><em>Mt<\/em> r\u00fat b\u1ea3n v\u0103n <em>Is<\/em> 6,9-10 t\u1eeb B\u1ea3n d\u1ecbch LXX; so v\u1edbi b\u1ea3n H\u00edp-ri, trong B\u1ea3n d\u1ecbch Hy L\u1ea1p n\u00e0y, m\u1ecdi n\u00e9t phi l\u00fd v\u1ec1 th\u1ea7n h\u1ecdc \u0111\u00e3 b\u1ecb lo\u1ea1i \u0111i. V\u1ecb ng\u00f4n s\u1ee9 ti\u00ean li\u1ec7u s\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a \u00f4ng s\u1ebd th\u1ea5t b\u1ea1i ngay b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u, do c\u00e1c th\u00ednh gi\u1ea3 c\u1ee9ng l\u00f2ng. \u00d4ng v\u1eabn m\u1ea1nh m\u1ebd can \u0111\u1ea3m l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 mong ho\u00e1n c\u1ea3i to\u00e0n th\u1ec3 Israel. Nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft qu\u1ea3 mong \u01b0\u1edbc, l\u1ed7i thu\u1ed9c v\u1ec1 con c\u00e1i Israel. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u0169ng th\u1ea5y s\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u0111i v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3. Nh\u01b0ng khi h\u1ecd t\u1eeb ch\u1ed1i \u0110\u1ea5ng M\u00easia, h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u00e0m cho l\u1eddi s\u1ea5m ng\u00f4n n\u00ean tr\u1ecdn (c. 14). Ng\u00f4n s\u1ee9 <em>Isaia<\/em> d\u0129 nhi\u00ean kh\u00f4ng ngh\u0129 t\u1edbi l\u1eddi gi\u1ea3ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea3n <em>Mt<\/em> th\u1ea5y r\u1eb1ng v\u1ecb ng\u00f4n s\u1ee9 c\u0169ng \u0111\u00e3 b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a l\u1eddi rao gi\u1ea3ng n\u00e0y.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">T\u00e1c gi\u1ea3 \u0111ang \u201ccay c\u00fa\u201d v\u1edbi h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng ng\u00e0i c\u00f2n t\u1ecf ra b\u1eadn t\u00e2m v\u1edbi c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n h\u01a1n (cc. 16-17). M\u1ed1i ph\u00fac c\u1ee7a c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 ngay trong ph\u1ea7n m\u1edf c\u1ee7a B\u00e0i Gi\u1ea3ng tr\u00ean n\u00fai (5,12). B\u00e2y gi\u1edd <em>Mt<\/em> c\u1ea3m th\u1ea5y c\u1ea7n nh\u1eafc l\u1ea1i \u0111\u1ec3 n\u00e2ng \u0111\u1ee1 \u0111\u1ee9c tin v\u1eabn c\u00f2n y\u1ebfu \u1edbt c\u1ee7a c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">M\u1ed1i ph\u00fac n\u00e0y h\u1ec7 t\u1ea1i vi\u1ec7c l\u1eafng nghe L\u1eddi Ch\u00faa, ch\u1ea5p nh\u1eadn b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kit\u00f4. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 vinh d\u1ef1 h\u1ecd c\u00f3, c\u00f2n l\u1edbn lao h\u01a1n vinh s\u1ef1 c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb T\u1ed5 ph\u1ee5 C\u1ef1u \u01af\u1edbc. B\u1eb1ng m\u00f3c n\u1ed1i n\u00e0y, <em>Mt<\/em> c\u0169ng cho th\u1ea5y c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n Do Th\u00e1i \u2013 Kit\u00f4 h\u1eefu n\u00e0y m\u1edbi l\u00e0 s\u1ef1 n\u1ed1i d\u00e0i c\u1ee7a Israel ch\u00e2n ch\u00ednh (ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1eddng).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><em>* Gi\u1ea3i th\u00edch d\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng (18-23)\u00a0 <\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">Ph\u1ea7n \u201cgi\u1ea3i th\u00edch\u201d l\u1ea1i t\u00e1ch kh\u1ecfi ch\u00ednh b\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n (cc. 3-9) v\u1ec1 m\u1eb7t n\u1ed9i dung v\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c. C\u00e2u truy\u1ec7n \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o nhi\u1ec1u chi ti\u1ebft m\u1edbi. C\u00e1c chi ti\u1ebft m\u00f4 t\u1ea3 l\u00e0 h\u1ea1t gi\u1ed1ng, gai g\u00f3c, chim