{"id":5330,"date":"2014-01-02T13:45:21","date_gmt":"2014-01-02T07:45:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/?p=5330"},"modified":"2014-01-02T23:20:41","modified_gmt":"2014-01-02T17:20:41","slug":"5330","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/5330\/","title":{"rendered":"S\u1ef1 \u0110\u1ed1i \u0110\u1ea7u c\u1ee7a Hai V\u01b0\u01a1ng Quy\u1ec1n"},"content":{"rendered":"<p align=\"center\"><strong><span style=\"font-family: Times New Roman;\">(Matth\u00eau 2,1-12 &#8211; Hi\u1ec3n Linh)<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\"><strong>Hai chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u trong b\u00e0i: Vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng co qu\u1eafp l\u1ea1i trong th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee9ng tin v\u00e0 t\u1eeb kh\u01b0\u1edbc, v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi nh\u00e0 vua l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Do Th\u00e1i v\u00e0 d\u00e2n Gi\u00earusalem, c\u00f2n c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh th\u00ec \u0111\u00e3 t\u1eeb nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc m\u00f2 m\u1eabm m\u01a1 h\u1ed3 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 b\u00e0y t\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00f2ng tin k\u00ednh \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u1ea5ng M\u00easia.<\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\"><strong>1.- Ng\u1eef c\u1ea3nh <\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">Ch\u01b0\u01a1ng 2 c\u1ee7a <em>Tin M\u1eebng M\u00e1tth\u00eau<\/em> l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, ho\u00e0n to\u00e0n d\u1ec5 hi\u1ec3u d\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u01b0\u01a1ng 1. Ch\u00ednh \u0111i\u1ec3m n\u00e0y cho th\u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00e0i li\u1ec7u c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc <em>Mt<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00e1p n\u1ed1i v\u1edbi nhau. \u0110\u1ec1 t\u00e0i \u201cs\u1ef1 ho\u00e0n t\u1ea5t c\u00e1c s\u1ea5m ng\u00f4n\u201d c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc t\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n (x. 2,6.15.18.23). C\u00f3 b\u1ed1n truy\u1ec7n k\u1ebft c\u1ea5u ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi nhau t\u1ea1o n\u00ean di\u1ec5n ti\u1ebfn c\u1ee7a ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y, nh\u01b0ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn cho ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c b\u1ea3n v\u0103n ng\u00f4n s\u1ee9 m\u00e0 truy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng xoay quanh. C\u00e1c s\u1ea5m ng\u00f4n n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u0103c \u0111i\u1ec3m chung l\u00e0 nh\u1ea5n m\u1ea1nh tr\u00ean m\u1ed9t ho\u00e0n c\u1ea3nh \u0111\u1ecba d\u01b0. Trong ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y, ch\u00fang ta l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t ra hai kh\u1ed1i:<a href=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Epiphany151.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-5331\" title=\"Epiphany15\" src=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Epiphany151-252x300.jpg\" alt=\"\" width=\"252\" height=\"300\" srcset=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Epiphany151-252x300.jpg 252w, http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Epiphany151.jpg 336w\" sizes=\"auto, (max-width: 252px) 100vw, 252px\" \/><\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\"><em>&#8211; 2,1-12:<\/em> Truy\u1ec7n k\u1ec3 nhi\u1ec1u chi ti\u1ebft; nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh; ng\u00f4i sao l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n Thi\u00ean Ch\u00faa d\u00f9ng \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u00e1c v\u1ecb n\u00e0y.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\"><em>&#8211; 2,13-23:<\/em> \u00cdt chi ti\u1ebft k\u1ec3 truy\u1ec7n, v\u00e0 ch\u1ec9 nh\u1eafm cho th\u1ea5y c\u00e1c b\u1ea3n v\u0103n ng\u00f4n s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n t\u1ea5t; nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh l\u00e0 Giuse (kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc t\u1edbi trong ph\u00e2n \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc); Giuse \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean th\u1ea7n Ch\u00faa ban l\u1ec7nh trong m\u1ed9ng (y nh\u01b0 trong 1,18-25).\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">V\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n truy\u1ec7n k\u1ec3, vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea l\u00e0 s\u1ee3i d\u00e2y li\u00ean k\u1ebft hai ph\u00e2n \u0111o\u1ea1n.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">Ch\u01b0\u01a1ng 2 \u0111\u01b0a v\u00e0o m\u1ed9t \u0111\u1ec1 t\u00e0i quan tr\u1ecdng c\u1ee7a <em>TM Mt<\/em>: ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i kh\u01b0\u1edbc t\u1eeb \u01a1n c\u1ee9u \u0111\u1ed9 \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 ban t\u1eb7ng, c\u00f2n L\u01b0\u01a1ng d\u00e2n th\u00ec \u0111\u00f3n nh\u1eadn. Vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea, ho\u00e0ng t\u1eed \u00c1ckh\u00ealao v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang Gi\u00earusalem t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i; c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho D\u00e2n ngo\u1ea1i. D\u00e2n ngo\u1ea1i s\u1ebd chi\u1ebfm ch\u1ed7 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i b\u1ecf tr\u1ed1ng trong l\u00f2ng D\u00e2n Thi\u00ean Ch\u00faa, khi h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ecbu tin. D\u00e2n ngo\u1ea1i s\u1ebd l\u00e0 d\u00e2n Israel ch\u00e2n ch\u00ednh c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00eau g\u1ecdi chia s\u1ebb h\u1ea1nh ph\u00fac c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng t\u01b0\u01a1ng lai. Hai chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n n\u00e0y ch\u1ea1y xuy\u00ean su\u1ed1t c\u1ea3 ch\u01b0\u01a1ng 2 c\u0169ng nh\u01b0 xuy\u00ean su\u1ed1t c\u1ea3 <em>Tin M\u1eebng<\/em> cho \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c Kh\u1ed5 n\u1ea1n (x. 27,39-44.54). Nh\u00ecn nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i truy\u1ec7n c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh t\u00f3m t\u1eaft to\u00e0n th\u1ec3 <em>TM<\/em> Mt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">V\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh \u0111\u1ebfn B\u00ealem, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t ra nhi\u1ec1u c\u00e2u h\u1ecfi kh\u00f4ng d\u1ec5 tr\u1ea3 l\u1eddi: C\u00e1c ng\u00e0i t\u1eeb \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn? C\u00e1c ng\u00e0i \u0111\u00e3 th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n ng\u00f4i sao g\u00ec? L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 c\u00e1c ng\u00e0i nh\u1eadn ra \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00f4i sao