{"id":9298,"date":"2019-04-19T18:52:10","date_gmt":"2019-04-19T12:52:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/?p=9298"},"modified":"2019-04-20T07:28:02","modified_gmt":"2019-04-20T01:28:02","slug":"cac-phu-nu-tai-mo-duc-giesu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/cac-phu-nu-tai-mo-duc-giesu\/","title":{"rendered":"C\u00e1c Ph\u1ee5 N\u1eef t\u1ea1i M\u1ed9 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu"},"content":{"rendered":"<h3 style=\"text-align: center;\">Luca 24,1-12 \u2013 Canh th\u1ee9c V\u01b0\u1ee3t Qua &#8211; C<\/h3>\n<p><em><b>Ch\u1ec9 d\u01b0\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1c l\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u00e0 c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh, c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 thu\u1ed9c cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu m\u1edbi n\u00ean s\u00e1ng t\u1ecf v\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/b><\/em><\/p>\n<p><b>1.- Ng\u1eef c\u1ea3nh<\/b><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-full wp-image-2019\" alt=\"Mary-Resurrection-Jesus\" src=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Mary-Resurrection-Jesus.jpg\" width=\"400\" height=\"530\" \/>Ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc b\u1ea3n v\u0103n <i>Lc<\/i> 24,1-12 trong to\u00e0n b\u1ed9 ph\u00e2n \u0111o\u1ea1n 23,55\u201324,12 v\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt li\u00ean t\u1ee5c.<br \/>\nSau khi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u01b0\u1ee3c mai t\u00e1ng (<i>Lc<\/i> 23,50-54), \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef Galil\u00ea. T\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn h\u1ecd tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y (8,2t; 23,49), nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u1edf <i>Lc<\/i> 23,55\u201324,10, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u1edf b\u1ea5t c\u1ee9 b\u1ea3n v\u0103n n\u00e0o kh\u00e1c, s\u1ef1 quan t\u00e2m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp trung v\u00e0o c\u00e1c b\u00e0. C\u00e1c b\u00e0 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi duy nh\u1ea5t t\u1ecf ra n\u0103ng \u0111\u1ed9ng. T\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u1eabn c\u00f2n s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng. C\u00e1c b\u00e0 l\u00e0m nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m (x. <i>Mc<\/i> 14,8), t\u1ee9c kh\u1eafc c\u00e1c b\u00e0 b\u1ed1 tr\u00ed m\u1ed9t vi\u1ec7c ngh\u0129a (t\u1ed1t) cho \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (x. <i>Mc<\/i> 14,6) v\u00e0 t\u00ecm c\u00e1ch th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e0ng nhanh c\u00e0ng t\u1ed1t. \u0110\u1ebfn m\u1ed9, th\u1ea5y t\u00ecnh tr\u1ea1ng l\u1ea1 l\u00f9ng, c\u00e1c b\u00e0 c\u00f2n \u0111ang ph\u00e2n v\u00e2n th\u00ec hai thi\u00ean s\u1ee9 \u0111\u00e3 th\u00f4ng tin: s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 m\u00e0 chi n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c b\u00e0 th\u00f4i. C\u00e1c b\u00e0 v\u1ec1 c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a cu\u1ed9c Ph\u1ee5c Sinh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu.<\/p>\n<p><b>2.- B\u1ed1 c\u1ee5c<\/b><\/p>\n<p>B\u1ea3n v\u0103n c\u00f3 th\u1ec3 chia th\u00e0nh b\u1ed1n ph\u1ea7n:<\/p>\n<p>1) C\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef \u0111i ra m\u1ed9 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (24,1-3);<\/p>\n<p>2) Hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng th\u00f4ng tin cho c\u00e1c b\u00e0 (24,4-8);<\/p>\n<p>3) C\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u01b0a tin cho Nh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t (24,9-10a);<\/p>\n<p>4) Nh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t ph\u1ea3n \u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c l\u1eddi c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0 (24,10b-12).<\/p>\n<p><b>3.- V\u00e0i \u0111i\u1ec3m ch\u00fa gi\u1ea3i<\/b><\/p>\n<p><i>&#8211; H\u1ecd c\u00f2n \u0111ang ph\u00e2n v\u00e2n<\/i> (4): \u0110\u1ed9ng t\u1eeb <i>aporein<\/i> (x. <i>Mc<\/i> 6,20) v\u00e0 <i>aporeisthai<\/i> (x. <i>Lc<\/i> 24,4; <i>Ga<\/i> 13,22; <i>Cv<\/i> 25,20) c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cb\u1ecb l\u00fang t\u00fang, \u1edf trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng l\u01b0\u1ee1ng l\u1ef1, kh\u00f3 kh\u0103n; kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u1ea3i t\u00ednh sao\u201d (<i>poros<\/i>, \u201ccon \u0111\u01b0\u1eddng\u201d; <i>aporos<\/i>, \u201cm\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i\u201d).