tr\u1eddi, \u2026 \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129a bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3. D\u1ee5 ng\u00f4n \u0111\u00e3 bi\u1ebfn th\u00e0nh h\u1ea7u nh\u01b0 m\u1ed9t<em> <\/em>\u1ea9n d\u1ee5 v\u00e0 \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i c\u1ea3 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1. B\u00e0i g\u1ed1c l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>loan b\u00e1o v\u1ec1 nh\u1eefng chi\u1ebfn th\u1eafng t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a N\u01b0\u1edbc thi\u00ean sai; \u0111\u1ec1 t\u00e0i c\u1ee7a \u201cph\u1ea7n gi\u1ea3i th\u00edch\u201d l\u1ea1i nh\u00ecn \u0111\u1ebfn s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a l\u1eddi n\u01a1i m\u1ed7i th\u00ednh gi\u1ea3. \u201cD\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi gieo gi\u1ed1ng\u201d \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n th\u00e0nh d\u1ee5 ng\u00f4n v\u1ec1 \u201cL\u1eddi rao gi\u1ea3ng N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi\u201d (c. 19); t\u1eeb ng\u1eef <em>logos<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng 5 l\u1ea7n, trong khi kh\u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong ph\u1ea7n \u0111\u1ea7u. C\u00e1c d\u1ea1ng \u0111\u1ea5t kh\u00e1c nhau kh\u00f4ng t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng c\u00e1c th\u00ednh gi\u1ea3 nghe l\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu rao gi\u1ea3ng, nh\u01b0ng c\u00e1c lo\u1ea1i ki-t\u00f4 h\u1eefu kh\u00e1c nhau, c\u00e1c t\u00e2m tr\u1ea1ng kh\u00e1c nhau h\u1ecd c\u00f3 khi nghe s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Tin M\u1eebng. Ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u00e3 qu\u00ean m\u1ea5t c\u1eed t\u1ecda Do Th\u00e1i \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ng\u1ecf l\u1eddi v\u1edbi, \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1edbi m\u1ed9t<em> <\/em>c\u1eed t\u1ecda \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang tr\u1ea3i nghi\u1ec7m nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n m\u00e0 \u0111\u1ee9c tin Kit\u00f4 gi\u00e1o g\u1eb7p ph\u1ea3i. Trong b\u1ea3n v\u0103n \u0111\u1ea7u, t\u00e1c gi\u1ea3 nh\u1eafm v\u00e0o s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n v\u00e0 h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 b\u00e0i h\u1ecdc chung k\u1ebft ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb k\u1ebft qu\u1ea3 phong ph\u00fa do \u0111\u1ea5t t\u1ed1t; ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, ph\u1ea7n gi\u1ea3i th\u00edch quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn c\u1ea3 c\u00e1c m\u01b0u toan kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng. Trong b\u1ea3n v\u0103n n\u00e0y, c\u00e1c nguy\u00ean do ng\u0103n c\u1ea3n ho\u1eb7c l\u00e0m ch\u1eadm s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a h\u1ea1t gi\u1ed1ng l\u00e0 gian nan (<em>thlipsis<\/em>) v\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i (<em>di\u00f4gmos<\/em>); c\u00e1c ngh\u1ecbch c\u1ea3nh n\u00e0y li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh s\u01a1 khai (t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 trong <em>Lc<\/em> 8,15: <em>hypomon\u00ea<\/em> hi\u1ec3u l\u00e0 \u201cs\u1ef1 ki\u00ean tr\u00ec\u201d khi g\u1eb7p c\u00e1c nguy hi\u1ec3m \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ee9c tin). <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">B\u1ea3n v\u0103n m\u1edbi n\u00e0y cho th\u1ea5y r\u1eb1ng m\u1ecdi s\u1ef1 t\u00f9y thu\u1ed9c thi\u1ec7n ch\u00ed