c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng M\u00easia? T\u1ea1i sao vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea kh\u00f4ng x\u1eed s\u1ef1 theo c\u00e1ch h\u1ee3p l\u00fd h\u01a1n? <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">C\u0169ng nh\u01b0\u00a0 trong nhi\u1ec1u \u0111o\u1ea1n kh\u00e1c c\u1ee7a <em>Tin M\u1eebng<\/em>, thay v\u00ec \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 nh\u1eefng chuy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i t\u1edbi, ch\u00fang ta n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i ra. Sau khi b\u1ea3ng gia ph\u1ea3 \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u1eafm r\u1ec5 trong l\u1ecbch s\u1eed d\u00e2n Israel, v\u00e0 b\u1ea3n v\u0103n v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 li\u00ean can tr\u1ef1c ti\u1ebfp, \u1edf \u0111\u00e2y t\u00e1c gi\u1ea3 gi\u00fap ch\u00fang ta nh\u00ecn xem c\u00e1ch ti\u1ebfp \u0111\u00f3n \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 v\u00ec h\u1ecd \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn. T\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00f4ng n\u00eau ra m\u1ed9t<em> <\/em>h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng n\u00e0o c\u1ee7a H\u00e0i Nhi, \u0110\u1ee9c Maria v\u00e0 Giuse. Nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng l\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta, v\u00e0 \u0111\u1ec1u nh\u1eafm t\u1edbi H\u00e0i Nhi. Trong quan h\u1ec7 v\u1edbi H\u00e0i Nhi, ta ph\u00e2n bi\u1ec7t ra ba nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi: c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh, c\u00e1c kinh s\u01b0 v\u00e0 vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea. Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u00f4ng khai c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u00e0 l\u1eddi loan b\u00e1o h\u1eadu Ph\u1ee5c Sinh v\u1ec1 \u0110\u1ea5ng ch\u1ecbu \u0111\u00f3ng \u0111inh v\u00e0 ph\u1ee5c sinh c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e2y quanh b\u1edfi nh\u1eefng h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u1eadn bi\u1ebft trong ni\u1ec1m vui, l\u00e3nh \u0111\u1ea1m kh\u00f4ng quan t\u00e2m v\u00e0 b\u00e1ch h\u1ea1i li\u00ean t\u1ee5c, ba y\u1ebfu t\u1ed1 n\u00e0y \u0111i theo m\u1ecdi giai \u0111o\u1ea1n c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. \u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\"><strong>2.- B\u1ed1 c\u1ee5c \u00a0<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">B\u1ea3n v\u0103n n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c chia ra l\u00e0m hai ph\u1ea7n, v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e2u M\u1edf v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u K\u1ebft:<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">1)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 M\u1edf (c. 1): \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt v\u00e0 ho\u00e0n c\u1ea3nh. \u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">2)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ph\u1ea7n 1 (cc. 2-8): \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u1ea1i \u0111\u1ec1n vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea. C\u1ed1t l\u00f5i l\u00e0 s\u1ea5m ng\u00f4n v\u1ec1 \u0110\u1ea5ng M\u00easia.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">3)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ph\u1ea7n 2 (cc. 9-11): \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u1ea1i nh\u00e0 c\u1ee7a H\u00e0i Nhi. C\u1ed1t l\u00f5i l\u00e0 h\u00e0nh vi t\u00f4n th\u1edd \u0110\u1ea5ng M\u00easia.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">4)\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0K\u1ebft (c. 12):\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 C\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh tr\u1edf l\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\"><strong>3.- V\u00e0i \u0111i\u1ec3m ch\u00fa gi\u1ea3i <\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><em>&#8211; B\u00ealem (B\u00eathlehem) <\/em>(1), c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cnh\u00e0 b\u00e1nh m\u00ec\u201d, ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 \u201cnh\u00e0 c\u1ee7a th\u1ea7n Lah(a)mu\u201d (th\u1ea7n c\u1ee7a d\u00e2n Akkad). Th\u00e0nh n\u00e0y c\u00e1ch Gi\u00earusalem 7 c\u00e2y s\u1ed1 v\u1ec1 ph\u00eda nam, l\u00e0 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a B\u00f4\u00e1t, c\u1ee7a Isai (Gi\u00eas\u00ea), v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 c\u1ee7a vua \u0110av\u00edt (x. <em>1 Sm<\/em> 16; 20,6). Xem <em>Lc<\/em> 2,4.11; <em>Ga<\/em> 7,42.<a href=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KingHerod.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-full wp-image-5332\" title=\"KingHerod\" src=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/KingHerod.jpg\" alt=\"\" width=\"299\" height=\"250\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">&#8211; <em>Vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea (C\u1ea3)<\/em>: Vua n\u00e0y cai tr\u1ecb mi\u1ec1n Giu\u0111\u00ea (n\u0103m 37-4 tr CG). B\u1edfi v\u00ec \u00f4ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb mi\u1ec1n I\u0111um\u00ea, \u1edf v\u1ec1 ph\u00eda nam x\u1ee9 Giu\u0111\u00ea, v\u00e0 \u1ee7ng h\u1ed9 n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a hy-l\u1ea1p, n\u00ean \u00f4ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i gh\u00e9t b\u1ecf, cho d\u00f9 \u00f4ng \u0111\u00e3 cho s\u1eeda l\u1ea1i \u0110\u1ec1n Th\u1edd th\u1eadt huy ho\u00e0ng.\u00a0 \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1eddi, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng r\u01a1i v\u00e0o tr\u1ea1ng th\u00e1i kinh ho\u00e0ng, n\u00ean ch\u1ec9 m\u1ed9t ch\u00fat nghi ng\u1edd, l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea1 l\u1ec7nh t\u00e0n s\u00e1t, d\u00f9 l\u00e0 t\u00e0n s\u00e1t c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng. Khi \u00f4ng qua \u0111\u1eddi, nhi\u1ec1u tai \u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng tr\u00ean x\u1ee9, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c suy s\u1ee5p v\u1ec1 kinh t\u1ebf. Do \u0111\u00f3, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7y nh\u1eefng nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t m\u00e3n v\u00e0 n\u1ed5i lo\u1ea1n.