<\/p>\n<p><i>&#8211; C\u00e1c b\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i<\/i> (5): <i>Emphobos<\/i>, \u201cs\u1ee3 h\u00e3i\u201d: x. <i>Lc<\/i> 24,37; <i>Cv<\/i> 10,4; 24,25. Trong c\u00f4ng th\u1ee9c<i> emphobos<\/i> <i>genomenos<\/i>, n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a m\u1ed9t<i> <\/i>kinh nghi\u1ec7m \u0111i tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><i>&#8211; c\u00fai g\u1ea7m xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t <\/i>(5): C\u00f4ng th\u1ee9c <i>klinein to pros\u01a1pon<\/i> n\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 trong b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111o\u1ea1n n\u00e0o c\u1ee7a <i>T\u00e2n \u01af\u1edbc<\/i>, th\u1eadm ch\u00ed trong B\u1ea3n LXX. C\u00f3 c\u00f4ng th\u1ee9c <i>klinein t\u00e7n kephal\u00e7n<\/i>, \u201ct\u1ef1a \u0111\u1ea7u; nghi\u00eang \u0111\u1ea7u\u201d trong <i>T\u00e2n \u01af\u1edbc<\/i> (<i>Mt<\/i> 8,20; <i>Lc<\/i> 9,58; <i>Ga<\/i> 19,30) v\u00e0 <i>klinein to ous<\/i>, \u201cnghi\u00eang tai, l\u1eafng tai\u201d \u1edf trong <i>B\u1ea3n LXX<\/i> th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean (ch\u1eb3ng h\u1ea1n <i>Tv<\/i> 30,2; <i>Hc<\/i> 4,8). C\u00f4ng th\u1ee9c <i>piptein epi pros\u01a1pon<\/i>, \u201cng\u00e3 s\u1ea5p m\u1eb7t xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t\u201d c\u00f3 trong <i>B\u1ea3n LXX<\/i> v\u00e0 <i>T\u00e2n \u01af\u1edbc<\/i> (x. <i>Mt<\/i> 17,6; 26,39; <i>Lc<\/i> 5,12; 17,16).\u00a0 \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>c\u1eed ch\u1ec9 d\u1eef d\u1ed9i n\u00ean d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi <i>klinein to pros\u01a1pon<\/i>. C\u00e1c b\u00e0 ch\u1ec9 \u201cnghi\u00eang m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda m\u1eb7t \u0111\u1ea5t\u201d (v\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u00ecn l\u00ean) v\u00ec s\u1ee3 h\u00e3i hoang mang. C\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh ph\u1ea3n \u1ee9ng n\u00e0y v\u1edbi <i>Mc<\/i> 16,5b.<\/p>\n<p><i>&#8211; Ng\u01b0\u1eddi S\u1ed1ng \u1edf gi\u1eefa k\u1ebb ch\u1ebft?Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00e2y n\u1eefa, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 tr\u1ed7i d\u1eady<\/i> (5-6): Hai c\u00e2u n\u00e0y theo c\u00e1ch chuy\u1ec3n ho\u00e1n v\u1eeba t\u00f3m v\u1eeba gi\u1ea3i th\u00edch hai y\u1ebfu t\u1ed1 c\u1ee7a c\u00e2u h\u1ecfi c\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9 \u0111\u1eb7t ra:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">a = Ng\u01b0\u1eddi S\u1ed1ng<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px;\">b\u00a0 = k\u1ebb ch\u1ebft<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px;\">b\u2019 = kh\u00f4ng \u1edf \u0111\u00e2y<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">a = \u0111\u00e3 tr\u1ed7i d\u1eady<\/p>\n<p><i>&#8211; c\u00e1c b\u00e0 k\u1ec3 cho Nh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t<\/i> (9): \u0110\u1ed9ng t\u1eeb <i>apangellein<\/i>, \u201c\u0111\u01b0a tin, l\u00e0m cho bi\u1ebft, k\u1ec3 l\u1ea1i\u201d (<i>Mt<\/i> 8x; <i>Mc<\/i> 5x; <i>Lc<\/i> 11x; <i>Ga<\/i> 1x; <i>Cv<\/i> 16x) l\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn m\u1ed9t<i> <\/i>bi\u1ebfn c\u1ed1 v\u00e0 n\u00e0y cung c\u1ea5p th\u00f4ng tin; <i>Mt<\/i> 28,8.10 v\u00e0 <i>Lc<\/i> 14,9 \u00e1p d\u1ee5ng cho c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef. C\u00e1c b\u00e0 th\u00f4ng tri \u201ct\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c \u1ea5y\u201d, t\u1ee9c l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec c\u00e1c b\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn \u1edf 24,2-8, t\u1ea5t c\u1ea3 kinh nghi\u1ec7m h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 khi \u1edf t\u1ea1i m\u1ed9 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu.<\/p>\n<p><i>&#8211; M\u1ea5y b\u00e0 n\u00f3i \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u00e0 Maria M\u00e1c\u0111ala, (\u2026). C\u00e1c b\u00e0 kh\u00e1c c\u00f9ng \u0111i v\u1edbi m\u1ea5y b\u00e0 n\u00e0y c\u0169ng n\u00f3i<\/i> (10):\u00a0 C\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u hai c\u00e1ch: a) Trong trong h\u1ee3p th\u1ee9 nh\u1ea5t, to\u00e0n c\u00e2u x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00e1c b\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a tin \u1edf <i>Lc<\/i> 24,9 cho Nh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t l\u00e0 ai: \u201cL\u00e0 b\u00e0 Maria M\u00e1c\u0111ala, b\u00e0 Gioanna, v\u00e0 b\u00e0 Maria, m\u1eb9 \u00f4ng Giac\u00f4b\u00ea v\u00e0 c\u00e1c b\u00e0 kh\u00e1c c\u00f9ng \u0111i v\u1edbi m\u1ea5y b\u00e0 n\u00e0y\u201d. R\u1ed3i t\u00e1c gi\u1ea3 nh\u1eafc l\u1ea1i vi\u1ec7c c\u00e1c b\u00e0 k\u1ec3 truy\u1ec7n v\u00e0 n\u00f3i (c\u00f3 ch\u00fat l\u1eb7p l\u1ea1i): \u201cH\u1ecd (= t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef) n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u n\u00e0y\u201d. B\u1ea3n T\u00e2n \u01af\u1edbc Hy L\u1ea1p Nestle-Aland 1998 theo c\u00e1ch \u0111\u1ecdc n\u00e0y. 2) Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p th\u1ee9 hai, c\u00e2u v\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eaft \u0111\u00f4i nh\u01b0 sau: \u201cL\u00e0 b\u00e0 Maria M\u00e1c\u0111ala, b\u00e0 Gioanna, v\u00e0 b\u00e0 Maria, m\u1eb9 \u00f4ng Giac\u00f4b\u00ea. C\u00e1c b\u00e0 kh\u00e1c c\u00f9ng \u0111i v\u1edbi m\u1ea5y b\u00e0 n\u00e0y c\u0169ng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 nh\u01b0 v\u1eady\u201d (CGKPV). L\u1eddi k\u1ec3 c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>l\u1eddi x\u00e1c nh\u1eadn l\u1ea1i l\u1eddi k\u1ec3 c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0 \u0111\u1ea7u v\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, b\u1ea3n v\u0103n kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ebb l\u1eb7p l\u1ea1i. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1ch c\u1eaft nh\u01b0 th\u1ebf d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i v\u1edbi l\u00f4-g\u00edch c\u1ee7a c\u1ea3 \u0111o\u1ea1n 23,55\u201324,10. Ngay l\u00fac \u0111\u1ea7u, \u1edf 23,55, nh\u00f3m c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau l\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 chia nh\u00f3m nh\u1ecf; r\u1ed3i khi n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a h\u1ecd sau \u0111\u00f3, k\u1ec3 c\u1ea3 24,9, ta hi\u1ec3u \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u1ea3 m\u1ed9t<i> <\/i>nh\u00f3m, v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i, \u1edf 24,10a, t\u00e1c gi\u1ea3 m\u1edbi cho bi\u1ebft nh\u00f3m \u0111\u00f3 g\u1ed3m nh\u1eefng ai. C\u1ea3 \u1edf c\u00e2u 24,11, \u201cc\u00e1c \u00f4ng cho \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n v\u1edb v\u1ea9n, n\u00ean ch\u1eb3ng tin c\u00e1c b\u00e0\u201d, th\u00e1i \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng tin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 t\u1ecf ra l\u00e0 v\u1edbi c\u1ea3 nh\u00f3m c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef. Ch\u1ec9 \u1edf 24,10 m\u1edbi c\u00f3 s\u1ef1 chia nh\u00f3m th\u00ec kh\u00f3 thuy\u1ebft ph\u1ee5c. Do \u0111\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, \u1edf 24,9-10a, t\u00e1c gi\u1ea3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh tr\u00ean vi\u1ec7c c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef loan tin, c\u00f2n \u1edf 24,10b-12, ng\u00e0i nh\u1ea5n m\u1ea1nh tr\u00ean ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p><i>&#8211; t\u00f4ng \u0111\u1ed3<\/i> (10b): Lc \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn danh hi\u1ec7u \u201c<i>hoi apostoloi<\/i>\u201d v\u00e0 ch\u1ee9c n\u0103ng th\u1eeba sai c\u1ee7a c\u00e1c \u00f4ng (<i>Lc<\/i> 6,13; 9,10; 11,49; 17,5; 22,14; 24,10; trong <i>Cv<\/i> 28 l\u1ea7n; x. <i>Mt<\/i> 10,2; <i>Mc<\/i> 3,14; 6,30). C\u00e1c \u00f4ng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Gi\u00easu k\u00fd th\u00e1c cho s\u1ee9 m\u1ea1ng ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi (x. 9,1-6).<\/p>\n<p><i>&#8211; Nh\u01b0ng c\u00e1c \u00f4ng cho \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n v\u1edb v\u1ea9n <\/i>(11): d\u1ecbch s\u00e1t l\u00e0 \u201cC\u00e1c l\u1eddi \u1ea5y [<i>ta rh\u00e7mata tauta<\/i>] c\u00f3 v\u1ebb l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i s\u1ea3ng [<i>l\u00e7ros<\/i>]\u201d (NTT). T\u1eeb ngh\u1eef <i>rh\u00e7ma<\/i>, \u201cl\u1eddi n\u00f3i; s\u1ef1 vi\u1ec7c\u201d th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c <i>Lc<\/i> d\u00f9ng (<i>Mt<\/i> 5x; <i>Mc<\/i> 2x; <i>Lc<\/i> 19x; <i>Ga<\/i> 12x; <i>Cv<\/i> 14x); \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 m\u1ed9t<i> <\/i>kh\u1ed1i c\u00e1c l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0\/ho\u1eb7c c\u00e1c s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00ec t\u00e1c gi\u1ea3 d\u00f9ng s\u1ed1 ph\u1ee9c (<i>Lc<\/i> 1,65; 2,19.51; 7,1; 24,8.11). \u1ede <i>Lc<\/i> 7,1 v\u00e0 24,8, t\u1eeb n\u00e0y ch\u0129 c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a gi\u1edbi h\u1ea1n l\u00e0 \u201cc\u00e1c l\u1eddi n\u00f3i\u201d; \u1edf 1,65 v\u00e0 2,19.51, t\u1eeb n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cc\u00e1c l\u1eddi v\u00e0 c\u00e1c ho\u00e0n c\u1ea3nh\u201d. B\u1edfi v\u00ec <i>l\u00e7ros<\/i> (ch\u1ec9 c\u00f3 trong quy\u1ec3n ng\u1ee5y th\u01b0 <i>4 Mcb<\/i> 5,11 v\u00e0 <i>Lc<\/i> 24,11) c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cn\u00f3i ba hoa; n\u00f3i nh\u1ea3m; n\u00f3i s\u1ea3ng\u201d v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u1edf 24,11 \u0111\u1ec3 n\u00eau \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u1ee7a <i>ta rh\u00e7mata tauta<\/i>, c\u00f4ng th\u1ee9c n\u00e0y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u1ec9 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cc\u00e1c l\u1eddi n\u00e0y\u201d; do \u0111\u00f3 d\u1ecbch nh\u01b0 NTT l\u00e0 t\u1ed1t. M\u1ecdi s\u1ef1 ch\u1ec9 d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf b\u00ecnh di\u1ec7n c\u00e1c l\u1eddi n\u00f3i.<\/p>\n<p><i>&#8211; \u00d4ng tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0<\/i> (12): C\u00f4ng th\u1ee9c <i>aperchesthai pros heauton<\/i> c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201ctr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0\u201d (x. <i>Ga<\/i> 20,10); <i>Nova Vulgata<\/i> d\u1ecbch l\u00e0 \u201c<i>rediit ad sua<\/i>\u201d.