c\u1ee7a m\u1ed7i m\u1ed9t t\u00edn h\u1eefu. T\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 thay t\u1eeb ng\u1eef s\u1ed1 ph\u1ee9c <em>ha men<\/em>, \u201cc\u00f3 nh\u1eefng [h\u1ea1t]\u201d, <em>alla<\/em>, \u201cc\u00f3 nh\u1eefng [h\u1ea1t] kh\u00e1c\u201d (cc. 4-8) b\u1eb1ng t\u1eeb s\u1ed1 \u0111\u01a1n (\u201cai nghe\u201d: cc. 20.22.23). L\u1eddi \u0111\u1ebfn tai m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi (\u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7) nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn v\u00e0 v\u00e2ng l\u1eddi nh\u01b0 nhau (\u201cnghe\u201d theo ngh\u0129a Kinh Th\u00e1nh l\u00e0 \u201chi\u1ec3u\u201d, t\u1ee9c l\u00e0 g\u1eafn b\u00f3 v\u1ec1 tr\u00ed th\u1ee9c, v\u00e0 \u201cv\u00e2ng l\u1eddi\u201d, t\u1ee9c g\u1eafn b\u00f3 b\u1eb1ng \u0111\u1eddi s\u1ed1ng. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc kinh <em>Shema<\/em> (<em>\u0110nl<\/em> 6,4-5) \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o cho c\u00e1c Kit\u00f4 h\u1eefu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">\u00a0<em>+ K\u1ebft lu\u1eadn<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">B\u00e0i Gi\u1ea3ng tr\u00ean n\u00fai v\u00e0 b\u00e0i Di\u1ec5n t\u1eeb v\u1ec1 truy\u1ec1n gi\u00e1o nh\u1eafm tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn ch\u00ednh t\u01b0 c\u00e1ch\u00a0 m\u00f4n \u0111\u1ec7; c\u00f2n c\u00e1c d\u1ee5 ng\u00f4n l\u1ea1i nh\u1eafm \u0111\u1ebfn c\u00e1ch thi h\u00e0nh s\u1ee9 m\u1ea1ng truy\u1ec1n gi\u00e1o, ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh. V\u00e0o l\u00fac t\u00e1c gi\u1ea3 vi\u1ebft, H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean v\u1eefng v\u00e0ng \u1edf kh\u1eafp n\u01a1i. D\u00f9 v\u1eady, s\u1ef1 c\u1ee9ng l\u00f2ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>c\u00e1i gai l\u00e0m cho c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu ph\u1ea3i \u0111au \u0111\u1edbn (cc. 10-17). C\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00eau b\u1eadt t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u1ed1 g\u1eafng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu nh\u1eb1m \u0111\u01b0a s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Ph\u00fac \u00c2m \u0111\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">Tuy nhi\u00ean, s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111\u1ebfn cho c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. H\u1ecd ph\u1ea3i th\u1ea5y m\u00ecnh v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc nh\u1edf v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea5n an: \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc nh\u1edf h\u00e3y tr\u1edf n\u00ean \u0111\u1ea5t t\u1ed1t v\u00e0 sinh hoa qu\u1ea3 t\u1ed1i \u0111a; \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea5n an do bi\u1ebft \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0m ch\u1ee7 t\u00ecnh th\u1ebf: Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 g\u1eb7p th\u1ea5t b\u1ea1i, nh\u01b0ng c\u00e1c th\u1ea5t b\u1ea1i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00ean li\u1ec7u trong\u00a0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><strong>\u00a05.