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">&#8211; <em>\u0110\u1ee9c Gi\u00easu ra \u0111\u1eddi<\/em>: C\u1ed9ng \u0111o\u00e0n t\u00edn h\u1eefu ti\u00ean kh\u1edfi l\u00fac \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ee9 l\u1ecbch nh\u01b0 ng\u00e0y nay \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u1eafp n\u01a1i: chia th\u00e0nh hai ph\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau cu\u1ed9c ch\u00e0o \u0111\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. Th\u1eddi \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi ta t\u00ednh n\u0103m d\u1ef1a theo c\u00e1c \u0110\u1ea1i h\u1ed9i th\u1ebf v\u1eadn Hy-l\u1ea1p (\u0110\u1ea1i h\u1ed9i \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c n\u0103m 776 tr CG), ho\u1eb7c d\u1ef1a theo n\u0103m th\u00e0nh l\u1eadp th\u00e0nh R\u00f4ma (ng\u00e0y 21-4-753 tr CG), ho\u1eb7c d\u1ef1a theo nh\u1eefng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf cai tr\u1ecb \u1edf R\u00f4ma. Sau m\u1ed9t th\u1eddi gian, c\u00e1c ki-t\u00f4 h\u1eefu c\u00f3 th\u00f3i quen t\u00ednh th\u1eddi gian kh\u1edfi \u0111i t\u1eeb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0110i\u00f4cl\u00eatian\u00f4 (284-305 sau CG), \u00f4ng n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u00e1ch h\u1ea1i h\u1ecd t\u00e0n kh\u1ed1c, v\u00e0 h\u1ecd g\u1ecdi th\u1eddi n\u00e0y l\u00e0 k\u1ef7 nguy\u00ean c\u00e1c th\u00e1nh t\u1eed \u0111\u1ea1o. Ki\u1ec3u l\u1ecbch ch\u00fang ta \u0111ang s\u1eed d\u1ee5ng hi\u1ec7n nay l\u00e0 do v\u0103n s\u0129 Denys le Petit x\u00e1c \u0111\u1ecbnh, \u00f4ng n\u00e0y s\u1ed1ng t\u1ea1i R\u00f4ma v\u00e0o ti\u1ec1n b\u00e1n th\u1ebf k\u1ef7 vi (m\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc n\u0103m 555). \u0110\u1ec3 cho nh\u1eefng n\u0103m c\u1ee9u \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i g\u1ecdi b\u1eb1ng t\u00ean c\u1ee7a b\u1ea1o ch\u00faa b\u00e1ch h\u1ea1i, Denys thay th\u1ebf k\u1ef7 nguy\u00ean c\u00e1c th\u00e1nh t\u1eed \u0111\u1ea1o b\u1eb1ng k\u1ef7 nguy\u00ean \u0110\u1ee9c Kit\u00f4. \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean cho k\u1ef7 nguy\u00ean Kit\u00f4 gi\u00e1o kh\u1edfi \u0111\u1ea7u v\u1edbi cu\u1ed9c ch\u00e0o \u0111\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kit\u00f4, m\u00e0 theo c\u00e1c t\u00ednh to\u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng, ng\u00e0y \u1ea5y l\u00e0 ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 12 n\u0103m 753 sau khi R\u00f4ma \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp. Theo <em>TM<\/em> <em>Mt<\/em>, \u201c\u0110\u1ee9c Gi\u00easu ra \u0111\u1eddi t\u1ea1i B\u00ealem, mi\u1ec1n Giu\u0111\u00ea, th\u1eddi vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea tr\u1ecb v\u00ec\u201d (2,1), m\u00e0 ch\u00fang ta bi\u1ebft r\u1eb1ng vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea qua \u0111\u1eddi v\u00e0o n\u0103m 750 c\u1ee7a th\u00e0nh R\u00f4ma. Nh\u01b0 v\u1eady, cu\u1ed9c ch\u00e0o \u0111\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea9y l\u00f9i l\u1ea1i 6 ho\u1eb7c 7 n\u0103m: h\u1eb3n l\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 ra \u0111\u1eddi v\u00e0o th\u1eddi gian gi\u1eefa n\u0103m 8 v\u00e0 6 tr CG.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">&#8211; <em>m\u1ea5y nh\u00e0 chi\u00eam tinh <\/em>(Hl. <em>magos<\/em>): \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng v\u1ecb hi\u1ec1n gi\u1ea3 \u0110\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng, th\u00f4ng th\u1ea1o chi\u00eam tinh. R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 chi\u00eam tinh Babylon, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi tr\u00e0o l\u01b0u ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u0110\u1ea5ng M\u00easia n\u01a1i d\u00e2n Do Th\u00e1i. C\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecd s\u1ed1ng b\u00ean kia b\u1edd s\u00f4ng Gio\u0111an, n\u00ean c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ebfp x\u00fac th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi Do Th\u00e1i. D\u01b0\u1edbi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a <em>Tv<\/em> 72,10; <em>Is<\/em> 49,7; 60,10, truy\u1ec1n th\u1ed1ng sau n\u00e0y \u0111\u00e3 ngh\u0129 r\u1eb1ng h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng v\u1ecb vua. B\u1edfi v\u00ec c\u00f3 ba lo\u1ea1i l\u1ec5 v\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi ta cho r\u1eb1ng h\u1ecd l\u00e0 ba v\u1ecb (tk v), v\u00e0 c\u00f2n g\u00e1n cho c\u00e1c v\u1ecb \u1ea5y t\u00ean Gaspar, Balthasar v\u00e0 Melchior (tk 8). Sang tk xiv, \u00f4ng Gaspar \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi da \u0111en&#8230;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">&#8211; <em>ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea5y v\u00ec sao <\/em>(2): V\u00e0o th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng cho r\u1eb1ng cu\u1ecdc ch\u00e0o \u0111\u1eddi c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt quan tr\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c loan b\u00e1o b\u1edfi c\u00e1c ng\u00f4i sao m\u1edbi. C\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh cho r\u1eb1ng h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadn m\u1ec7nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta nh\u1edd quan s\u00e1t chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c tinh t\u00fa. Do- th\u00e1i gi\u00e1o c\u0169ng n\u1ed1i k\u1ebft ni\u1ec1m hy v\u1ecdng thi\u00ean sai v\u00e0o ng\u00f4i sao \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i t\u1edbi \u1edf s\u00e1ch<em> D\u00e2n s\u1ed1 <\/em>(24,17). C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, v\u00e0o th\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u00e0 c\u00e1c <em>Tin M\u1eebng<\/em>, ng\u00f4i sao l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh \u01b0u ti\u00ean \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng \u0110\u1ea5ng M\u00easia, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0110\u1ea5ng M\u00easia v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3, xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb nh\u00e0 \u0110av\u00edt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">&#8211; <em>xu\u1ea5t hi\u1ec7n <\/em>(2): Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 t\u00ecm c\u00e1ch x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ng\u00f4i sao \u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng thi\u00ean v\u0103n hay l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4i sao ch\u1ed5i. Th\u1eadt ra n\u1ed7 l\u1ef1c n\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, b\u1edfi v\u00ec ho\u1eb7c t\u00e1c gi\u1ea3 <em>Mt<\/em> mu\u1ed1n k\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1 l\u00f9ng duy nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed, ho\u1eb7c chi ti\u1ebft n\u00e0y ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ee3i h\u1ee9ng b\u1edfi <em>Kinh Th\u00e1nh<\/em>, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt l\u00fd, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng t\u00ecm ra m\u1ed9t gi\u1ea3i th\u00edch t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 chuy\u1ec7n v\u00f4 \u00edch.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><em>&#8211; ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ebfn b\u00e1i l\u1ea1y <\/em>(Hl. <em>proskyne\u00f4<\/em>): <em>Mt<\/em> d\u00f9ng \u0111\u1ed9ng t\u1eeb n\u00e0y 13 l\u1ea7n (to\u00e0n T\u00e2n \u01af\u1edbc: 57 l\u1ea7n). \u0110\u00e2y l\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 con ng\u01b0\u1eddi t\u00f9ng ph\u1ee5c Thi\u00ean Ch\u00faa. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><em>&#8211; C\u1ea3 th\u00e0nh Gi\u00earusalem <\/em>(3): \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ki\u1ec3u n\u00f3i ph\u00f3ng \u0111\u1ea1i, nh\u01b0 \u0111\u1ec3 b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c to\u00e0n d\u00e2n Do Th\u00e1i lo\u1ea1i tr\u1eeb \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (x. 21,10). M\u1ed9t s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c: nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i gi\u00e1o, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn b\u1edfi nh\u1eefng ki\u1ebfn th\u1ee9c h\u1eddi h\u1ee3t, pha tr\u1ed9n m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan, \u0111\u00e3 \u0111\u00e1p tr\u1ea3 ti\u1ebfng g\u1ecdi c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t h\u00e0nh tr\u00ecnh v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e1i ki\u1ebfn v\u1ecb t\u00e2n v\u01b0\u01a1ng; ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Do Th\u00e1i c\u00f3 \u00e1nh s\u00e1ng <em>Kinh Th\u00e1nh<\/em>, l\u1ea1i ch\u1ec9 ph\u1ea3n \u1ee9ng b\u1eb1ng s\u1ef1 s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 v\u00f4 t\u00e2m (cc. 4-6).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">&#8211; <em>Ph\u1ea7n ng\u01b0\u01a1i, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e2u ph\u1ea3i <\/em>(6): C\u00e2u tr\u00edch n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed5ng h\u1ee3p <em>Mk<\/em> 5,1-3 v\u1edbi <em>2 Sm<\/em> 5,2 theo c\u00e1ch r\u1ea5t \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi b\u1ea3n v\u0103n C\u1ef1u \u01af\u1edbc H\u00edp-ri l\u1eabn Hy-l\u1ea1p. T\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3 v\u00e0o v\u1edbi m\u1ee5c ti\u00eau hu\u1ea5n gi\u00e1o. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, v\u1edbi tr\u1ea1ng t\u1eeb <em>oudam\u00f4s <\/em>(Ph\u00e1p: <em>pas du tout<\/em>; Anh: <em>by no means<\/em>) th\u00eam v\u00e0o b\u1ea3n v\u0103n <em>Mikha<\/em>, ng\u00e0i cho th\u1ea5y ng\u00e0i ch\u00fa t\u00e2m \u0111\u1ecdc <em>C\u1ef1u \u01af\u1edbc<\/em> d\u01b0\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin Kit\u00f4 gi\u00e1o c\u1ee7a ng\u00e0i: sau khi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 ch\u00e0o \u0111\u1eddi, B\u00ealem kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 n\u1eefa. Ngh\u1ecbch l\u00fd l\u1ea1 l\u00f9ng: c\u00e1c kinh s\u01b0 loan b\u00e1o n\u01a1i \u0110\u1ea5ng M\u00easia ch\u00e0o \u0111\u1eddi cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i gi\u00e1o (d\u00f9 sao, h\u1ecd c\u0169ng v\u1eabn l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1i m\u00e1ng ch\u00ednh th\u1ee9c truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t m\u1ea1c kh\u1ea3i m\u00e0!), th\u1ebf m\u00e0 h\u1ecd l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1eadn ra \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u01b0\u1eddi!<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">&#8211; <em>m\u1eebng r\u1ee1 v\u00f4 c\u00f9ng <\/em>(10): Ni\u1ec1m vui c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5n m\u1ea1nh (so v\u1edbi <em>Lc<\/em> 2,10). Trong <em>TM<\/em> <em>Mt<\/em>, \u0111\u00e2y l\u00e0 ni\u1ec1m vui c\u1ee7a nh\u1eefng qu\u1ed1c gia ngo\u1ea1i gi\u00e1o \u0111\u00e3 kh\u00e1m ph\u00e1 ra n\u01a1i \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u01a1n c\u1ee9u \u0111\u1ed9 h\u1ecd v\u1eabn tr\u00f4ng ch\u1edd c\u00e1ch m\u01a1 h\u1ed3. \u0110\u1ed1i l\u1ea1i v\u1edbi ni\u1ec1m vui n\u00e0y l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ed1i r\u1ed1i hoang mang c\u1ee7a vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea v\u00e0 th\u00e0nh Gi\u00earusalem, c\u0169ng nh\u01b0 sau \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u01a1n gi\u1eadn d\u1eef \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng c\u1ee7a nh\u00e0 vua (c. 16). C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh ni\u1ec1m vui l\u1edbn lao c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef v\u00e0o s\u00e1ng ng\u00e0y Ph\u1ee5c Sinh (28,8) v\u1edbi c\u01a1n kinh ho\u00e0ng c\u1ee7a \u0111\u00e1m l\u00ednh canh khi\u1ebfn h\u1ecd ra nh\u01b0 ch\u1ebft (28,4).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">&#8211; <em>H\u1ecd v\u00e0o<\/em> <em>nh\u00e0 <\/em>(11): T\u00e1c gi\u1ea3 n\u1ed1i k\u1ebft ch\u1eb7t ch\u1ebd ni\u1ec1m vui c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i gi\u00e1o v\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ecd \u0111i v\u00e0o \u201cnh\u00e0\u201d, l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc Gi\u00e1o H\u1ed9i, n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi ta g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 v\u00e0 b\u00e1i th\u1edd Ng\u01b0\u1eddi. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">&#8211; <em>h\u00e0i nhi v\u00e0 th\u00e2n m\u1eabu<\/em>: C\u00f4ng th\u1ee9c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c c\u00e2u 13, 14, 20 v\u00e0 21, l\u00e0 do t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ed1 t\u00ecnh ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 nh\u1eafc l\u1ea1i cu\u1ed9c sinh h\u1ea1 do m\u1eb9 \u0111\u1ed3ng trinh (1,18-25).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">&#8211; <em>l\u1ea5y v\u00e0ng, nh\u0169 h\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9c d\u01b0\u1ee3c m\u00e0 d\u00e2ng ti\u1ebfn<\/em>: Sau khi b\u00e1i l\u1ea1y m\u1ed9t v\u1ecb vua, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 vi\u1ec7c d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt (x. <em>St<\/em> 43,26; <em>1 Sm<\/em> 10,27; <em>1 V<\/em> 10,2; <em>Tv<\/em> 72,10). Ba th\u1ee9 l\u1ec5 v\u1eadt n\u00e0y \u0111\u1ec1u x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi m\u1ed9t v\u1ecb vua: x. <em>Tv<\/em> 72,15 (v\u00e0ng); <em>Is<\/em> 60,6 (v\u00e0ng v\u00e0 nh\u0169 h\u01b0\u01a1ng); <em>Tv<\/em> 45,8 (x\u1ee9c m\u1ed9c d\u01b0\u1ee3c cho vua); <em>Dc<\/em> 3,6 (nh\u0169 h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u1ed9c d\u01b0\u1ee3c). Truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u00e1c Gi\u00e1o Ph\u1ee5 coi c\u00e1c l\u1ec5 v\u1eadt n\u00e0y l\u00e0 nh\u1eefng bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n (v\u00e0ng), th\u1ea7n t\u00ednh (nh\u0169 h\u01b0\u01a1ng) v\u00e0 vi\u1ec7c mai t\u00e1ng (m\u1ed9c d\u01b0\u1ee3c) c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-family: Times New Roman; font-size: small;\">4.- \u00dd ngh\u0129a c\u1ee7a b\u1ea3n v\u0103n<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\"><em>* Gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt v\u00e0 ho\u00e0n c\u1ea3nh (1) <\/em><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">Ch\u1ec9 trong m\u1ed9t c\u00e2u duy nh\u1ea5t, t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 gi\u1edbi thi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c khung c\u1ea3nh \u0111\u1ecba l\u00fd, ho\u00e0n c\u1ea3nh ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn trong b\u1ea3n v\u0103n. Ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 c\u1ee7a ch\u01b0\u01a1ng 2, \u201cv\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng M\u00easia\u201d, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n ti\u1ebfp g\u1ee3i l\u00ean qua t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u \u201cvua\u201d g\u00e1n cho H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea, m\u1ed9t danh t\u1eeb li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc l\u1ea1i su\u1ed1t b\u00e0i n\u00e0y.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\"><em>* T\u1ea1i \u0111\u1ec1n vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea (2-8) <\/em><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">Ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau l\u00ean trong c\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh (c. 2). C\u00e1c v\u1ecb n\u00e0y l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 chi\u00eam tinh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u201cvua\u201d. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng M\u00eas\u00f4p\u00f4tamia, hai ng\u00e0nh thi\u00ean v\u0103n v\u00e0 chi\u00eam tinh \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u1eddi v\u00e0 r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng. C\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 x\u1ea3y ra tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi v\u00e0 trong th\u1ebf gi\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi nhau. Ng\u01b0\u1eddi ta x\u00e1c t\u00edn r\u1eb1ng ai hi\u1ec3u c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a b\u1ea7u tr\u1eddi th\u00ec c\u0169ng hi\u1ec3u l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ban c\u00e1c l\u1eddi khuy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed n\u00e0y. C\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh n\u00e0y c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e1c gi\u1ea5c m\u1ed9ng v\u00e0 th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc t\u01b0\u01a1ng lai b\u1eb1ng c\u00e1ch nh\u00ecn xem c\u00e1c v\u00ec tinh t\u00fa v\u00e0 quan s\u00e1t c\u00e1nh chim bay. H\u1ecd c\u0169ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng bi\u1ec7n ph\u00e2n ra \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">Tuy nhi\u00ean, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh v\u1eeba ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u1eeba ngo\u1ea1i gi\u00e1o l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i t\u00ecm vua d\u00e2n Do Th\u00e1i nh\u01b0 th\u1ebf, tr\u00ean \u0111\u1ea5t Pal\u00e9ttina? V\u00e0o th\u1eddi c\u1ed5, c\u00f3 m\u1ed9t ni\u1ec1m tin n\u00f3i r\u1eb1ng cu\u1ed9c ch\u00e0o \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt quan tr\u1ecdng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o cho bi\u1ebft b\u1edfi m\u1ed9t ng\u00f4i sao tr\u00ean tr\u1eddi. Trong l\u00e3nh v\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a h\u1ecd, c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t<em> <\/em>th\u00f4ng tin cho bi\u1ebft \u0110\u1ea5ng M\u00easia \u0111\u00e3 ch\u00e0o \u0111\u1eddi v\u00e0 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fac \u0111\u1ea9y l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. C\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh \u0111\u00e3 th\u1ea5y ng\u00f4i sao \u0111\u01b0\u1ee3c Kinh Th\u00e1nh nh\u1eafc t\u1edbi, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4i sao ch\u1ed5i hay m\u1ed9t ng\u00f4i sao n\u00e0o trong b\u1ea7u tr\u1eddi v\u1eadt l\u00fd. C\u00e1c ng\u00e0i bi\u1ebft r\u1eb1ng m\u1ed9t \u0111\u00e0ng, <em>Ds<\/em> 24,17 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 \u0110\u1ea5ng M\u00easia xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb nh\u00e0 Giac\u00f3p, m\u1ed9t \u0111\u00e0ng c\u00f3 m\u1ed9t truy\u1ec1n th\u1ed1ng song song, d\u1ef1a tr\u00ean <em>Ds<\/em> 24,7 (b\u1ea3n d\u1ecbch Hy-l\u1ea1p LXX), kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng \u0110\u1ea5ng M\u00easia s\u1ebd tr\u1ecb v\u00ec tr\u00ean nhi\u1ec1u d\u00e2n t\u1ed9c. C\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh n\u00e0y bi\u1ebft r\u1eb1ng d\u00e2n Do Th\u00e1i \u0111ang ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u0110\u1ea5ng M\u00easia. T\u1eeb th\u1eddi L\u01b0u \u0111\u00e0y Babylon, \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i s\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t M\u00eas\u00f4p\u00f4tamia; nh\u1edd h\u1ecd, ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 c\u00e1c ni\u1ec1m ch\u1edd mong Do Th\u00e1i.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">Khi t\u00e1c gi\u1ea3 <em>M\u00e1tth\u00eau<\/em> k\u1ec3 c\u00e2u truy\u1ec7n C\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh, ng\u00e0i mu\u1ed1n n\u00f3i v\u1edbi ch\u00fang ta r\u1eb1ng cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0110\u1ea5ng gi\u1ea3i ph\u00f3ng nh\u00e0 Giac\u00f3p \u0111\u00e3 t\u1edbi. C\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam t\u00ednh nh\u1eadn ra Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 th\u1edd l\u1ea1y Ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ch\u00ednh l\u00e0 ng\u00f4i sao \u1ea5y. Ch\u00fang ta \u0111\u1ecdc di\u1ec5n ti\u1ebfn c\u00e2u truy\u1ec7n.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">\u0110\u1ebfn Gi\u00earusalem, c\u00e1c v\u1ecb n\u00e0y t\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t m\u1ee5c ti\u00eau, nh\u01b0ng c\u00e1c v\u1ecb l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t<em> <\/em>n\u01a1i kh\u00e1c. Nh\u01b0ng b\u00e2y gi\u1edd c\u00e1c v\u1ecb bi\u1ebft m\u1ee5c ti\u00eau c\u00e1ch ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n. C\u00e1c kinh s\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng chuy\u00ean vi\u00ean Kinh Th\u00e1nh (x. 23,2t), \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 suy ra l\u00e0 \u0110\u1ea5ng M\u00easia ch\u00e0o \u0111\u1eddi t\u1ea1i B\u00ealem x\u1ee9 Giu\u0111\u00ea. Trong <em>Mk<\/em> 5,1-3, \u0110\u1ea5ng M\u00easia \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u nh\u01b0 l\u00e0 Th\u1ee7 L\u00e3nh v\u00e0 M\u1ee5c t\u1eed c\u1ee7a d\u00e2n Israel. Ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd ch\u1ec9 cho d\u00e2n Ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft con \u0111\u01b0\u1eddng ngay th\u1eb3ng v\u00e0 s\u1ebd lo l\u1eafng ch\u0103m s\u00f3c h\u1ecd, nh\u01b0 m\u1ed9t<em> <\/em>m\u1ee5c t\u1eed s\u0103n s\u00f3c c\u00e1c chi\u00ean m\u00ecnh. C\u00e1c kinh s\u01b0 c\u1ee7a d\u00e2n (<em>Mt<\/em> 2,4) \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ea5ng M\u00easia \u0111\u1ebfn cho, \u0111\u00e3 \u1edf l\u1ea1i Gi\u00earusalem; trong khi \u0111\u00f3, c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh, l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i gi\u00e1o, \u0111\u00e3 ki\u00ean tr\u00ec theo \u0111u\u1ed5i m\u1ee5c ti\u00eau, c\u00e1c v\u1ecb ti\u1ebfp t\u1ee5c cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">S\u1ef1 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra \u1edf \u0111\u1ec1n vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea gi\u00e1n ti\u1ebfp gi\u1edbi thi\u1ec7u \u0110\u1ea5ng M\u00easia v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 b\u1eb1ng c\u00e2u s\u1ea5m <em>Mk<\/em> 5,1-3 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi <em>2 Sm<\/em> 5,2. M\u1ed9t v\u00e0i \u0111i\u1ec3m kh\u00f4ng th\u1eadt (vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea ph\u1ea3i h\u1ecfi v\u1ec1 n\u01a1i \u0110\u1ea5ng M\u00easia sinh ra, m\u00e0 n\u01a1i n\u00e0y th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, v\u1eady m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ed9t ai t\u00f2 m\u00f2 \u0111i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh \u0111\u1ebfn B\u00ealem c\u1ea3 \u2013 Vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea tri\u1ec7u t\u1eadp to\u00e0n th\u1ec3 Th\u01b0\u1ee3ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Do Th\u00e1i ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 xin m\u1ed9t th\u00f4ng tin \u2013 Ng\u00f4i sao ch\u1ec9 \u0111\u00fang nh\u00e0 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u2013 D\u00e2n c\u01b0 Gi\u00earusalem \u201cx\u00f4n xao\u201d\u2026) khi\u1ebfn nhi\u1ec1u t\u00e1c gi\u1ea3 cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t s\u00e1ng t\u00e1c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u01b0ng d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng hay kh\u00f4ng, c\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y minh h\u1ecda th\u1eadt r\u00f5 vi\u1ec7c d\u00e2n Do Th\u00e1i lo\u1ea1i tr\u1eeb \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u00e0 d\u00e2n ngo\u1ea1i \u0111\u00f3n ti\u1ebfp Ng\u01b0\u1eddi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><em>* T\u1ea1i nh\u00e0 c\u1ee7a H\u00e0i Nhi (9-11) <\/em><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-family: Times New Roman;\">Ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng qua vi\u1ec7c c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh b\u00e1i l\u1ea1y H\u00e0i Nhi Gi\u00easu v\u00e0 d\u00e2ng c\u00e1c l\u1ec5 v\u1eadt (c. 11). \u0110\u00e2y m\u1edbi l\u00e0 v\u1ecb vua ch\u00e2n ch\u00ednh m\u00e0 mu\u00f4n d\u00e2n v\u1eabn tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i, d\u00f9 t\u01b0\u1edbc \u201cvua\u201d kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng m\u00e0 g\u1ecdi Ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 \u201cv\u1ecb vua th\u1eadt\u201d ch\u1ea1y xuy\u00ean su\u1ed1t b\u1ea3n v\u0103n do c\u00e1c t\u1eeb ng\u1eef (\u201cVua d\u00e2n Do Th\u00e1i\u201d: c. 2; \u201cv\u00ec sao c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi\u201d: cc. 2.7.9.10; \u201cvua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea: c. 3; \u201cH\u00ear\u00f4\u0111\u00ea\u201d: cc. 7.12; \u201cb\u00e1i l\u1ea1y\u201d: c. 8; \u201cnh\u00e0 vua\u201d: c. 9) v\u00e0 c\u00e1c c\u1ee5m t\u1eeb (\u201cv\u00ec ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 n\u01a1i v\u1ecb l\u00e3nh t\u1ee5 ch\u0103n d\u1eaft Israel d\u00e2n Ta s\u1ebd ra \u0111\u1eddi\u201d: c. 6; \u201cs\u1ea5p m\u00ecnh th\u1edd l\u1ea1y\u201d: c. 11; \u201cl\u1ea5y v\u00e0ng, nh\u0169 h\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9c d\u01b0\u1ee3c m\u00e0 d\u00e2ng ti\u1ebfn\u201d: c. 11) li\u00ean h\u1ec7.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\">C\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh, l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4n ngoan v\u00e0 gi\u00e0u kinh nghi\u1ec7m, \u0111\u00e3 ph\u1ee7 ph\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc H\u00e0i Nhi, m\u1ed9t tr\u1ebb s\u01a1 sinh kh\u00f4ng h\u1ec1 t\u1ecf ra c\u00f3 ch\u00fat uy h\u00f9ng hay quy\u1ec1n l\u1ef1c g\u00ec. \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng nh\u00ecn nh\u1eadn \u0110\u1ea5ng c\u00f3 quy\u1ec1n tr\u00ean m\u00ecnh, m\u00ecnh l\u1ec7 thu\u1ed9c ph\u1ea7n n\u00e0o hay ho\u00e0n to\u00e0n v\u00e0o \u0111\u1ea5ng \u1ea5y (l\u00e0 vua ch\u00faa hay th\u1ea7n linh) (x. \u201cph\u1ee7 ph\u1ee5c\u201d: nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ch\u1eefa l\u00e0nh: <em>Mt<\/em> 8,2; 9,18; 15,25; m\u00f4n \u0111\u1ec7 Ng\u01b0\u1eddi: 14,33; 28,9.17). H\u00e0i Nhi kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec v\u1edbi c\u00e1c v\u1ecb \u1ea5y v\u00e0 c\u0169ng ch\u1eb3ng cho c\u00e1c v\u1ecb \u1ea5y m\u00f3n g\u00ec c\u1ea3. C\u00e1c v\u1ecb kh\u00f4ng th\u1ea5y v\u1ebb huy ho\u00e0ng ch\u00faa t\u1ec3 c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng ch\u1eb3ng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m v\u1ec1 quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng c\u00e1c v\u1ecb nh\u1eadn bi\u1ebft Ng\u01b0\u1eddi nh\u1edd l\u00f2ng tin. C\u00e1c l\u1ec5 v\u1eadt qu\u00fd gi\u00e1 (v\u00e0ng, ng\u0169 h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u1ed9c d\u01b0\u1ee3c) c\u00e1c v\u1ecb d\u00e2ng l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>d\u1ea5u ch\u1ec9 kh\u00e1c ch\u1ee9ng t\u1ecf c\u00e1c v\u1ecb nh\u00ecn nh\u1eadn H\u00e0i Nhi l\u00e0 Ch\u00faa t\u1ec3. \u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\"><em>* C\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh tr\u1edf l\u1ea1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng (12) <\/em><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">Ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f3a l\u1ea1i v\u1edbi t\u00ean \u201cH\u00ear\u00f4\u0111\u00ea\u201d, v\u1ecb vua \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc l\u1ea1i l\u1ea7n n\u1eefa v\u00e0 v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh t\u1eeb bi\u1ec7t H\u00e0i Nhi. Vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea \u0111\u00e3 mu\u1ed1n n\u1ed1i k\u1ebft c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh v\u00e0o c\u00e1c k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a \u00f4ng, v\u00e0 c\u00e1c k\u1ebf ho\u1ea1ch n\u00e0y l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o th\u00ec cu\u1ed9c s\u00e1t h\u1ea1i c\u00e1c h\u00e0i nhi B\u00ealem s\u1ebd cho bi\u1ebft; v\u00e0 h\u1eb3n l\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh s\u1ebd ch\u1ecbu c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ed1 ph\u1eadn nh\u01b0 c\u00e1c h\u00e0i nhi. Tuy nhi\u00ean, Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 can thi\u1ec7p, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh v\u1ec1 qu\u00ea theo \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c.