{"id":5416,"date":"2024-01-17T23:31:18","date_gmt":"2024-01-17T17:31:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/?p=5416"},"modified":"2023-12-27T19:01:24","modified_gmt":"2023-12-27T13:01:24","slug":"d%e1%bb%a9c-giesu-hanh-d%e1%bb%99ng-nh%e1%bb%9d-trung-gian-cac-mon-d%e1%bb%87","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/d%e1%bb%a9c-giesu-hanh-d%e1%bb%99ng-nh%e1%bb%9d-trung-gian-cac-mon-d%e1%bb%87\/","title":{"rendered":"\u0110\u1ee9c Gi\u00easu H\u00e0nh \u0110\u1ed9ng Nh\u1edd Trung Gian C\u00e1c M\u00f4n \u0110\u1ec7"},"content":{"rendered":"<p align=\"center\"><strong><span style=\"font-family: Times New Roman;\">(M\u00e1cc\u00f4 1,14-20 \u2013 CN III TN &#8211; B)<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong>Ti\u1ebfng g\u1ecdi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>m\u1ec7nh l\u1ec7nh: \u0111i\u1ec3m quy chi\u1ebfu v\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng duy nh\u1ea5t cho c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 l\u00e0 ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n Ng\u01b0\u1eddi.<\/strong><\/p>\n<p><strong>1.- Ng\u1eef c\u1ea3nh<\/strong><\/p>\n<p>B\u00e0i Tin M\u1eebng n\u00e0y l\u1ea5y ph\u1ea7n cu\u1ed1i c\u1ee7a L\u1eddi t\u1ef1a (B\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng rao gi\u1ea3ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu t\u1ea1i Galil\u00ea, cc.14-15) v\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u1ea7u c\u1ee7a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu t\u1ea1i Galil\u00ea (cc. 16-20).<a href=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Jesus_With_His_Disciples003.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-5417\" title=\"Jesus_With_His_Disciples003\" src=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Jesus_With_His_Disciples003-248x300.jpg\" alt=\"\" width=\"248\" height=\"300\" srcset=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Jesus_With_His_Disciples003-248x300.jpg 248w, http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Jesus_With_His_Disciples003.jpg 414w\" sizes=\"auto, (max-width: 248px) 100vw, 248px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>2.- B\u1ed1 c\u1ee5c<\/strong><\/p>\n<p>B\u1ea3n v\u0103n g\u1ed3m hai \u0111o\u1ea1n nh\u1ecf c\u00f3 th\u1ec3 v\u0103n kh\u00e1c nhau:<\/p>\n<p>1) M\u1ed9t \u201cb\u1ea3n\u00a0 t\u00f3m t\u1eaft\u201d c\u00f4ng vi\u1ec7c rao gi\u1ea3ng\u00a0 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu t\u1ea1i Galil\u00ea (1,14-15):<\/p>\n<p>a- n\u01a1i ch\u1ed1n v\u00e0 th\u1eddi gian (c. 14a),<\/p>\n<p>b- ch\u00ednh \u201cb\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft\u201d (cc. 14b-15);<\/p>\n<p>2) B\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt vi\u1ec7c \u0110\u1ee9c Gi\u00easu k\u00eau g\u1ecdi b\u1ed1n m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ea7u ti\u00ean (1,16-20):<\/p>\n<p>a- \u0110\u1ee9c Gi\u00easu th\u1ea5y (cc. 16.19),<\/p>\n<p>b- \u0110\u1ee9c Gi\u00easu g\u1ecdi: \u0111\u1ebfn, theo (cc. 17.20a),<\/p>\n<p>c &#8211; C\u00e1c \u00f4ng \u0111\u00e1p: t\u1eeb b\u1ecf v\u00e0 \u0111i theo (cc. 18-20b).<\/p>\n<p>Ngu\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng coi \u201cb\u1ed9 ba\u201d Gioan T\u1ea9y Gi\u1ea3 \u2013 Ph\u00e9p R\u1eeda \u2013 C\u00e1m D\u1ed7 nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u1ea7n M\u1edf c\u1ee7a <em>TM<\/em> <em>Mc<\/em>, c\u00f2n \u201cb\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft\u201d l\u00e0 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u00f4ng khai c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. To\u00e0n b\u1ea3n v\u0103n ch\u00fang ta \u0111ang kh\u1ea3o s\u00e1t l\u00e0 ph\u1ea7n khai m\u1ea1c s\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u1edbi kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u00f4ng vi\u1ec7c rao gi\u1ea3ng c\u1ee7a Ng\u00e0i v\u00e0 vi\u1ec7c k\u00eau g\u1ecdi c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7. Trong <em>Mc<\/em>, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111o\u1ea1n nh\u1eafc l\u1ea1i v\u00e0 n\u1ed1i k\u1ebft hai \u0111i\u1ec3m n\u00e0y: x. 3,7-12.13; 6,6b.7-12).<\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\">Tuy nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 coi 1,1-15 l\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ed1i, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng khung b\u1edfi hai t\u1eeb \u201cTin M\u1eebng\u201d (cc.1 v\u00e0 15) (x. Gnilka). Sang ph\u1ea7n k\u1ebf ti\u1ebfp, t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u01b0a v\u00e0o m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u1edbi v\u1edbi \u201cbi\u1ec3n h\u1ed3 Galil\u00ea\u201d. Nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, nh\u1edd l\u1ed1i c\u1ea5u tr\u00fac \u0111\u00f3ng khung, ta hi\u1ec3u l\u00fac \u0111\u1ea7u Tin M\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u t\u1ed5ng qu\u00e1t, sau s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u chi ti\u1ebft.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\">C\u00e1c c\u00e2u 14-15 long tr\u1ecdng gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u00e1c l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu theo <em>Mc<\/em>, do \u0111\u00f3, c\u1ea7n l\u01b0u \u00fd \u0111\u1ebfn t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a nh\u1eefng l\u1eddi n\u00e0y. Trong <em>Mt<\/em> v\u00e0 <em>Lc<\/em>, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i v\u00e0o \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u00f4ng khai: qua ba m\u1ea9u \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i v\u1edbi qu\u1ef7 (<em>Mt<\/em> 4,3-10; <em>Lc<\/em> 4,3-12); tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, <em>Mt<\/em> 3,14-15 k\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ea9u \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i gi\u1eefa \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u1edbi Gioan T\u1ea9y Gi\u1ea3, c\u00f2n <em>Lc<\/em> 2,48-49 k\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ea9u \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i gi\u1eefa \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u1edbi \u0110\u1ee9c Maria t\u1ea1i \u0110\u1ec1n Th\u1edd. Nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u1ec1n th\u1ea7n h\u1ecdc <em>Mt<\/em> v\u00e0 <em>Lc<\/em>, th\u00ec h\u1eb3n c\u0169ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u1ec1n th\u1ea7n h\u1ecdc <em>Mc<\/em>&#8230; Nh\u01b0ng b\u1ea3n v\u0103n song song \u0111\u00edch th\u1ef1c ch\u00ednh l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i c\u00f4ng khai \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u01b0\u1ee3c ba <em>Tin M\u1eebng Nh\u1ea5t L\u00e3m<\/em> ghi l\u1ea1i:<\/span><\/p>\n<p><em>a) So s\u00e1nh Mc v\u1edbi Mt<\/em><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-family: Times New Roman;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" align=\"right\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"338\">\n<p align=\"center\"><em>Mt4,17<\/em><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"338\">\n<p