- G\u1ee3i \u00fd suy ni\u1ec7m<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">1. Qu\u1ea3 th\u1eadt, th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb th\u1ea5t b\u1ea1i. Th\u1ea5t b\u1ea1i, nh\u01b0 t\u1ea5n bi k\u1ecbch th\u1eadp gi\u00e1 s\u1ebd cho th\u1ea5y, l\u00e0 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o cho th\u00e0nh c\u00f4ng. Do \u0111\u00f3, b\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p chi\u1ebfn th\u1eafng g\u1eedi \u0111\u1ebfn cho c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 v\u00e0 c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu, l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>l\u1eddi khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00e0 tr\u1ea5n an. Hi\u1ec3u nh\u01b0 th\u1ebf, b\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>l\u1eddi loan b\u00e1o mang t\u00ednh ng\u00f4n s\u1ee9 b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c chi\u1ebfn th\u1eafng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 v\u00e0 c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">2. Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ch\u1ec9 \u0111\u00e2m ch\u1ed3i v\u00e0 k\u1ebft tr\u00e1i t\u1ea1i n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1ea5t t\u1ed1t, ngh\u0129a l\u00e0 t\u1ea1i n\u01a1i n\u00e0o Ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u01b0 th\u1ebf s\u1eb5n s\u00e0ng. Nh\u01b0 th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi t\u00edn h\u1eefu ph\u1ea3i tr\u1edf th\u00e0nh \u201c\u0111\u1ea5t t\u1ed1t\u201d n\u1ebfu mu\u1ed1n l\u00e0m cho h\u1ea1t gi\u1ed1ng th\u1ea7n linh nhanh ch\u00f3ng \u0111\u00e2m ch\u1ed3i v\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 n\u01a1i m\u00ecnh v\u00e0 n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Ph\u1ea3i m\u1edf tr\u00e1i tim ra, ph\u1ea3i san b\u1eb1ng con \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u0111\u00f3n s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Kit\u00f4 gi\u00e1o. B\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n \u0111ang mu\u1ed1n lay \u0111\u1ed9ng t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00ea c\u00f3ng, l\u01b0\u1ee1ng l\u1ef1 ho\u1ea1c c\u1ee9ng c\u1ecfi c\u1ee7a c\u00e1c th\u00ednh gi\u1ea3. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">3. Trong B\u00e0i gi\u1ea3ng tr\u00ean n\u00fai, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 cho bi\u1ebft r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi m\u00f4n \u0111\u1ec7 kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 theo nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 bi\u1ebft, nh\u01b0ng c\u00f2n theo nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 l\u00e0m (7,13-27). Ti\u00eau chu\u1ea9n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc l\u1ea1i trong ph\u1ea7n gi\u1ea3i th\u00edch d\u1ee5 ng\u00f4n. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u1ea7n nghe l\u1eddi gi\u1ea3ng l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u, nh\u01b0ng c\u00f2n ph\u1ea3i di\u1ec5n t\u1ea3 ra b\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ed1t l\u00e0nh, t\u1ee9c l\u00e0 l\u00e0m cho l\u1eddi rao gi\u1ea3ng \u0111\u00e3 nghe sinh hoa k\u1ebft qu\u1ea3. Ti\u00eau chu\u1ea9n n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n (x. 3,8.10; 7,17-19; 12,33). C\u00e1c qu\u1ea3 ch\u1ee9ng t\u1ecf ph\u1ea9m ch\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e2y; kh\u00f4ng c\u00f3 hoa qu\u1ea3, m\u1ecdi s\u1ef1 ch\u1ec9 l\u00e0 chuy\u1ec7n b\u00ec phu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">4. \u0110\u1eddi s\u1ed1ng Kit\u00f4 h\u1eefu s\u1ebd g\u1eb7p v\u00f4 s\u1ed1 nguy hi\u1ec3m (Satan, gian nan, th\u1eed th\u00e1ch, b\u00e1ch h\u1ea1i, c\u00e1c lo l\u1eafng s\u1ef1 \u0111\u1eddi, v\u00e0 b\u1ea3 vinh hoa ph\u00fa qu\u00fd). C\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00e0 s\u1ef1 can \u0111\u1ea3m m\u00e0 th\u1eafng v\u01b0\u1ee3t ch\u00fang. B\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n v\u1ec1 L\u1eddi l\u00e0 b\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n v\u1ec1 \u0111\u1ee9c tin: b\u00e0i n\u00e0y minh h\u1ecda t\u1ea5n bi k\u1ecbch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i h\u1eb1ng ng\u00e0y chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng s\u1ef1 \u01b0ng thu\u1eadn \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kit\u00f4. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><strong><em>Lm PX V\u0169 Phan Long, ofm<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><strong><em><a href=\"http:\/\/kinhthanhvn.org\" target=\"_blank\">kinhthanhvn.org<\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<br \/>\n[1]<\/span><span style=\"font-size: small;\"> C\u00e2u 10: \u201cC\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n\u201d; c. 18: \u201cV\u1eady anh em h\u00e3y nghe\u201d, hi\u1ec3u l\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu n\u00f3i v\u1edbi \u201cc\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7\u201d; c. 24: \u201c\u0110\u1ee9c Gi\u00easu tr\u00ecnh b\u00e0y cho h\u1ecd [<em>autois<\/em>]\u201d, hi\u1ec3u l\u00e0 \u201cc\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7\u201d th\u00ec trung th\u00e0nh v\u1edbi v\u0103n c\u1ea3nh h\u01a1n \u2013 B\u1ea3n d\u1ecbch CGKPV d\u1ecbch di\u1ec5n l\u00e0 \u201c\u0110\u1ee9c Gi\u00easu tr\u00ecnh b\u00e0y cho <em>d\u00e2n ch\u00fang<\/em> nghe\u201d, c\u00f3 l\u1ebd cho ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd c\u1ee7a c. 34\u00a0 \u2013; c. 34: \u201cNg\u01b0\u1eddi c\u00f2n k\u1ec3 cho h\u1ecd [<em>autois<\/em>]\u201d, hi\u1ec3u l\u00e0 \u201cc\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7\u201d.\u00a0\u00a0<br \/>\n[2] Tuy nhi\u00ean, <em>Mc<\/em> 4,33 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 gi\u1ea3m nh\u1eb9 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh c\u1ee9ng c\u1ecfi c\u1ee7a 4,11: \u201ct\u00f9y theo m\u1ee9c h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 nghe\u201d. Nh\u01b0 v\u1eady, d\u1ee5 ng\u00f4n l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>c\u00e1ch n\u00f3i d\u1ec5 h\u01a1n v\u00e0 ph\u00f9 h\u1ee3p h\u01a1n v\u1edbi tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c th\u00ednh gi\u1ea3.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Ng\u01b0\u1eddi t\u00edn h\u1eefu ph\u1ea3i tr\u1edf th\u00e0nh \u201c\u0111\u1ea5t t\u1ed1t\u201d n\u1ebfu mu\u1ed1n l\u00e0m cho h\u1ea1t gi\u1ed1ng th\u1ea7n linh nhanh ch\u00f3ng \u0111\u00e2m ch\u1ed3i v\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 n\u01a1i m\u00ecnh v\u00e0 n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. 1.- Ng\u1eef c\u1ea3nh Sau khi gi\u1edbi thi\u1ec7u \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 \u0110\u1ea5ng c\u00f3 quy\u1ec1n gi\u1ea3i th\u00edch Lu\u1eadt (ch. 5\u20137), r\u1ed3i minh h\u1ecda quy\u1ec1n \u0111\u00f3 b\u1eb1ng m\u1ed9t v\u00e0i &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/du-ngon-nguoi-gieo-giong-mattheu-131-23-%e2%80%93-cn-xv-tn-a\/\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,4],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-phaolo","4":"post-3103","6":"format-standard","7":"category-suy-niem-loi-chua","8":"category-thanh-kinh"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3103","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3103"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11366,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3103\/revisions\/11366"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}