<\/span><\/span><\/p>\n<p><em><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">+ K\u1ebft lu\u1eadn<\/span><\/span><\/em><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">\u0110\u1ecdc b\u00e0i Tin M\u1eebng n\u00e0y, ch\u00fang ta nh\u1eadn ra c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u c\u1ee7a hai v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n, v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. B\u1ea3n v\u0103n c\u0169ng n\u00eau b\u1eadt hai n\u1ed7i lo l\u1eafng: n\u1ed7i lo c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i kh\u00e1t \u01a1n c\u1ee9u \u0111\u1ed9, \u0111ang ra s\u1ee9c \u0111i t\u00ecm; n\u1ed7i lo c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u00ecnh b\u1ecb \u0111\u1eb7t th\u00e0nh v\u1ea5n \u0111\u1ec1. Hai b\u00ean \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111i, \u0111\u1ec3 r\u1ed3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i con \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t<em> <\/em>b\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng ni\u1ec1m vui c\u1ee9u \u0111\u1ed9, m\u1ed9t<em> <\/em>b\u00ean co qu\u1eafp l\u1ea1i trong th\u00e1i \u0111\u1ed9 th\u00f9 ngh\u1ecbch. Ch\u1ec9 khi v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft nh\u00ecn nh\u1eadn m\u00ecnh ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, khi \u0111\u00f3 m\u1edbi c\u00f3 s\u1ef1 \u201cb\u00ecnh an d\u01b0\u1edbi th\u1ebf cho lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi Ch\u00faa th\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\"><strong>5.- G\u1ee3i \u00fd suy ni\u1ec7m<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">1. Truy\u1ec7n n\u00e0y g\u00e2y ra hai \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng. M\u1ed9t b\u00ean, ch\u00fang ta mu\u1ed1n coi to\u00e0n b\u1ed9 nh\u01b0 m\u1ed9t huy\u1ec1n tho\u1ea1i: cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh d\u00e0i ng\u00e0y c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh, ng\u00f4i sao d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, n\u1ed7i b\u1ed1i r\u1ed1i c\u1ee7a nh\u00e0 vua v\u00e0 to\u00e0n th\u1ec3 d\u00e2n th\u00e0nh Gi\u00earusalem, m\u01b0u m\u00f4 c\u1ee7a vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea, cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u1ec7nh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa ban cho c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh trong m\u1ed9ng, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng n\u00e9t n\u00e0y khi\u1ebfn ch\u00fang ta c\u00f3 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 truy\u1ec7n kh\u00f4ng th\u1eadt. Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, n\u1ebfu so s\u00e1nh truy\u1ec7n n\u00e0y v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec ta bi\u1ebft v\u1ec1 vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea v\u00e0 x\u1ee9 Pal\u00e9ttina th\u1eddi \u1ea5y, ch\u00fang ta l\u1ea1i ph\u1ea3i nh\u00ecn nh\u1eadn truy\u1ec7n c\u00f3 m\u00e0u s\u1eafc l\u1ecbch s\u1eed: s\u1ef1 l\u01b0u t\u00e2m c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng v\u1ec1 m\u1ed9t v\u1ecb vua c\u1ee9u th\u1ebf v\u00e0 nh\u1eefng c\u01a1n \u0111i\u00ean kh\u00f9ng b\u1ec7nh t\u1eadt c\u1ee7a vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea ho\u00e0n to\u00e0n ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi truy\u1ec7n. Nh\u01b0ng \u201c\u0111\u00fang\u201d kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft l\u00e0 \u201cth\u1eadt\u201d v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed. Cho d\u00f9 c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra th\u1eadt, c\u00e1c truy\u1ec7n trong ch\u01b0\u01a1ng 2 <em>Mt<\/em> c\u0169ng kh\u00f4ng mang t\u00ednh l\u1ecbch s\u1eed theo ngh\u0129a h\u1eb9p. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng th\u1ec3 v\u0103n <em>midrash haggada<\/em> \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u00f3 th\u1eadt h\u1ea7u r\u00fat ra m\u1ed9t \u00e1p d\u1ee5ng Kinh Th\u00e1nh, \u0111\u1ec3 \u0111i t\u1edbi vi\u1ec7c ca t\u1ee5ng Thi\u00ean Ch\u00faa, kh\u00e1m ph\u00e1 ra m\u1ed9t m\u1ea1c kh\u1ea3i v\u1ec1 nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa trong qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 cho t\u01b0\u01a1ng lai, nh\u1eb1m x\u00e2y d\u1ef1ng c\u1ecdng \u0111o\u00e0n.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">2. C\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m \u201ckh\u00f4i h\u00e0i\u201d trong b\u00e0i: S\u1ef1 kh\u00f4n ngoan c\u1ee7a d\u00e2n ngo\u1ea1i m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i v\u1eabn lo\u1ea1i tr\u1eeb ho\u1eb7c khinh b\u1ec9 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ebfn v\u1edbi \u0110\u1ee9c Kit\u00f4. \u0110\u1ea5y l\u00e0 khi c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1n vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea v\u00e0 h\u1ecfi v\u1ec1 n\u01a1i tr\u00fa ng\u1ee5 c\u1ee7a \u201c\u0110\u1ee9c Vua m\u1edbi sinh\u201d. \u0110\u00e0ng kh\u00e1c, ch\u00ednh m\u1ed9t v\u1ecb vua gian \u00e1c ngo\u1ea1i qu\u1ed1c (v\u00ec H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea thu\u1ed9c g\u1ed1c d\u00e2n I\u0111um\u00ea) c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nhtrung gian cung c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi ta nh\u1eefng th\u00f4ng tin ch\u00ednh x\u00e1c. \u0110\u1ea5y l\u00e0 khi vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng t\u1ebf v\u00e0 kinh s\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 h\u1ecfi cho bi\u1ebft \u0110\u1ea5ng Kit\u00f4 sinh ra \u1edf \u0111\u00e2u. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">3. C\u00f3 hai chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u trong b\u00e0i: Vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng co qu\u1eafp l\u1ea1i trong th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee9ng tin v\u00e0 t\u1eeb kh\u01b0\u1edbc, v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi nh\u00e0 vua l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Do Th\u00e1i v\u00e0 d\u00e2n Gi\u00earusalem, c\u00f2n c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh th\u00ec \u0111\u00e3 t\u1eeb nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc m\u00f2 m\u1eabm m\u01a1 h\u1ed3 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 b\u00e0y t\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00f2ng tin k\u00ednh \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u1ea5ng M\u00easia. V\u00ec th\u1ebf sau \u0111\u00f3, c\u00e1c v\u1ecb \u201c\u0111\u00e3 \u0111i l\u1ed1i kh\u00e1c m\u00e0 v\u1ec1 x\u1ee9 m\u00ecnh\u201d (c. 12). C\u0169ng n\u00ean d\u1eebng l\u1ea1i suy ngh\u0129 v\u1ec1 l\u1ed1i \u1ee9ng x\u1eed c\u1ee7a c\u00e1c kinh s\u01b0: h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00edch v\u00e0 gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u00fang Kinh Th\u00e1nh, nh\u01b0ng h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ec1 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Th\u00e1nh \u00c2utinh b\u1ea3o r\u1eb1ng h\u1ecd l\u00e0 \u201cnh\u1eefng c\u1ed9t c\u00e2y s\u1ed1\u201d; h\u1ecd ch\u1ec9 \u0111\u00fang \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng h\u1ecd kh\u00f4ng di chuy\u1ec3n!