align=\"center\"><em>Mc1,14-15<\/em><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"338\">\n<p align=\"center\">\u0110\u1ee9c Gi\u00easurao gi\u1ea3ng<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"338\">\n<p align=\"center\">\u0110\u1ee9c Gi\u00easub\u1eaft \u0111\u1ea7u rao gi\u1ea3ng<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"338\">\u00a0<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"338\">\n<p align=\"center\">Tin M\u1eebng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa:<\/p>\n<p align=\"center\">Th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u00e3m\u00e3n<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"338\">\n<p align=\"center\">Anh em h\u00e3ys\u00e1m h\u1ed1i<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"338\">\u00a0<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"338\">\n<p align=\"center\">v\u00ec N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi\u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"338\">\n<p align=\"center\">Tri\u1ec1u \u0110\u1ea1i (N\u01b0\u1edbc) Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfng\u1ea7n.<\/p>\n<p align=\"center\">Anh em h\u00e3ys\u00e1m h\u1ed1i v\u00e0 tin v\u00e0o TinM\u1eebng<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-family: Times New Roman;\">C\u00f4ng th\u1ee9c c\u1ee7a <em>Mt<\/em> th\u00ec ng\u1eafn v\u00e0 m\u1edd nh\u1ea1t h\u01a1n c\u00f4ng th\u1ee9c c\u1ee7a <em>Mc<\/em>. \u0110i\u1ec3m n\u00f2ng c\u1ed1t (N\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 ho\u00e1n c\u1ea3i) \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng khung b\u1edfi hai y\u1ebfu t\u1ed1 b\u1ed5 sung: \u201cth\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u00e3 m\u00e3n\u201d, v\u00e0 \u201canh em h\u00e3y tin v\u00e0o Tin M\u1eebng\u201d.<\/span><\/span><\/p>\n<p>Ngay trong b\u1ea3n v\u0103n <em>Mt<\/em>, c\u00e2u n\u00f3i ng\u1eafn ng\u1ee7i c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Gioan T\u1ea9y Gi\u1ea3 n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3: T\u00e1c gi\u1ea3 <em>Mt<\/em> d\u00f9ng c\u00e1ch \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 ti\u1ebfp n\u1ed1i c\u1ee7a c\u00e1c s\u1ee9 m\u1ea1ng (vi\u1ec7c rao gi\u1ea3ng c\u1ee7a Gioan chu\u1ea9n b\u1ecb cho vi\u1ec7c rao gi\u1ea3ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, v\u00e0 vi\u1ec7c rao gi\u1ea3ng c\u1ee7a c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 n\u1ed1i d\u00e0i s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a Th\u1ea7y). Nh\u01b0ng v\u00ec th\u1ebf, khi so s\u00e1nh v\u1edbi b\u1ea3n v\u0103n <em>Mt<\/em>, ta th\u1ea5y b\u1ea3n v\u0103n <em>Mc<\/em> phong ph\u00fa h\u01a1n, \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o h\u01a1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1edbi t\u1eeb\u00a0 \u201cTin M\u1eebng\u201d \u0111\u1eb7t tr\u00ean m\u00f4i mi\u1ec7ng \u0110\u1ee9c Gi\u00easu.<\/p>\n<p><em>b) So s\u00e1nh Mc v\u1edbi Lc (Lc 4,14-15): <\/em>T\u00e1c gi\u1ea3 <em>Lc<\/em> n\u00f3i r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Gi\u00easu gi\u1ea3ng d\u1ea1y nh\u01b0ng kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1eddi n\u00e0o c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi; ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, ngay sau \u0111\u00f3, trong c\u00e2u truy\u1ec7n h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1eddng Nadar\u00e9t (4,16-30), \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u1ecdc \u0111o\u1ea1n v\u0103n <em>Is<\/em> 61, m\u00e0 theo <em>Lc<\/em>, l\u00e0 c\u1ea3 m\u00f4t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh. M\u00e0 <em>Lc<\/em> l\u1ea1i d\u00f9ng \u0111\u1ed9ng t\u1eeb \u201cloan b\u00e1o Tin M\u1eebng\u201d (<em>euangelizomai)<\/em> (<em>Lc<\/em> th\u00edch d\u00f9ng \u0111\u1ed9ng t\u1eeb n\u00e0y h\u01a1n l\u00e0 danh t\u1eeb \u201cTin M\u1eebng\u201d). \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec3m song song \u0111\u00e1ng l\u01b0u \u00fd v\u1edbi b\u1ea3n v\u0103n <em>Mc<\/em>. Trong c\u1ea3 hai b\u1ea3n v\u0103n, quang c\u1ea3nh khai m\u1ea1c cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u00f4ng khai c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 m\u1ed9t Tin M\u1eebng.<\/p>\n<p><em>Mc<\/em> \u0111\u00e3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a \u201cTin M\u1eebng\u201d (HL. <em>euangelion<\/em>) khi ng\u00e0i d\u00f9ng t\u1eeb n\u00e0y m\u00e0 \u0111\u00f3ng khung b\u1ea3n v\u0103n c\u1ee7a ng\u00e0i: \u201c\u0110\u1ee9c Gi\u00easu rao gi\u1ea3ng <em>Tin M\u1eebng<\/em> c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa\u201d v\u00e0 \u201canh em h\u00e3y tin v\u00e0o<em> Tin M\u1eebng<\/em>\u201d. T\u1eeb ng\u1eef \u201cTin M\u1eebng\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eb7p l\u1ea1i ba l\u1ea7n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng khung hai \u0111o\u1ea1n v\u0103n trong c\u00f9ng m\u1ed9t ph\u00e2n \u0111o\u1ea1n, khi\u1ebfn ta hi\u1ec3u \u0111\u00e2y l\u00e0 \u201ct\u1eeb ch\u00eca kho\u00e1\u201d v\u1eeba c\u1ee7a ph\u1ea7n M\u1edf v\u1eeba c\u1ee7a \u201cb\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft\u201d. \u0110\u00e0ng kh\u00e1c, n\u1ebfu t\u1eeb \u201cTin M\u1eebng\u201d \u0111\u00f3ng khung nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0, mu\u1ed1n hi\u1ec3u nh\u1eefng l\u1eddi n\u00e0y, ta ph\u1ea3i \u0111i t\u1eeb \u201cTin M\u1eebng\u201d.<\/p>\n<p><strong>3.- V\u00e0i \u0111i\u1ec3m ch\u00fa gi\u1ea3i<\/strong><\/p>\n<p><em>&#8211; Tin M\u1eebng <\/em>(14.15): T\u00e1c gi\u1ea3 d\u00f9ng t\u1eeb ng\u1eef\u00a0 \u201cTin M\u1eebng\u201d \u1edf d\u1ea1ng tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i (= kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ed5 ng\u1eef theo sau) 5 l\u1ea7n, m\u00e0 ta c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n ph\u1ed1i th\u00e0nh hai lo\u1ea1t: trong quan h\u1ec7 v\u1edbi vi\u1ec7c rao gi\u1ea3ng cho D\u00e2n ngo\u1ea1i (13,10; 14,9; 16,15) v\u00e0 khi n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 b\u1ecb b\u00e1ch h\u1ea1i v\u00e0 ph\u1ea3i bi\u1ebft hy sinh\u00a0 (8,35; 10,29). Trong hai b\u1ea3n v\u0103n cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u0111\u00e1ng l\u01b0u \u00fd l\u00e0 \u201cTin M\u1eebng\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t song song v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu: \u201cv\u00ec t\u00f4i v\u00e0 v\u00ec Tin M\u1eebng\u201d, y nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng ho\u00e1. Tin M\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i \u0111\u1ebfn y nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt. Trong t\u00e1c ph\u1ea9m <em>Mt<\/em>, t\u1eeb ng\u1eef n\u00e0y ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng 3 l\u1ea7n trong thu\u1eadt ng\u1eef \u201cTin M\u1eebng v\u1ec1 N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi\u201d, c\u00f2n <em>Lc<\/em> th\u00ec kh\u00f4ng bao gi\u1edd s\u1eed d\u1ee5ng. H\u1eb3n \u0111\u00e2y l\u00e0 s\u00e1ng ki\u1ebfn c\u1ee7a