<\/p>\n<p><b>4.- \u00dd ngh\u0129a c\u1ee7a b\u1ea3n v\u0103n<\/b><\/p>\n<p><i>* C\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef \u0111i ra m\u1ed9 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (1-3)<\/i><\/p>\n<p>C\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111i t\u1ea9m li\u1ec7m l\u1ea1i thi h\u00e0i c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. V\u00e0o ng\u00e0y sa-b\u00e1t, c\u00e1c b\u00e0 \u0111\u00e3 gi\u1eef lu\u1eadt ngh\u1ec9 ng\u00e0y th\u1ee9 b\u1ea3y \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u00fang l\u1ec7nh Thi\u00ean Ch\u00faa truy\u1ec1n (<i>kata t\u00e7n entol\u00e7n<\/i>). \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t th\u1eddi gian y\u00ean t\u0129nh v\u00e0 suy ngh\u0129. V\u00e0o ng\u00e0y th\u1ee9 nh\u1ea5t trong tu\u1ea7n, l\u00fac t\u1ea3ng s\u00e1ng (<i>orthros bathys<\/i>, \u201cv\u1eeba h\u1eebng s\u1ea3ng\u201d), c\u00e1c b\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111i ra m\u1ed9 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. L\u00fd do c\u00e1c b\u00e0 \u0111i ra \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o trong c\u00e2u ti\u1ebfp sau: \u201cmang theo d\u1ea7u th\u01a1m \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n\u201d (x. 23,56a). C\u00e2u n\u00e0y k\u1ebft n\u1ed1i b\u1ea3n v\u0103n v\u1edbi ph\u1ea7n \u0111i tr\u01b0\u1edbc. V\u00e0o ngay chi\u1ec1u an t\u00e1ng \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (kh\u00e1c v\u1edbi <i>Mc<\/i> 16,1), c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb d\u1ea7u v\u00e0 thu\u1ed1c th\u01a1m, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ea9m li\u1ec7m thi h\u00e0i \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, cho d\u00f9 t\u00e1c gi\u1ea3 <i>Lc<\/i> kh\u00f4ng d\u00f9ng minh nhi\u00ean \u0111\u1ed9ng t\u1eeb <i>aleiphein<\/i>, \u201cx\u1ee9c d\u1ea7u\u201d (x. <i>Mc<\/i> 14,6). T\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng m\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, nay ch\u1ec9 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t thi h\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n t\u1ea3 ra trong<i> <\/i>\u201cvi\u1ec7c t\u1ed1t\u201d (x. <i>Mc<\/i> 14,6) l\u00e0 vi\u1ec7c x\u1ee9c d\u1ea7u. Do \u0111\u00f3 c\u00e1c b\u00e0 \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb, r\u1ed3i b\u00e2y gi\u1edd \u0111i ra m\u1ed9 c\u00e0ng nhanh c\u00e0ng t\u1ed1t.<i> <\/i>Nh\u01b0ng c\u00f3 hai kh\u00e1m ph\u00e1 l\u1ea1 l\u00f9ng v\u00e0 tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec c\u00e1c b\u00e0 \u0111ang ch\u1edd \u0111\u1ee3i: 1) t\u1ea3ng \u0111\u00e1 \u0111\u00e3 l\u0103n ra kh\u1ecfi m\u1ed9; 2) kh\u00f4ng th\u1ea5y thi h\u00e0i \u0110\u1ee9c Gi\u00easu.<\/p>\n<p>R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e1c b\u00e0 ch\u1edd \u0111\u1ee3i g\u1eb7p m\u1ed9t ng\u00f4i m\u1ed9 \u0111\u00f3ng k\u00edn (x. <i>Mc<\/i> 16,3-4), b\u00e2y gi\u1edd l\u1ea1i th\u1ea5y m\u1ed9t ng\u00f4i m\u1ed9 m\u1edf. M\u1ed9t ng\u00f4i m\u1ed9 m\u1edf lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ee3: n\u00f3 l\u00e0m cho ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn m\u1ed9t c\u00e1i m\u00f5m c\u1ee7a m\u1ed9t con qu\u00e1i v\u1eadt s\u1eb5n s\u00e0ng nu\u1ed1t tr\u1eedng c\u00e1c n\u1ea1n nh\u00e2n. N\u00f3 \u0111\u00e3 nu\u1ed1t tr\u1eedng m\u1ed9t n\u1ea1n nh\u00e2n c\u00e1ch \u0111\u00e2y ba ng\u00e0y, th\u1ebf m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 sao? \u0110i\u1ec1u \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u00e1c b\u00e0 ngh\u0129 t\u1edbi l\u00e0 h\u1eb3n \u0111\u00e3 c\u00f3 tr\u1ed9m. D\u00f9 c\u00f3 b\u1ea3n \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh cho k\u1ebb n\u00e0o x\u00fac ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn c\u00e1c ng\u00f4i m\u1ed9, c\u00e1m d\u1ed7 v\u1eabn r\u1ea5t l\u1edbn. Bi\u1ebft \u0111\u00e2u c\u00e1c b\u00e0 c\u0169ng ngh\u0129 r\u1eb1ng hay l\u00e0 linh h\u1ed3n \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 nh\u1eadp v\u00e0o l\u1ea1i th\u00e2n x\u00e1c Ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean Ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i s\u1ed1ng, nh\u01b0ng Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e2u r\u1ed3i? C\u00e1c b\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ea5y thi h\u00e0i \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e2u c\u1ea3. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, c\u00e1c b\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n bi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa, c\u00e1c b\u00e0 l\u00fang t\u00fang (c. 4). \u1ede <i>Lc<\/i> 24,3, h\u00e0nh vi c\u00e1c b\u00e0 b\u01b0\u1edbc v\u00e0o m\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00e1c b\u00e0 th\u1ea5y m\u1ed9t<i> <\/i>thi\u00ean s\u1ee9 (kh\u00e1c v\u1edbi <i>Mc<\/i> 16,5); v\u00e0 ch\u00ednh c\u00e1c b\u00e0 nh\u1eadn ra r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 thi h\u00e0i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng do v\u1ecb thi\u00ean s\u1ee9 l\u01b0u \u00fd (nh\u01b0 trong <i>Mc<\/i> 16,6). Trong <i>Lc<\/i>, s\u1ef1 ph\u00e2n v\u00e2n b\u1ed1i r\u1ed1i c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a ch\u00ednh c\u00e1c b\u00e0 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u00e0m; v\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 khung c\u1ea3nh trong \u0111\u00f3 hai thi\u00ean s\u1ee9 xu\u1ea5t hi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>* Hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng th\u00f4ng tin cho c\u00e1c b\u00e0 (4-8)<\/i><\/p>\n<p>C\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u1ebfn b\u00ean h\u1ecd, y ph\u1ee5c s\u00e1ng ch\u00f3i (c. 4). <i>Cv<\/i> 1,10 c\u00f3 k\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t<i> <\/i>cu\u1ed9c xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng. Khi \u0111\u00f3, b\u1edfi v\u00ec c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 c\u00f2n \u0111ang ng\u01a1 ng\u00e1c khi ch\u1ee9ng ki\u1ebfn \u0110\u1ee9c Gi\u00easu bi\u1ebfn m\u1ea5t, hai v\u1ecb \u1ea5y \u0111\u00e3 gi\u1ea3i th\u00edch ho\u00e0n c\u1ea3nh: \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a l\u00ean tr\u1eddi v\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3, Ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd tr\u1edf l\u1ea1i (<i>Cv<\/i> 1,11). S\u1ef1 ki\u1ec7n c\u00e1c v\u1ecb n\u00e0y c\u00f3 m\u1eb7t hai ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9ng t\u1ecf h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ee9ng nh\u00e2n (x. <i>\u0110nl<\/i> 19,15) v\u00e0 n\u00eau b\u1eadt gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a c\u00e1c l\u1eddi c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb. Y ph\u1ee5c s\u00e1ng ch\u00f3i (x. <i>Mt<\/i> 28,3) cho hi\u1ec3u l\u00e0 c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u1ebfn t\u1eeb thi\u00ean gi\u1edbi. \u1ede xa h\u01a1n, hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn d\u1ea1ng l\u00e0 \u201cthi\u00ean th\u1ea7n\u201d (24,23). <i>Mc<\/i> th\u00ec n\u00f3i l\u00e0 \u201cm\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thanh ni\u00ean\u201d (<i>Mc<\/i> 16,5), <i>Mt<\/i> th\u00ec n\u00f3i r\u1eb1ng \u201cthi\u00ean th\u1ea7n Ch\u00faa t\u1eeb tr\u1eddi xu\u1ed1ng\u201d (<i>Mt<\/i> 28,2), c\u00f2n <i>Ga<\/i> th\u00ec n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u201chai thi\u00ean th\u1ea7n\u201d (<i>Ga<\/i> 20,12). C\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 <i>TM<\/i> d\u00f9ng ng\u00f4n ng\u1eef kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p th\u00ec y nh\u01b0 nhau: tr\u1eddi cao \u0111\u00e3 g\u1eedi \u00e1nh s\u00e1ng xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf m\u1ea7u nhi\u1ec7m s\u1ef1 ch\u1ebft, \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi cho m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u00ed nhi\u1ec7m l\u1edbn lao nh\u1ea5t v\u1eabn \u0111ang l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n c\u00e1c con tim.<\/p>\n<p>Th\u1ea5y hai ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1 \u0111\u00f3, c\u00e1c b\u00e0 \u201cs\u1ee3 h\u00e3i\u201d (<i>emphobos<\/i>: x. <i>Lc<\/i> 24,37; <i>Cv<\/i> 10,4; 24,25); \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>ph\u1ea3n \u1ee9ng b\u00ean trong. T\u00e1c gi\u1ea3 c\u00f2n ghi th\u00eam m\u1ed9t<i> <\/i>c\u1eed ch\u1ec9 b\u00ean ngo\u00e0i: c\u00e1c b\u00e0 \u201cc\u00fai g\u1ea7m xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t\u201d, t\u1ee9c kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u01b0\u1edbc m\u1eaft l\u00ean nh\u00ecn. Hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u can thi\u1ec7p (cc. 5b-7) b\u1eb1ng m\u1ed9t<i> <\/i>c\u00e2u h\u1ecfi, ti\u1ebfp theo l\u00e0 hai kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i k\u1ebft th\u00fac b\u1eb1ng m\u1ed9t<i> <\/i>m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u00e1ch; \u1edf \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi khuy\u1ebfn kh\u00edch \u201c\u0111\u1eebng s\u1ee3\u201d nh\u01b0 \u1edf <i>Mt<\/i> 28,5 v\u00e0 <i>Mc<\/i> 16,6. C\u00e2u h\u1ecfi n\u00eau b\u1eadt \u0111\u1eb7c t\u00ednh phi l\u00fd c\u1ee7a h\u00e0nh vi c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0. C\u00e1c b\u00e0 t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 ch\u1ecdn sai ch\u1ed7. Ta c\u00f3 th\u1ec3 ghi nh\u1eadn m\u1ed9t<i> <\/i>th\u1ee9 \u201c\u0111\u00f3ng khung\u201d gi\u1eefa hai c\u00e2u h\u1ecfi: <i>Lc<\/i> 2,49: \u201cm\u00e0 t\u1ea1i sao l\u1ea1i t\u00ecm con\u201d v\u00e0 <i>Lc<\/i> 24,5: \u201ct\u1ea1i sao c\u00e1c b\u00e0 \u0111i t\u00ecm Ng\u01b0\u1eddi S\u1ed1ng \u1edf gi\u1eefa k\u1ebb ch\u1ebft\u201d. C\u00e2u h\u1ecfi th\u1ee9 nh\u1ea5t, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu 12 tu\u1ed5i ng\u1ecf l\u1eddi v\u1edbi Maria v\u00e0 Giuse; c\u00f2n c\u00e2u th\u1ee9 hai l\u00e0 do hai nh\u00e2n v\u1eadt ng\u1ecf v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef. Trong c\u1ea3 hai tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 <i>\u0111i t\u00ecm<\/i> \u0110\u1ee9c Gi\u00easu theo c\u00e1ch kh\u00f4ng x\u1ee9ng h\u1ee3p. \u1ede 24,15, ta ghi nh\u1eadn s\u1ef1 \u0111\u1ed1i l\u1eadp r\u00f5 r\u00e0ng gi\u1eefa \u201cNg\u01b0\u1eddi S\u1ed1ng\u201d (<i>ho z\u01a1n<\/i>) v\u00e0 \u201cgi\u1eefa k\u1ebb ch\u1ebft\u201d (<i>meta t\u01a1n nekr\u01a1n<\/i>). Hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1ecf b\u00e0y cho bi\u1ebft \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 \u201cNg\u01b0\u1eddi S\u1ed1ng\u201d. \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu nh\u1ea5t, \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 s\u1ed1ng (<i>Lc<\/i> 24,23; <i>Cv<\/i> 1,3; 25,19; <i>Kh<\/i> 1,18): Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f2n thu\u1ed9c v\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u1ee7a k\u1ebb ch\u1ebft m\u1ed9t<i> <\/i>t\u00ed n\u00e0o n\u1eefa. C\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a hai thi\u00ean s\u1ee9 c\u00f3 h\u00e0m \u1ea9n m\u1ed9t<i> <\/i>\u00fd tr\u00e1ch m\u00f3c, d\u00f9 sao c\u0169ng nh\u1eb1m s\u1eeda ch\u1eefa c\u00e1ch h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef. C\u00e1c c\u00e2u 5 v\u00e0 6 \u1edf th\u1ec3 chuy\u1ec3n ho\u00e1n nh\u1eafc l\u1ea1i v\u00e0 gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a c\u00e1c thi\u00ean s\u1ee9. L\u1eddi kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh \u201cNg\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u1edf \u0111\u00e2y\u201d nh\u1eafc l\u1ea1i r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Gi\u00easu kh\u00f4ng c\u00f2n \u1edf trong m\u1ed9 n\u1eefa, kh\u00f4ng c\u00f2n \u1edf gi\u1eefa k\u1ebb ch\u1ebft n\u1eefa. L\u1eddi kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh \u201cNg\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u1ed7i d\u1eady\u201d gi\u1ea3i th\u00edch s\u1ef1 v\u1eafng m\u1eb7t c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u0169ng x\u00e1c \u0111\u1ecbnh b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng quay l\u1ea1i v\u1edbi s\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u1ea7n th\u1ebf, v\u00ec Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o trong s\u1ef1 s\u1ed1ng th\u1ea7n linh c\u1ee7a Ng\u00e0i (x. 24,34).<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, b\u1eb1ng m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u201ch\u00e3y nh\u1edb l\u1ea1i\u201d (<i>mn\u00e7sth\u00e7te<\/i>), hai ng\u01b0\u1eddi y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c b\u00e0 nh\u1edb l\u1ea1i c\u00e1c l\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc v\u1edbi c\u00e1c b\u00e0 khi c\u00f2n \u1edf Galil\u00ea v\u00e0 k\u1ebft n\u1ed1i s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c nghe v\u1edbi c\u00e1c l\u1eddi b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. Nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1c b\u00e0 m\u1edbi nghe s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p n\u00e0y l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean, b\u1edfi v\u00ec s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p n\u00e0y ch\u1ec9 l\u00e0 ghi nh\u1eadn s\u1ef1 ho\u00e0n t\u1ea5t c\u00e1c l\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 m\u00e0 c\u1ea3 c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef c\u0169ng \u0111\u00e3 \u1edf v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu t\u1ea1i Galil\u00ea (<i>Lc<\/i> 8,1-3) v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111i v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng l\u00ean Gi\u00earusalem (24,55). Do \u0111\u00f3, c\u00e1c b\u00e0 ph\u1ea3i bi\u1ebft c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean b\u00e1o n\u00e0y (9,22.44; 17,25; 18,32t). Trong khi <i>Mt<\/i> 28,6 ch\u1ec9 v\u1eafn t\u1eaft nh\u1eafc t\u1edbi c\u00e1c ti\u00ean b\u00e1o \u0111\u00f3 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, <i>Lc<\/i> 14,7, cho d\u00f9 kh\u00f4ng tr\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng m\u1ed9t<i> <\/i>l\u1eddi n\u00e0o, l\u1ea1i h\u00e0m ch\u1ee9a m\u1ecdi y\u1ebfu t\u1ed1 c\u1ee7a c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean b\u00e1o \u0111\u00f3: n\u00f3i \u0111\u1ebfn Con Ng\u01b0\u1eddi (x. 9,22.44; 17,25; 18,31) b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111\u1ea7u c\u00e2u; n\u00eau b\u1eadt \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee9u \u0111\u1ed9 c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa (<i>dei<\/i>, \u201c\u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft\u201d; x. 9,22; 17,25); nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb n\u1ed9p v\u00e0o tay ng\u01b0\u1eddi t\u1ed9i l\u1ed7i (x. 9,44 nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1eeb \u201ct\u1ed9i l\u1ed7i\u201d), vi\u1ec7c Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00f3ng \u0111inh (nh\u01b0ng 9,22 v\u00e0 17,33 n\u00f3i l\u00e0 \u201cb\u1ecb gi\u1ebft\u201d) v\u00e0 vi\u1ec7c Ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng l\u1ea1i (17,33: <i>anast\u00e7setai<\/i>) v\u00e0o ng\u00e0y th\u1ee9 ba (9,22; 17,33). Li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean b\u00e1o c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 thu\u1ed9c s\u1ed1 ph\u1eadn Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh m\u1ea1nh m\u1ebd, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u00fap ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u00e0 hi\u1ec3u con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. Ch\u00ednh \u0110\u1ea5ng Ph\u1ee5c Sinh c\u0169ng quy chi\u1ebfu v\u1ec1 c\u00e1c l\u1eddi Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y (24,44), nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quy chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft v\u1ec1 Ng\u01b0\u1eddi trong Kinh Th\u00e1nh (24,25-27.44-46; x. 17,31-33).<\/p>\n<p>V\u1edbi l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi h\u00e3y nh\u1edb l\u1ea1i, ch\u1ea5m d\u1ee9t c\u00e1c l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c b\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i loan b\u00e1o cho h\u1ecd m\u1ed9t<i> <\/i>cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu Ph\u1ee5c Sinh t\u1ea1i Galil\u00ea. T\u00e1c gi\u1ea3 <i>Lc<\/i> c\u0169ng kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i m\u1ed9t<i> <\/i>ph\u1ea3n \u1ee9ng t\u00ecnh c\u1ea3m n\u00e0o c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0 khi \u0111\u01b0\u1ee3c nghe s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Ph\u1ee5c Sinh (<i>Mt<\/i> 28,8: \u201cs\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 r\u1ea5t \u0111\u1ed7i vui m\u1eebng\u201d; <i>Mc<\/i> 16,8). Ng\u00e0i ch\u1ec9 cho th\u1ea5y r\u1eb1ng c\u00e1c b\u00e0 \u0111\u00e3 th\u1eadt s\u1ef1 nh\u1edb l\u1ea1i nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 n\u00f3i (24,8).<\/p>\n<p><i>* C\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u01b0a tin cho Nh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t (9-10a)<\/i><\/p>\n<p>Trong khi <i>Lc<\/i> 24,1-8 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed9 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, \u0111o\u1ea1n v\u0103n ti\u1ebfp theo l\u1ea1i t\u1eadp trung v\u00e0o cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef v\u1edbi Nh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c (24,9-12). Tuy nhi\u00ean, ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a Ph\u00ear\u00f4 \u0111\u00e3 l\u1ea1i \u0111\u01b0a \u00f4ng ra m\u1ed9 (c. 12). \u1ede b\u00ean trong 24,9-12, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t ra b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef (cc. 9-10a) v\u00e0 ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nghe (cc. 10b-12): c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef, nay \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u r\u00f5 r\u00e0ng t\u00ean tu\u1ed5i, \u0111\u00e3 v\u1ec1 t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt t\u00ecnh h\u00ecnh cho c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 (cc. 9-10a), nh\u01b0ng c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 cho l\u00e0 chuy\u1ec7n phi l\u00fd n\u00ean kh\u00f4ng tin c\u00e1c b\u00e0 (cc. 10b-12). Th\u1eadt ra nh\u00f3m nghe c\u00e1c b\u00e0 k\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e0 \u201cNh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c\u201d (<i>tois hendeka kai pasin tois loipois<\/i>: 24,9 \/\/ 24,33: <i>tous hendeka kai tous syn autois<\/i>, \u201cNh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u1edf v\u1edbi c\u00e1c \u00f4ng\u201d).<\/p>\n<p>N\u00f2ng c\u1ed1t c\u1ee7a nh\u00f3m n\u00e0y l\u00e0 \u201cNh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t\u201d (<i>hoi hendeka<\/i>: <i>Mt<\/i> 28,16; <i>Lc<\/i> 24,9.33; <i>Cv<\/i> 1,26; 2,14), ngh\u0129a l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c \u201cNh\u00f3m M\u01b0\u1eddi Hai\u201d (<i>hoi d\u01a1deka<\/i>: <i>Mt<\/i> 8x; <i>Mc<\/i> 11x; <i>Lc<\/i> 7x; <i>Ga<\/i> 4x) c\u00f2n trung th\u00e0nh sau khi Giu\u0111a \u0111\u00e3 h\u01b0 h\u1ecfng (22,3-6). \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n c\u00f3 t\u1ed5 ch\u1ee9c, c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec3m quy chi\u1ebfu cho c\u00e1c kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a t\u1eebng th\u00e0nh vi\u00ean, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho nh\u1eefng g\u00ec li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 V\u01b0\u1ee3t Qua (24,9.33).