<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\">4. C\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u00fac \u0111\u1ea9y \u0111\u1ea7u ti\u00ean khi nghi\u00ean c\u1ee9u thi\u00ean v\u0103n. \u0110\u1ebfn Gi\u00earusalem, c\u00e1c v\u1ecb l\u1ea1i nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t<em> <\/em>th\u00f4ng tin ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n r\u00fat t\u1eeb Kinh Th\u00e1nh. C\u00e1c v\u1ecb \u0111\u00e3 can \u0111\u1ea3m l\u1ea5y quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u1ee9 d\u00f2 d\u1eabm t\u1eebng b\u01b0\u1edbc, v\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 d\u1eabn d\u1eaft c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u1ea1t t\u1edbi m\u1ee5c ti\u00eau b\u1eb1ng \u201cng\u00f4i sao\u201d d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng. B\u1edfi v\u00ec c\u00e1c v\u1ecb kh\u00f4ng kh\u00e1ng c\u1ef1 l\u1ea1i v\u00e0 kh\u00f4ng qu\u1ea3n ng\u1ea1i m\u1ec7t nh\u1ecdc, tr\u00e1i l\u1ea1i \u0111\u00e3 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn, c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u00e3 vui s\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1t t\u1edbi m\u1ee5c ti\u00eau. Thi\u00ean Ch\u00faa lu\u00f4n \u0111\u00e1p \u1ee9ng nh\u1eefng ai tha thi\u1ebft t\u00ecm \u01a1n c\u1ee9u \u0111\u1ed9, d\u00f9 \u0111\u00f4i khi ng\u01b0\u1eddi trong cu\u1ed9c c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00e0 m\u1ee5c ti\u00eau m\u1ecbt m\u00f9.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\">5. C\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh kh\u00f4ng th\u1ea5y vinh quang hay uy quy\u1ec1n c\u1ee7a H\u00e0i Nhi Gi\u00easu, nh\u01b0ng c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u00e3 b\u00e1i l\u1ea1y m\u00e0 nh\u00ecn nh\u1eadn Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Ch\u00faa t\u1ec3, l\u00e0 \u0110\u1ee9c Vua v\u00e0 v\u1ecb M\u1ee5c T\u1eed c\u1ee7a D\u00e2n ngo\u1ea1i, v\u00ec c\u00e1c v\u1ecb tin. \u0110\u1ee9c tin c\u1ea7n thi\u1ebft cho t\u1eebng b\u01b0\u1edbc \u0111i t\u1edbi ch\u1ed7 nh\u1eadn bi\u1ebft \u0110\u1ee9c Ch\u00faa, \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh di\u1ec5n t\u1ea3 ra trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng tinh trong. D\u1ef1a v\u00e0o ba l\u1ec5 v\u1eadt, qua c\u00e1c th\u1eddi \u0111\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f3 ba nh\u00e0 chi\u00eam tinh, c\u00f3 t\u00ean r\u00f5 r\u00e0ng, m\u1ed9t v\u1ecb tr\u1ebb tu\u1ed5i, m\u1ed9t v\u1ecb \u0111\u1ee9ng tu\u1ed5i v\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>v\u1ecb \u0111\u00e3 gi\u00e0; m\u1ed9t<em> <\/em>v\u1ecb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u \u00c1, m\u1ed9t<em> <\/em>v\u1ecb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>v\u1ecb ch\u00e2u Phi. C\u00e1ch l\u00e0m n\u00e0y kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi ch\u1eef vi\u1ebft c\u1ee7a b\u1ea3n v\u0103n nh\u01b0ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi tinh th\u1ea7n c\u1ee7a Tin M\u1eebng. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c l\u1ee9a tu\u1ed5i v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u1ecdi ch\u00e2u l\u1ee5c \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea1t t\u1edbi m\u1ee5c ti\u00eau khi g\u1eb7p H\u00e0i Nhi n\u00e0y, nh\u1ea5t l\u00e0 khi nh\u00ecn nh\u1eadn Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0110\u1ee9c Vua v\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa c\u1ee7a h\u1ecd. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, cho ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb c\u0169ng nh\u01b0 cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, cho ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u00e1i c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5t ph\u00e1c \u00edt h\u1ecdc, cho m\u1ecdi m\u00e0u da v\u00e0 m\u1ecdi l\u1ed1i s\u1ed1ng, \u0111\u1ec3 gi\u00fap h\u1ecd nh\u1eadn bi\u1ebft Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 Cha v\u00e0 \u0111\u01b0a v\u00e0o cu\u1ed9c \u0111\u1eddi h\u1ecd m\u1ed9t<em> <\/em>\u00e1nh s\u00e1ng ch\u00f3i chan. Nh\u01b0 c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh, lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 m\u00ecnh \u0111i tr\u1ec7ch \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 cho Thi\u00ean Ch\u00faa h\u01b0\u1edbng d\u1eabn, cho \u0111\u1ebfn khi t\u1edbi \u0111\u00edch. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\">6. Ph\u1ea3i ch\u0103ng n\u00ean g\u1ee1 b\u1ecf c\u00e1c ng\u00f4i sao t\u1ea1i c\u00e1c m\u00e1ng c\u1ecf? Kh\u00f4ng c\u1ea7n! Ch\u00fang ta c\u1ee9 vi\u1ec7c ng\u1eafm nh\u00ecn ng\u00f4i sao \u1ea5y, c\u1ee9 ch\u1ec9 cho con em th\u1ea5y, nh\u01b0ng b\u1ea3o c\u00e1c em r\u1eb1ng ng\u00f4i sao \u0111\u00edch th\u1eadt l\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. Ng\u01b0\u1eddi ch\u00ednh l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng soi chi\u1ebfu m\u1ecdi d\u00e2n t\u1ed9c. C\u0169ng gi\u1ea3i th\u00edch cho ch\u00fang bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh l\u00e0 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111ang \u0111\u1ec3 cho s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p h\u00f2a b\u00ecnh v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu h\u01b0\u1edbng d\u1eabn. H\u1ecd ch\u00ednh l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o n\u00ean do c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c thu\u1ed9c m\u1ecdi gi\u1ed1ng n\u00f2i v\u00e0 m\u1ecdi ng\u00f4n ng\u1eef. Tr\u1edf n\u00ean m\u1ed9t th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u00e1nh m\u1ea5t ho\u1eb7c b\u1ecf \u0111i ch\u00e2n t\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ph\u1ea3i quy ph\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9 \u201c\u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t\u201d gi\u1ea3 t\u1ea1o v\u00e0 b\u1ea5t c\u00f4ng. C\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c c\u1ea7n ph\u1ea3i duy tr\u00ec n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 l\u00e0m gi\u00e0u cho H\u1ed9i Th\u00e1nh b\u1eb1ng n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a ri\u00eang n\u00e0y.<\/span><\/p>\n<p><strong><em><span style=\"font-family: Times New Roman;\">Lm PX V\u0169 Phan Long, ofm<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-family: Times New Roman;\">Kinhthanhvn.org<\/span><\/span><\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Matth\u00eau 2,1-12 &#8211; Hi\u1ec3n Linh) Hai chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u trong b\u00e0i: Vua H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng co qu\u1eafp l\u1ea1i trong th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee9ng tin v\u00e0 t\u1eeb kh\u01b0\u1edbc, v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi nh\u00e0 vua l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Do Th\u00e1i v\u00e0 d\u00e2n Gi\u00earusalem, c\u00f2n c\u00e1c nh\u00e0 chi\u00eam tinh th\u00ec \u0111\u00e3 t\u1eeb nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc m\u00f2 m\u1eabm m\u01a1 &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/5330\/\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-phaolo","4":"post-5330","6":"format-standard","7":"category-thanh-kinh"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5330","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5330"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10802,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5330\/revisions\/10802"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}