ri\u00eang t\u00e1c gi\u1ea3 <em>Mc<\/em>. Nh\u01b0ng c\u0169ng r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 ng\u00e0i \u0111\u00e3 nh\u1eadn l\u1ea5y \u00fd ni\u1ec7m n\u00e0y t\u1eeb <em>Phaol\u00f4<\/em>, v\u00ec v\u1ecb t\u00f4ng \u0111\u1ed3 \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng t\u1eeb ng\u1eef \u201cTin M\u1eebng\u201d kho\u1ea3ng 60 l\u1ea7n, v\u00e0 c\u00f3 t\u1edbi kho\u1ea3ng 30 l\u1ea7n d\u00f9ng t\u1eeb ng\u1eef n\u00e0y \u1edf th\u1ec3 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i (C\u00e1c b\u1ea3n v\u0103n ch\u00ednh: <em>1 Tx<\/em> 2; <em>1 Cr<\/em> 9; <em>Rm<\/em> 1; 15; <em>Pl<\/em> 1 v\u00e0 4). T\u1eeb ng\u1eef n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u ngh\u0129a:<\/p>\n<p><em>+<\/em> vi\u1ec7c loan b\u00e1o m\u1ed9t s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p h\u1ea1nh ph\u00fac: n\u1ed9i dung c\u1ee7a s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p n\u00e0y;<\/p>\n<p>+ ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng truy\u1ec1n gi\u00e1o c\u1ee7a t\u00f4ng \u0111\u1ed3 <em>Phaol\u00f4<\/em> n\u01a1i D\u00e2n ngo\u1ea1i;<\/p>\n<p>+ gi\u00e1 tr\u1ecb t\u1ed1i cao m\u00e0 th\u00e1nh <em>Phaol\u00f4<\/em> ph\u1ea3i \u0111\u00f3n nh\u1eadn v\u00ec v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ng\u00e0i v\u00f4 c\u00f9ng;<\/p>\n<p>+ nh\u1ea5t l\u00e0, \u0111\u00e2y lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ea1i s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng, n\u0103ng \u0111\u1ed9ng, m\u1ed9t bi\u1ebfn c\u1ed1 \u0111ang di\u1ec5n ti\u1ebfn: s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a vinh quang (<em>2 Cr<\/em> 4,4), s\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111\u1ee9c c\u00f4ng ch\u00ednh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111ang ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u1ed9 lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi (<em>Rm<\/em> 1,16). <em>Phaol\u00f4<\/em> c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 \u201cCon Thi\u00ean Ch\u00faa quy\u1ec1n n\u0103ng do ph\u1ee5c sinh t\u1eeb c\u00f5i ch\u1ebft\u201d (<em>Rm<\/em> 1,4) ho\u1eb7c Tin M\u1eebng l\u00e0 \u201cquy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u1ec3 c\u1ee9u tho\u00e1t m\u1ecdi k\u1ebb tin\u201d (<em>Rm<\/em> 1,16). Nh\u00ecn theo quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee9u \u0111\u1ed9, <em>Phaol\u00f4<\/em> c\u0169ng nh\u01b0 <em>M\u00e1cc\u00f4<\/em> \u0111\u1ed3ng ho\u00e1 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u00e0 Tin M\u1eebng (so s\u00e1nh <em>Mc<\/em> 1,14-15 v\u1edbi <em>Rm<\/em> 1,1-5.16).<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u1ee7a <em>Phaol\u00f4<\/em>, s\u1ed1ng trong \u0111\u1ebf qu\u1ed1c, \u0111\u00e3 quen v\u1edbi nh\u1eefng t\u1eeb ng\u1eef nh\u01b0 \u201cquang l\u00e2m\u201d, \u201cgi\u00e1ng l\u00e2m\u201d, \u201cti\u1ec1n h\u00f4\u201d, \u201cc\u00f4ng b\u1ed1\u201d (HL. <em>k\u00e7rygma<\/em>)\u2026 Nh\u01b0ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a <em>Phaol\u00f4<\/em> kh\u00f4ng b\u1eaft ngu\u1ed3n tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1eeb nghi th\u1ee9c \u0111\u00f3n ti\u1ebfp ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, m\u00e0 l\u00e0 t\u1eeb m\u1ed9t n\u1ec1n t\u1ea3ng <em>C\u1ef1u \u01af\u1edbc<\/em>: t\u1eeb c\u00e1c c\u00e2u\u00a0 chuy\u1ec7n c\u00e1c vua Saun, \u0110av\u00edt v\u00e0 Sal\u00f4m\u00f4n (x. <em>1 Sm <\/em>31; <em>2 Sm<\/em> 1,4; <em>1 V<\/em> 1) trong \u0111\u00f3 <em>Tin M\u1eebng<\/em> c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a l\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng, gi\u1ea3i ph\u00f3ng, s\u1ef1 hi\u1ec3n ng\u1ef1 c\u1ee7a m\u1ed9t v\u1ecb vua. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1eeb s\u00e1ch S\u00e1ch <em>Y\u00ean \u1ee6i Israel<\/em> (<em>Is<\/em> 40\u201355) trong \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u1eeb ng\u1eef \u201cTin M\u1eebng\u201d: hai l\u1ea7n ng\u00e0i \u0111\u00e3 quy v\u1ec1 <em>Is<\/em> 52,7 (x. <em>Rm<\/em> 10,15; <em>Ep<\/em> 6,15). S\u00e1ch <em>II Isaia<\/em> \u0111\u00e3 d\u00f9ng t\u1eeb \u201cTin M\u1eebng\u201d m\u00e0 \u00e1p d\u1ee5ng cho m\u1ed9t bi\u1ebfn c\u1ed1 c\u1ee5 th\u1ec3: bi\u1ebfn c\u1ed1 gi\u1ea3i ph\u00f3ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u \u0111\u00e0y, nh\u1edd chi\u1ebfn th\u1eafng c\u1ee7a vua Kyr\u00f4 v\u00e0 s\u1eafc l\u1ec7nh cho ph\u00e9p h\u1ecd h\u1ed3i h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 t\u00e1i thi\u1ebft \u0110\u1ec1n Th\u1edd. Khi gi\u1ea3i ph\u00f3ng D\u00e2n Ng\u01b0\u1eddi, \u0110\u1ee9c Ch\u00faa (Yhwh) t\u1ecf ra cho D\u00e2n ngo\u1ea1i th\u1ea5y Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea7y quy\u1ec1n l\u1ef1c, l\u00e0 \u0110\u1ea5ng c\u00f4ng ch\u00ednh, \u0110\u1ea5ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng. Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi khi t\u00edch c\u1ef1c can thi\u1ec7p m\u00e0 c\u1ee9u \u0111\u1ed9 D\u00e2n Ng\u00e0i v\u00e0 t\u1ecf m\u00ecnh ra cho h\u1ecd. V\u1eady Tin M\u1eebng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1ed1 cho mu\u00f4n d\u00e2n bi\u1ebft cu\u1ed9c \u0111\u0103ng quang n\u00e0y c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi <em>Phaol\u00f4<\/em> v\u00e0 c\u1ea3 <em>Mc<\/em> n\u1eefa, Tin M\u1eebng l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u0103ng quang ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, l\u00e0 m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u (x. <em>Rm<\/em> 1,1-4). Nh\u01b0ng n\u1ebfu <em>Phaol\u00f4<\/em> \u0111\u1eb7t bi\u1ebfn c\u1ed1 \u0111\u0103ng quang v\u00e0o l\u00fac \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ch\u1ebft v\u00e0 s\u1ed1ng l\u1ea1i, <em>Mc<\/em> l\u1ea1i \u0111\u01b0a bi\u1ebfn c\u1ed1 \u1ea5y ra tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t v\u00e0o \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u00f4ng khai c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. \u0110\u1ed1i v\u1edbi <em>Mc<\/em>, quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Ph\u1ee5c Sinh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0y t\u1ecf c\u00e1ch k\u00edn \u1ea9n trong nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu tr\u1ea7n th\u1ebf. \u0110\u01b0\u1ee3c loan b\u00e1o trong b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft, Tin M\u1eebng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c bung ra trong nh\u1eefng b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt k\u1ebf ti\u1ebfp: l\u1eddi rao gi\u1ea3ng v\u1edbi uy quy\u1ec1n, cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u ch\u1ed1ng Satan, c\u00e1c ph\u00e9p l\u1ea1 v\u00e0, c\u00f3 th\u1ec3, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean, vi\u1ec7c ch\u1ecdn l\u1ef1a c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7. T\u1eeb \u0111\u00f3, bi\u1ebfn c\u1ed1 c\u1ee9u \u0111\u1ed9 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u cho Tri\u1ec1u \u0110\u1ea1i c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa (\u201cTin M\u1eebng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa\u201d: <em>Mc<\/em> 1,14) ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ea3n th\u00e2n \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (\u201cTin M\u1eebng \u0110\u1ee9c Gi\u00easu Kit\u00f4\u201d: 1,1) \u0111ang h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 rao gi\u1ea3ng, Ng\u01b0\u1eddi ch\u00ednh l\u00e0 \u201cTri\u1ec1u-\u0110\u1ea1i-hi\u1ec7n-th\u00e2n\u201d (Origi\u00ean\u00ea). Nh\u01b0 <em>Phaol\u00f4<\/em> n\u00f3i, v\u00e0 nh\u01b0 <em>Mc<\/em> \u0111\u00e3 hi\u1ec3u r\u1ea5t \u0111\u00fang: Tin M\u1eebng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, ch\u00ednh l\u00e0 Con c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. V\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i: \u201cTri\u1ec1u \u0110\u1ea1i (N\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Ch\u00faa) \u0111ang \u1edf \u0111\u00f3\u201d b\u1edfi v\u00ec ch\u00ednh Ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>S\u1ef1 song song gi\u1eefa hai b\u1ea3n v\u0103n c\u1ee7a <em>Phaol\u00f4<\/em> (<em>Rm<\/em> 1,1-5 v\u00e0 <em>Rm<\/em> 1,16-17) v\u00e0 <em>Mc<\/em> (<em>Mc1<\/em>,14-15) c\u00f2n cho th\u1ea5y m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 kh\u00e1c n\u1eefa: l\u1eddi \u0111\u00e1p c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi bi\u1ebfn c\u1ed1 c\u1ee9u \u0111\u1ed9 h\u1ec7 t\u1ea1i m\u1ed9t th\u00e1i \u0111\u1ed9 duy nh\u1ea5t, <em>\u0111\u1ee9c tin<\/em>. Ho\u00e1n c\u1ea3i, ch\u00ednh l\u00e0 tin v\u00e0o Tin M\u1eebng, ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u00f3n nh\u1eadn Tin M\u1eebng v\u00e0 d\u1ea5n th\u00e2n ph\u1ee5c v\u1ee5 Tin M\u1eebng.<\/p>\n<p><em>&#8211; \u0110\u1ee9c Gi\u00easu k\u00eau g\u1ecdi c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7:<\/em><strong> <\/strong>Trong <em>Mt<\/em>, c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ea3n v\u0103n h\u1ea7u nh\u01b0 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 b\u1ea3n v\u0103n <em>Mc<\/em>, c\u00f2n trong <em>Lc<\/em>, ho\u00e0n c\u1ea3nh kh\u00e1c h\u1eb3n: \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea3n v\u0103n \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o v\u1edbi ba y\u1ebfu t\u1ed1: gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng, m\u1ebb c\u00e1 l\u1ea1 l\u00f9ng v\u00e0 vi\u1ec7c k\u00eau g\u1ecdi Ph\u00ear\u00f4. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u1ec1 vi\u1ec7c k\u00eau g\u1ecdi c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u1edf d\u1ea1ng \u0111\u1ed9c l\u1eadp.<\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\">\u0110\u1ecdc l\u01b0\u1edbt qua, ch\u00fang ta c\u00f3 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ecdc k\u1ef9 h\u01a1n, ta th\u1ea5y ho\u00e0n c\u1ea3nh kh\u00f4ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n m\u1ea5y. Trong th\u1ef1c t\u1ebf, c\u00f3 hai b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt nh\u1ecf, kh\u00e1 gi\u1ed1ng nhau, ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc ri\u00eang r\u1ebd, nh\u01b0ng ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i k\u1ebft v\u1edbi nhau v\u1ec1 th\u1eddi gian, n\u01a1i ch\u1ed1n v\u00e0 ho\u00e0n c\u1ea3nh, l\u00e0m th\u00e0nh m\u1ed9t kh\u1ed1i r\u1ea5t th\u1ed1ng nh\u1ea5t.<\/span><\/p>\n<p>N\u00f3i l\u00e0 hai b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u00ec c\u00e1c \u0111o\u1ea1n v\u0103n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng theo c\u00f9ng m\u1ed9t m\u1eabu, theo c\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 (l\u00e0m b\u1ea3ng nh\u1ea5t l\u00e3m th\u00ec th\u1ea5y r\u00f5). Ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc th\u00eam b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u1ec1 \u01a1n g\u1ecdi c\u1ee7a L\u00eavi (x. 2,14) \u0111\u1ec3 th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"28\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"211\">\n<h3><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><em>Ph\u00ear\u00f4-Anr\u00ea<\/em><\/span><\/h3>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"224\">\n<h3><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><em>Giac\u00f4b\u00ea-Gioan<\/em><\/span><\/h3>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"123\">\n<h3><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><em>L\u00eavi<\/em><\/span><\/h3>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"28\">1.<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"211\">Ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u0111i d\u1ecdc<\/p>\n<p>theo bi\u1ec3n h\u1ed3 Galil\u00ea<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"224\">\u0110i xa h\u01a1n<\/p>\n<p>m\u1ed9t ch\u00fat\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"123\">\u0110i ngang qua<\/p>\n<p>(tr\u1ea1m thu thu\u1ebf)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"28\">2.<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"211\">Ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y<\/p>\n<p>Simon<\/p>\n<p>v\u1edbi em l\u00e0 Anr\u00ea<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"224\">Ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y<\/p>\n<p>Giac\u00f4b\u00ea<\/p>\n<p>v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi em l\u00e0 Gioan<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"123\">Ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y<\/p>\n<p>L\u00eavi<\/p>\n<p>con Anph\u00ea<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"28\">3.<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"211\">\u0111ang qu\u0103ng l\u01b0\u1edbi xu\u1ed1ng bi\u1ec3n<\/p>\n<p>v\u00ec h\u1ecd l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"224\">\u0111ang v\u00e1 l\u01b0\u1edbi \u1edf trong thuy\u1ec1n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"123\">\u0111ang ng\u1ed3i \u1edf \u0111\u00f3<\/p>\n<p>(tr\u1ea1m thu thu\u1ebf)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"28\">4.<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"211\">Ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o<\/p>\n<p>C\u00e1c anh h\u00e3y theo t\u00f4i\u00a0<\/p>\n<p>(t\u00f4i s\u1ebd l\u00e0m cho c\u00e1c anh th\u00e0nh<\/p>\n<p>nh\u1eefng k\u1ebb l\u01b0\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 l\u01b0\u1edbi c\u00e1)<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"224\">Ng\u01b0\u1eddi li\u1ec1n g\u1ecdi c\u00e1c \u00f4ng<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"123\">Ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o \u00f4ng<\/p>\n<p>Anh h\u00e3y theo t\u00f4i<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"28\">5.<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"211\">L\u1eadp t\u1ee9c hai \u00f4ng b\u1ecf ch\u00e0i l\u01b0\u1edbi<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"224\">V\u00e0 c\u00e1c \u00f4ng b\u1ecf cha m\u00ecnh<\/p>\n<p>l\u00e0 D\u00eab\u00ea\u0111\u00ea (\u1edf l\u1ea1i tr\u00ean thuy\u1ec1n v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00f4ng)<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"123\">\u00d4ng \u0111\u1ee9ng d\u1eady<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"28\">6.<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"211\">m\u00e0 \u0111i theo Ng\u01b0\u1eddi<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"224\">m\u00e0 \u0111i theo Ng\u01b0\u1eddi<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"123\">\u0111i theo Ng\u01b0\u1eddi<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>C\u00f3 hai y\u1ebfu t\u1ed1 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i: khi \u0111i ngang qua, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu th\u1ea5y ai \u0111\u00f3 v\u1edbi ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p; Ng\u01b0\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y b\u1ecf ngh\u1ec1, \u0111i theo Ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e1i khung trong \u0111\u00f3 ta ch\u1ec9 c\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi v\u00e0 ki\u1ec3u s\u1ed1ng c\u1ee7a k\u1ebb \u1ea5y.<\/p>\n<p>Trong th\u1ef1c t\u1ebf, s\u1ef1 song \u0111\u1ed1i kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n s\u00edt sao. N\u1ebfu \u0111\u1ecdc c\u00e1c b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt t\u1eeb tr\u00e1i qua ph\u1ea3i, ta nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng, c\u1ee9 sang m\u1ed9t c\u1ed9t, l\u1ea1i m\u1ea5t \u0111i m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1. Nh\u01b0ng d\u00f9 cho hai b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt \u0111\u1ea7u v\u1eeba theo m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u1eeba c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1ch r\u1eddi nhau, ta v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi nhau; tr\u00e1i l\u1ea1i, ch\u00fang b\u1ed5 t\u00fac cho nhau r\u1ea5t kh\u00e9o. Cho d\u00f9 c\u00f4ng th\u1ee9c \u201ch\u1ecd l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng cho Sim\u00f4n v\u00e0 Anr\u00ea, ta v\u1eabn hi\u1ec3u r\u1eb1ng Giac\u00f4b\u00ea v\u00e0 Gioan c\u0169ng l\u00e0m ngh\u1ec1 \u1ea5y. M\u1ed7i b\u00e0i m\u00f4 t\u1ea3 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n c\u1ee7a ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1 (qu\u0103ng l\u01b0\u1edbi; v\u00e1 l\u01b0\u1edbi) nh\u01b0ng c\u1ea3 hai m\u1edbi cung c\u1ea5p m\u1ed9t b\u1ee9c ho\u1ea1 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1ec1 ngh\u1ec1 n\u00e0y. Mu\u1ed1n bi\u1ebft b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecf g\u00ec l\u1ea1i, ph\u1ea3i c\u1ed9ng c\u00e1c chi ti\u1ebft c\u1ee7a hai b\u00e0i: l\u01b0\u1edbi, thuy\u1ec1n, cha; ngh\u0129a l\u00e0: ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh. Nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t hai c\u00e2u 17 v\u00e0 20 soi s\u00e1ng l\u1eabn nhau: L\u1eddi h\u1ee9a \u201cT\u00f4i s\u1ebd l\u00e0m cho c\u00e1c anh th\u00e0nh nh\u1eefng k\u1ebb l\u01b0\u1edbi ng\u01b0\u1eddi\u201d ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ecf v\u1edbi Sim\u00f4n v\u00e0 Anr\u00ea, nh\u01b0ng r\u00f5 r\u00e0ng c\u0169ng c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn Giac\u00f4b\u00ea v\u00e0 Gioan. C\u00e2u \u201cNg\u01b0\u1eddi g\u1ecdi c\u00e1c \u00f4ng\u201d (b\u1ea3n v\u0103n 2) kh\u00f4ng nh\u1eafc l\u1ea1i \u201cC\u00e1c anh h\u00e3y theo t\u00f4i\u201d (b\u1ea3n v\u0103n 1). C\u00e2u 17 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0110\u1ee9c Gi\u00easu k\u00eau g\u1ecdi (m\u1ed9t s\u1ee9 m\u1ea1ng), c\u00f2n c. 20 gi\u1ea3i th\u00edch l\u1eddi m\u1eddi g\u1ecdi b\u01b0\u1edbc theo \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (m\u1ed9t \u01a1n g\u1ecdi). Nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u1eefng chi ti\u1ebft h\u01a1i kh\u00e1c nhau trong hai b\u00e0i l\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt ti\u1ec3u s\u1eed, nh\u01b0ng v\u00ec \u0111\u1eb7c t\u00ednh \u0111\u00fac s\u1eb5n c\u1ee7a ch\u00fang, c\u00f3 l\u1ebd ph\u1ea3i coi \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ec3 v\u0103n ri\u00eang. Nhi\u1ec1u nh\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i cho r\u1eb1ng b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt n\u00e0y \u0111\u00e3 d\u1ef1a theo m\u1ed9t b\u00e0i m\u1eabu l\u00e0 \u01a1n g\u1ecdi ng\u00f4n s\u1ee9 \u00calisa (x. <em>1 V<\/em> 19,19-21). Nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m gi\u1ed1ng nhau gi\u1eefa hai b\u1ea3n v\u0103n cho th\u1ea5y t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 d\u1ef1a v\u00e0o s\u00e1ch <em>1 Vua<\/em>, nh\u1eefng ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau cho th\u1ea5y r\u1eb1ng ng\u00e0i c\u0169ng c\u00f3 quan \u0111i\u1ec3m ri\u00eang c\u1ee7a ng\u00e0i.<\/p>\n<p>+ <em>Gi\u1ed1ng nhau: <\/em>Hai b\u1ea3n v\u0103n c\u00f3 c\u00f9ng m\u1ed9t c\u1ea5u tr\u00fac, h\u1ea7u nh\u01b0 c\u00f3 c\u00f9ng nh\u1eefng t\u1eeb ng\u1eef gi\u1ed1ng nhau: \u00calia (nh\u01b0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu) \u0111i qua, g\u1eb7p m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111i theo m\u00ecnh. Ng\u01b0\u1eddi m\u00f4n \u0111\u1ec7 m\u1edbi li\u1ec1n b\u1ecf ngh\u1ec1 v\u00e0 cha m\u00e0 \u0111i theo Th\u1ea7y. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u00calisa, \u0111i\u1ec3m th\u1ee9 n\u0103m chi ti\u1ebft h\u01a1n: \u00f4ng hu\u1ef7 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0 \u00f4ng t\u1eeb gi\u00e3 cha m\u1eb9 (= ho\u00e0n to\u00e0n \u0111o\u1ea1n tuy\u1ec7t v\u1edbi qu\u00e1 kh\u1ee9). \u0110i\u1ec1u l\u1ea1 l\u00f9ng l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 n\u00e0y ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc l\u1ea1i trong m\u1ed9t b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u1ec1 m\u1ed9t \u01a1n g\u1ecdi h\u1ee5t do <em>Lc<\/em> vi\u1ebft (9,61-62) \u1edf cu\u1ed1i m\u1ed9t chu\u1ed7i ba c\u00e2u truy\u1ec7n (<em>Mt<\/em> ch\u1ec9 ghi gi\u1eef hai truy\u1ec7n \u0111\u1ea7u: <em>Mt<\/em> 8,18-22): \u1ede \u0111\u00e2y ta g\u1eb7p l\u1ea1i l\u1eddi xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb gi\u00e3 gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 \u201cc\u00e1i c\u00e0y\u201d. Nh\u01b0 v\u1eady, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u01a1n g\u1ecdi c\u1ee7a \u00calisa, b\u1eb1ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u1ef1c ti\u1ebfp nh\u01b0ng c\u0169ng b\u1eb1ng t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n, \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c s\u00e1ng t\u00e1c c\u00e1c b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u1ec1 \u01a1n g\u1ecdi trong Tin M\u1eebng. C\u00e1c \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c nhau c\u00f2n cho th\u1ea5y r\u00f5 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y h\u01a1n.<\/p>\n<p>+<em> Kh\u00e1c nhau<\/em>:<\/p>\n<p><span style=\"font-family: Times New Roman;\">(1) T\u1eeb bi\u1ec7t cha m\u1eb9. C\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a \u00calia c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 v\u1ebb h\u00e0m h\u1ed3, nh\u01b0ng Do Th\u00e1i gi\u00e1o coi l\u1eddi \u00f4ng nh\u01b0 m\u1ed9t l\u1eddi cho ph\u00e9p. C\u00f2n trong ba b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt c\u1ee7a <em>Lc<\/em> (9,57-62), \u0110\u1ee9c Gi\u00easu kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn b\u1ea5t c\u1ee9 s\u1ef1 ch\u1eadm tr\u1ec5 n\u00e0o. Trong cu\u1ed9c k\u00eau g\u1ecdi c\u00e1c ng\u01b0 ph\u1ee7, kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0o cho th\u1ea5y h\u1ecd xin t\u1eeb bi\u1ec7t cha m\u1eb9. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, m\u1ecdi s\u1ef1 \u0111i theo chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111o\u1ea1n tuy\u1ec7t t\u1eadn c\u0103n.<\/span><\/p>\n<p>(2) \u00calia \u201cg\u1eb7p th\u1ea5y\u201d \u00calisa g\u1ea7n nh\u01b0 do t\u00ecnh c\u1edd v\u00e0 d\u00f9ng m\u1ed9t c\u1eed ch\u1ec9 m\u00e0 m\u1eddi \u00f4ng \u0111i theo. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u201cth\u1ea5y\u201d nh\u1eefng k\u1ebb Ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi, m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn di\u1ec5n t\u1ea3 m\u1ed9t s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn tr\u01b0\u1edbc; ngo\u00e0i ra, Ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n n\u00f3i m\u1ed9t l\u1eddi (\u201cH\u00e3y theo t\u00f4i\u201d) ch\u1ee9ng t\u1ecf uy quy\u1ec1n tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>(3) \u00calisa \u0111i theo \u00calia ch\u1ec9 nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00f4i t\u1edb; c\u00f2n b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Gi\u00easu k\u00eau g\u1ecdi, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u01b0\u1eddi cho bi\u1ebft s\u1ebd giao cho h\u1ecd m\u1ed9t s\u1ee9 m\u1ea1ng. C\u00e1c t\u1eeb ng\u1eef g\u1ee3i \u00fd m\u1ed9t s\u1ef1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, nh\u01b0ng trong th\u1ef1c t\u1ebf \u0110\u1ee9c Gi\u00easu x\u00e1c \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i ho\u00e0n to\u00e0n chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng s\u1ed1ng.<\/p>\n<p>L\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0m cho b\u1ed1n \u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh \u201cng\u01b0 ph\u1ee7 l\u01b0\u1edbi ng\u01b0\u1eddi\u201d ch\u00ednh l\u00e0 tr\u1ecdng t\u00e2m, xoay quanh \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt \u01a1n g\u1ecdi nh\u1eb1m m\u1ed9t s\u1ee9 m\u1ea1ng. Ch\u00fang ta nh\u1eadn th\u1ea5y c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m n\u1ed5i b\u1eadt:<\/p>\n<p>+ S\u00e1ng ki\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu cho th\u1ea5y uy quy\u1ec1n t\u1ed1i cao v\u00e0 t\u00ednh h\u1eefu hi\u1ec7u c\u1ee7a l\u1eddi Ng\u01b0\u1eddi. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111i t\u00ecm m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7y d\u1ea1y suy t\u01b0, nh\u01b0ng l\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111i b\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0 Yhwh \u0111\u00e3 th\u1ea5y M\u00f4s\u00ea, \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra Gi\u00ear\u00eamia, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu th\u1ea5y, ch\u1ecdn v\u00e0 g\u1ecdi nh\u1eefng k\u1ebb Ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n. Ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u, Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 x\u1eed s\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ea7y v\u00e0 ch\u00faa t\u1ec3.<\/p>\n<p>+ L\u1eddi \u0111\u00e1p c\u1ee7a k\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi: tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i v\u00e2ng l\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u00e1c ng\u00f4n s\u1ee9; \u0111o\u1ea1n tuy\u1ec7t tr\u1ecdn v\u1eb9n v\u1edbi ho\u00e0n c\u1ea3nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 (gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p); d\u00e2ng m\u00ecnh ho\u00e0n to\u00e0n cho \u0110\u1ea5ng k\u00eau g\u1ecdi \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u1edbi.<\/p>\n<p>+ \u0110\u1ee9c Gi\u00easu k\u00eau g\u1ecdi \u0111\u1ec3 giao ph\u00f3 m\u1ed9t s\u1ee9 m\u1ea1ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi Gi\u00e1o H\u1ed9i ti\u00ean kh\u1edfi, b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt n\u00e0y l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng cho quy\u1ec1n b\u00ednh t\u00f4ng \u0111\u1ed3. S\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00e1c \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb c\u00e1c \u00f4ng, nh\u01b0ng t\u1eeb m\u1ed9t ti\u1ebfng g\u1ecdi v\u00e0 n\u00f3 b\u00e9n r\u1ec5 trong s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u01b0\u1edbc theo \u0110\u1ee9c Gi\u00easu.<\/p>\n<p>&#8211;<em> \u201cK\u1ebb l\u01b0\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 l\u01b0\u1edbi c\u00e1\u201d<strong> <\/strong>(halieis anthr\u00f4p\u00f4n) <\/em>(c. 17): T\u1ea1i Sumer (thi\u00ean ni\u00ean k\u1ef7 iii) v\u00e0 t\u1ea1i Mari (thi\u00ean ni\u00ean k\u1ef7 ii), trong m\u1ed9t ng\u1eef c\u1ea3nh n\u00f3i v\u1ec1 chi\u1ebfn tranh, t\u1ea5m l\u01b0\u1edbi c\u00e1 l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ee5ng c\u1ee5 gi\u00fap \u0111\u1ea1t chi\u1ebfn th\u1eafng tr\u00ean k\u1ebb th\u00f9 v\u00e0 l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng di\u1ec5n t\u1ea3 vi\u1ec7c Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf th\u1ef1c thi c\u00f4ng l\u00fd. Trong nhi\u1ec1u b\u1ea3n v\u0103n ng\u00f4n s\u1ee9, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t <em>Gr<\/em> 16,16; <em>Kb<\/em> 1,14-15, ta th\u1ea5y nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh n\u00e0y li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c Yhwh ph\u00e1n x\u00e9t Israel: trong d\u1ee5 ng\u00f4n chi\u1ebfc l\u01b0\u1edbi (x. <em>Mt<\/em> 13,47-49), h\u00ecnh \u1ea3nh \u00e1m ch\u1ec9 cu\u1ed9c ch\u1ecdn l\u1ecdc trong ng\u00e0y t\u1eadn th\u1ebf. Nhi\u1ec1u c\u00e1ch di\u1ec5n gi\u1ea3i: \u201cyou\u00a0 will catch men as if you were catching fish\u201d (Barrow Eskimo), \u201cjust like you catch fish, I will make catch men (San Blas), \u201cgive power to bring men\u201d (Black Bobo), \u201cmake you become ones who are men bringers (Mor\u00e9), \u201cfishers who fish (or catch) men\u201d (Bratcher &amp; Nida).<\/p>\n<p><em>&#8211; \u201cL\u1eadp t\u1ee9c hai \u00f4ng b\u1ecf \u2026\u201d:<\/em><strong> <\/strong>T\u00e1c gi\u1ea3 <em>Mc<\/em> ch\u1ec9 \u00e1p d\u1ee5ng hai l\u1ea7n \u0111\u1ed9ng t\u1eeb HL <em>aphi\u00eami, <\/em>\u201cleave, abandon\u201d; \u201cr\u1eddi b\u1ecf, b\u1ecf r\u01a1i\u201d cho c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 (\u1edf \u0111\u00e2y v\u00e0 14,50). C\u00f3 l\u1ebd ng\u00e0i mu\u1ed1n n\u00f3i: b\u1ecf c\u1ee7a c\u1ea3i m\u00ecnh c\u0169ng ch\u1eb3ng \u00edch g\u00ec n\u1ebfu l\u1ea1i b\u1ecf r\u01a1i \u0110\u1ee9c Gi\u00easu tr\u01b0\u1edbc c\u00e1i ch\u1ebft, hay ch\u1ec9 \u201ctheo Ng\u01b0\u1eddi xa xa\u201d (14,54). K\u1ec3 t\u1eeb vi\u1ec7c tuy\u00ean x\u01b0ng \u0111\u1ee9c tin t\u1ea1i X\u00eadar\u00ea v\u00e0 l\u1eddi loan b\u00e1o Kh\u1ed5 N\u1ea1n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, <em>Mc<\/em> \u0111\u01b0a v\u00e0o v\u00e0o \u0111\u1ec1 t\u00e0i <em>con \u0111\u01b0\u1eddng<\/em> (x. 8,27. \u201cCon \u0111\u01b0\u1eddng\u201d \u0111\u00e1nh d\u1ea5u c\u00e1c ch\u1eb7ng l\u00ean Gi\u00earusalem: 9,33; 10,32). Nh\u01b0ng tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y, m\u1eb7c d\u00f9 \u0111i \u0111\u00e0ng sau, c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 kh\u00f4ng mu\u1ed1n theo \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ti\u1ebfn v\u1ec1 cu\u1ed9c Kh\u1ed5 N\u1ea1n. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi m\u00f4n \u0111\u1ec7 ch\u00e2n ch\u00ednh, l\u00e0 anh m\u00f9 B\u00e1ctim\u00ea, khi \u0111\u00e3 th\u1ea5y, th\u00ec theo \u0110\u1ee9c Gi\u00easu tr\u00ean <em>con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y<\/em> (10,52). K\u1ec3 t\u1eeb nay, b\u01b0\u1edbc theo \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, ch\u00ednh l\u00e0 v\u00e1c th\u1eadp gi\u00e1 (x. 8,34). Ph\u00ear\u00f4, Anr\u00ea, Giac\u00f4b\u00ea v\u00e0 Gioan ch\u1ec9 th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111i theo \u0110\u1ee9c Gi\u00easu khi mang Tin M\u1eebng \u0111\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi (x. 1,38; 2,15), v\u00e0 hy sinh m\u1ea1ng s\u1ed1ng \u201cv\u00ec \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u00e0 v\u00ec Tin M\u1eebng\u201d (8,35).<\/p>\n<p><strong>4.- \u00dd ngh\u0129a c\u1ee7a b\u1ea3n v\u0103n<\/strong><\/p>\n<p><em>*\u00a0 T\u00f3m t\u1eaft ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng rao gi\u1ea3ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu t\u1ea1i Galil\u00ea (14-15)<\/em><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc khi ghi nh\u1eadn c\u00e1c chi ti\u1ebft thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u00f4ng khai c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, <em>Mc<\/em> t\u00f3m t\u1eaft ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi b\u1eb1ng cc. 14-15. Bi\u1ebfn c\u1ed1 Gioan T\u1ea9y Gi\u1ea3 b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u00f4ng. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Gioan ban ph\u00e9p r\u1eeda cho (1,9-11), nay tr\u1edf l\u1ea1i Galil\u00ea v\u00e0 t\u1ea1i \u0111\u00f3, Ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. S\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u l\u00e0 Tin M\u1eebng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa: Tin M\u1eebng \u0111\u1ebfn t\u1eeb Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 Tin M\u1eebng n\u00f3i v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa. \u0110\u00e2y l\u00e0 Tin M\u1eebng tuy\u1ec7t h\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa th\u00f4ng ban cho ta v\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi ta v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng quan Ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n thi\u1ebft l\u1eadp v\u1edbi ta. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu cho bi\u1ebft r\u1eb1ng nh\u1eefng g\u00ec Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 h\u1ee9a, nay \u0111ang tr\u1edf th\u00e0nh hi\u1ec7n th\u1ef1c. Th\u1eddi gian \u0111ang kh\u1edfi \u0111\u1ea7u v\u1edbi l\u1eddi loan b\u00e1o v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 th\u1eddi gian c\u1ee7a s\u1ef1 ho\u00e0n t\u1ea5t, th\u1eddi gian c\u1ee7a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y khi\u1ebfn ch\u00fang ta vui m\u1eebng v\u00e0 tin t\u01b0\u1edfng.\u00a0<\/p>\n<p><em>*\u00a0 G\u1ecdi b\u1ed1n m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ea7u ti\u00ean (16-20)<\/em><\/p>\n<p>Ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng t\u1ecf Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 v\u1ecb T\u00f4n s\u01b0 v\u00e0 Ch\u00faa t\u1ec3. Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng gi\u1ea3i th\u00edch cho c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 bi\u1ebft ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb hay h\u1ee9a h\u1eb9n, kh\u00f4ng t\u00ecm c\u00e1ch thuy\u1ebft ph\u1ee5c, Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n k\u00eau g\u1ecdi b\u01b0\u1edbc theo Ng\u01b0\u1eddi. Ngo\u00e0i ra, b\u1edfi v\u00ec ngo\u1ea1i tr\u1eeb trong cu\u1ed9c Kh\u1ed5 N\u1ea1n, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 hai \u00fd ngh\u0129a: (1) Ngay khi xu\u1ea5t hi\u1ec7n, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu t\u1ea1o l\u1eadp m\u1ed9t c\u1ecdng \u0111o\u00e0n, m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh (x. 3,20-35) g\u1ed3m c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7, \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u201c\u1edf v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ec3 Ng\u01b0\u1eddi sai \u0111i\u201d (3,14). (2) C\u00e1c \u00f4ng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp n\u1ed1i c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c \u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m ch\u1ee9ng v\u1ec1 nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi ta tr\u1edf th\u00e0nh m\u00f4n \u0111\u1ec7 khi \u0111\u00f3n nh\u1eadn ti\u1ebfng g\u1ecdi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. M\u1edf l\u00f2ng ra li\u00ean t\u1ee5c v\u1edbi ti\u1ebfng g\u1ecdi n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m th\u01b0\u1eddng h\u1eb1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi m\u00f4n \u0111\u1ec7.<\/p>\n<p><em>+ K\u1ebft lu\u1eadn<\/em><\/p>\n<p>V\u1eady b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129a th\u1ea7n h\u1ecdc. Nh\u01b0ng c\u00f2n gi\u00e1 tr\u1ecb l\u1ecbch s\u1eed th\u00ec sao? D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 b\u00e0i n\u00e0y \u0111\u00e3 g\u00e2y nhi\u1ec1u v\u1ea5n n\u1ea1n, v\u00e0 c\u00e1c Tin M\u1eebng vi\u1ebft sau (nh\u01b0 <em>Lc<\/em> v\u00e0 <em>Ga<\/em>) \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c k\u00eau g\u1ecdi \u0111\u00fang th\u1ef1c t\u1ebf h\u01a1n. D\u00f9 v\u1eady, b\u00ean kia t\u00ednh ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 th\u1ea7n h\u1ecdc, b\u00e0i n\u00e0y c\u0169ng ph\u1ea3n \u00e1nh nh\u1eefng n\u00e9t l\u1ecbch s\u1eed:<\/p>\n<p>&#8211; C\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u00e3 th\u1ef1c s\u1ed1ng quanh \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (\u201cb\u01b0\u1edbc theo, \u0111i \u0111\u00e0ng sau\u201d l\u00e0 \u0111\u1ed9ng t\u1eeb x\u00e1c \u0111\u1ecbnh quan h\u1ec7 c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00f3m m\u00f4n \u0111\u1ec7 v\u1edbi m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7y (Rabbi).<\/p>\n<p>&#8211; Con ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u00f3 s\u1ee9c thu h\u00fat ng\u01b0\u1eddi ta \u0111i theo Ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n (nhi\u1ec1u \u0111o\u1ea1n <em>Mc<\/em> cho th\u1ea5y nh\u01b0 v\u1eady).<\/p>\n<p>&#8211; \u201cB\u01b0\u1edbc theo\u201d \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 d\u1ea5n th\u00e2n tr\u1ecdn v\u1eb9n v\u00e0o m\u1ed9t cu\u1ed9c phi\u00eau l\u01b0u.<\/p>\n<p>&#8211; C\u00f3 th\u1ec3 coi c\u00e2u n\u00f3i \u201cnh\u1eefng k\u1ebb l\u01b0\u1edbi ng\u01b0\u1eddi\u201d l\u00e0 c\u00e2u n\u00f3i c\u1ee7a ch\u00ednh \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea3n song song trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng kinh s\u01b0 Do Th\u00e1i hay Hy L\u1ea1p.<\/p>\n<p><strong>5.- G\u1ee3i \u00fd suy ni\u1ec7m<\/strong><\/p>\n<p>1. T\u00e1c gi\u1ea3 mu\u1ed1n n\u00eau b\u1eadt s\u1ef1 n\u1ed1i ti\u1ebfp gi\u1eefa cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u00e0 Gi\u00e1o H\u1ed9i. Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u1edfi m\u1ed9t v\u1ecb Ti\u1ec1n h\u00f4 \u201cb\u1ecb n\u1ed9p\u201d. Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u00e1c \u00f4ng c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1c kh\u1ea3i b\u1edfi m\u1ed9t \u0110\u1ea5ng \u201cb\u1ecb n\u1ed9p\u201d v\u00e0 \u201cs\u1ed1ng l\u1ea1i\u201d. \u0110\u1ecdc c\u00e2u truy\u1ec7n h\u00f4m nay, th\u1ef1c s\u1ef1 ph\u1ea3i nh\u1eadn ra, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0110\u1ea5ng Ph\u1ee5c Sinh v\u1eeba xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean b\u1edd bi\u1ec3n, li\u00ean k\u1ebft con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o Tin M\u1eebng b\u1eb1ng l\u1eddi quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a Ng\u00e0i. K\u1ec3 t\u1eeb nay, Galil\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 to\u00e0n tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, v\u00e0 b\u1ed1n v\u1ecb t\u00f4ng \u0111\u1ed3 l\u00e0 c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n m\u00eanh m\u00f4ng g\u1ed3m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u01b0\u1edbc theo \u0110\u1ee9c Gi\u00easu.<\/p>\n<p>2. Ng\u01b0\u1eddi Kit\u00f4 h\u1eefu h\u00f4m nay c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi: \u201cH\u00e3y theo t\u00f4i\u201d. H\u1ecd kh\u00f4ng t\u1ef1 \u00fd ra tr\u00ecnh di\u1ec7n \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, kh\u00f4ng th\u1ec9nh nguy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia v\u00e0o c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1eadn h\u1ecd nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng c\u1ed9ng s\u1ef1 vi\u1ec7n c\u00f3 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00f3 th\u1eddi gian ngh\u1ec9 h\u00e8. Ng\u01b0\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi h\u1ecd. Ti\u1ebfng g\u1ecdi c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t \u0111\u00f2i h\u1ecfi, nh\u01b0ng \u0111\u01b0a l\u1ea1i tr\u1ecdn v\u1eb9n \u00fd ngh\u0129a cho cu\u1ed9c \u0111\u1eddi h\u1ecd.<\/p>\n<p>3. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb cho h\u1ecd m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n, nh\u1eb1m thuy\u1ebft ph\u1ee5c h\u1ecd l\u00e0 d\u1ea5n th\u00e2n theo ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u1ea5y l\u00e0 chuy\u1ec7n h\u1ee3p l\u00fd. Ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi h\u1ecd \u0111\u1ebfn v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi. Th\u1eadt ra ti\u1ebfng g\u1ecdi c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>m\u1ec7nh l\u1ec7nh: \u0111i\u1ec3m quy chi\u1ebfu v\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng duy nh\u1ea5t cho h\u1ecd l\u00e0 b\u1ea3n th\u00e2n \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. Ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u01b0\u1edbc h\u1ecd, v\u00e0 h\u1ecd ph\u1ea3i b\u01b0\u1edbc theo Ng\u01b0\u1eddi. N\u1ed9i dung c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a ti\u1ebfng g\u1ecdi, t\u1ee9c c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u1edbi c\u1ee7a c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7, l\u00e0 s\u1ef1 quy h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, s\u1ef1 hi\u1ec7p th\u00f4ng \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi m\u00f4n \u0111\u1ec7 k\u00fd th\u00e1c v\u00e0o s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>4. Ti\u1ebfng g\u1ecdi n\u00e0y \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi m\u00f4n \u0111\u1ec7 v\u00e0o trong m\u1ed9t<em> <\/em>t\u01b0\u01a1ng quan ri\u00eang t\u01b0 v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y tr\u1edf n\u00ean th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a m\u1ed9t<em> <\/em>c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n v\u00e0 t\u1ea1o ra t\u01b0\u01a1ng quan c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi kh\u00e1c. \u0110i theo \u0110\u1ee9c Gi\u00easu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1eebng c\u00e1 nh\u00e2n ri\u00eang l\u1ebb, nh\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, b\u00e0ng ti\u1ebfng g\u1ecdi c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, x\u00e1c \u0111\u1ecbnh\u00a0 ai thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n n\u00e0y.<\/p>\n<p>5. Ti\u1ebfng g\u1ecdi n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t<em> <\/em>l\u1eddi m\u1eddi \u0111\u1ec3 cho Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0o t\u1ea1o: \u201cT\u00f4i s\u1ebd l\u00e0m cho c\u00e1c anh th\u00e0nh nh\u1eefng k\u1ebb l\u01b0\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 l\u01b0\u1edbi c\u00e1\u201d (c. 17). Ng\u01b0\u1eddi trao cho h\u1ecd m\u1ed9t<em> <\/em>nhi\u1ec7m v\u1ee5 m\u1edbi v\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi chu\u1ea9n b\u1ecb h\u1ecd. H\u1ecd s\u1ebd d\u1eabn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i tr\u00ean c\u00f9ng m\u1ed9t<em> <\/em>n\u1ebbo \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 h\u1ecd \u0111ang theo, t\u1ee9c s\u1ed1ng hi\u1ec7p th\u00f4ng v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu.<\/p>\n<p><strong><em>Lm PX V\u0169 Phan Long, ofm<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Kinhthanhvn.org<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(M\u00e1cc\u00f4 1,14-20 \u2013 CN III TN &#8211; B) Ti\u1ebfng g\u1ecdi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ec7nh l\u1ec7nh: \u0111i\u1ec3m quy chi\u1ebfu v\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng duy nh\u1ea5t cho c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 l\u00e0 ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n Ng\u01b0\u1eddi. 1.- Ng\u1eef c\u1ea3nh B\u00e0i Tin M\u1eebng n\u00e0y l\u1ea5y ph\u1ea7n cu\u1ed1i c\u1ee7a L\u1eddi t\u1ef1a (B\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng rao gi\u1ea3ng &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/d%e1%bb%a9c-giesu-hanh-d%e1%bb%99ng-nh%e1%bb%9d-trung-gian-cac-mon-d%e1%bb%87\/\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,4],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-phaolo","4":"post-5416","6":"format-standard","7":"category-phung-vu","8":"category-thanh-kinh"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5416"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11840,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5416\/revisions\/11840"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}