<\/p>\n<p>Khi n\u00eau r\u00f5 t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a ba ph\u1ee5 n\u1eef (x. <i>Mt<\/i> 28,1 v\u00e0 <i>Mc<\/i> 16,1), t\u00e1c gi\u1ea3 cho hi\u1ec3u r\u1eb1ng l\u1eddi ch\u1ee9ng c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0 kh\u00f4ng v\u00f4 danh\u00a0 v\u00e0 k\u00e9m gi\u00e1 tr\u1ecb, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u00f5. Trong khi \u1edf 23,49.55, <i>Lc<\/i> ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef (<i>gynaikes<\/i>; \u1edf <i>Mt<\/i> 27,56.61 v\u00e0 <i>Mc<\/i> 15,40.47, c\u00e1c b\u00e0 c\u00f3 t\u00ean), b\u00e2y gi\u1edd (24,10) ng\u00e0i n\u00eau l\u00ean m\u1ed9t<i> <\/i>v\u00e0i t\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn trong l\u1ea7n \u0111\u1ea7u (8,2t). \u1ede v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1ea7u ti\u00ean, lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0 b\u00e0 Maria M\u00e1c\u0111ala (c\u1ea3 trong <i>Mt<\/i> v\u00e0 <i>Mc<\/i>; x. <i>Ga<\/i> 19,25; 20,1.18); b\u00e0 n\u00e0y c\u00f3 v\u1ebb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ee9\u01a1ng d\u1eabn, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u0103ng \u0111\u1ed9ng nh\u1ea5t. Ch\u1ec9 \u1edf <i>Lc<\/i> 24,10, xu\u1ea5t x\u1ee9 c\u1ee7a b\u00e0 (M\u00e1c\u0111ala) m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau ra, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi m\u1ed9t<i> <\/i>Maria kh\u00e1c. C\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c t\u00ean ri\u00eang, c\u00f3 ghi nh\u1eadn v\u1ec1 c\u00e1c b\u00e0 kh\u00e1c. Ba b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau t\u00ean l\u00e0 n\u00f2ng c\u1ed1t c\u1ee7a m\u1ed9t<i> <\/i>nh\u00f3m \u0111\u00f4ng h\u01a1n (x. 24,9.33).<\/p>\n<p><i>* Nh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t ph\u1ea3n \u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c l\u1eddi c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0 (10b-12)<\/i><\/p>\n<p>Sau m\u1ed9t<i> <\/i>ghi nh\u1eadn ng\u1eafn v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c b\u00e0 t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt c\u00e1c s\u1ef1 vi\u1ec7c, t\u00e1c gi\u1ea3 ghi ra hai ph\u1ea3n \u1ee9ng: to\u00e0n Nh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t kh\u00f4ng tin c\u00e1c b\u00e0 v\u00e0 Ph\u00ear\u00f4 ch\u1ea1y ra m\u1ed9.<\/p>\n<p>T\u1ea1i <i>Lc<\/i> 24,10, thay v\u00ec Nh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t, t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u201ct\u00f4ng \u0111\u1ed3\u201d v\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. T\u00e1c gi\u1ea3 n\u00eau b\u1eadt nh\u00f3m trung t\u00e2m v\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a c\u00e1c \u00f4ng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddii \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i. Nay c\u00e1c \u00f4ng t\u1eeb kh\u01b0\u1edbc ch\u1ee9ng t\u1eeb c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef.<\/p>\n<p>T\u00e1c gi\u1ea3 nh\u1eafc ba l\u1ea7n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u00e1c b\u00e0 k\u1ec3 l\u1ea1i: <i>ap\u00e7ngeilan tauta panta<\/i> (c. 9); <i>elegon \u2026 tauta <\/i>(c. 10b); <i>ta rh\u00e7mata tauta<\/i> (c. 11). M\u1ecdi s\u1ef1 ch\u1ec9 d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf b\u00ecnh di\u1ec7n c\u00e1c l\u1eddi n\u00f3i. C\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 kh\u00f4ng nh\u00ecn nh\u1eadn r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t tr\u00ean c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eadt gi\u1ed1ng c\u00e1c l\u1eddi n\u00f3i s\u1ea3ng c\u1ee7a m\u1ed9t<i> <\/i>ng\u01b0\u1eddi \u0111ang m\u01a1 (x. <i>Nova Vulgata<\/i>: \u201c<i>Et visa sunt ante illos sicut deliramentum verba ista<\/i>\u201d). B\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u00f3, t\u00e1c gi\u1ea3 c\u0169ng n\u00eau b\u1eadt t\u00ednh c\u00e1ch phi th\u01b0\u1eddng v\u00e0 kh\u00f4n t\u1ea3 c\u1ee7a nh\u1eefng g\u00ec v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh trong c\u00e1c l\u1eddi n\u00e0y. H\u1eadu qu\u1ea3 l\u00e0 c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 kh\u00f4ng tin c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef (<i>\u00e7pistoun autais<\/i>; x. 24,41), kh\u00f4ng coi c\u00e1c b\u00e0 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng tin.<\/p>\n<p>T\u00e1c gi\u1ea3 c\u0169ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t<i> <\/i>ph\u1ea3n \u1ee9ng ri\u00eang c\u1ee7a Ph\u00ear\u00f4: \u00f4ng ch\u1ea1y ra m\u1ed9 \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m ch\u1ee9ng nh\u1eefng g\u00ec c\u00e1c b\u00e0 \u0111\u00e3 t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt. Ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u Ph\u00ear\u00f4 \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng m\u1ed9t<i> <\/i>vai tr\u00f2 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t (x. <i>Lc<\/i> 4,38; 5,1-11; 6,14; v.v.); \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 c\u1ea7u nguy\u1ec7n cho \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a \u00f4ng v\u00e0 \u0111\u00e3 k\u00fd th\u00e1c cho \u00f4ng nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7ng c\u1ed1 c\u00e1c anh em \u00f4ng (23,31t). L\u1ea7n cu\u1ed1i c\u00f9ng \u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n, \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00e0o d\u1ecbp ch\u1ed1i \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ba l\u1ea7n (22,54-62). B\u00e2y gi\u1edd \u00f4ng \u0111i l\u1ea1i h\u00e0nh tr\u00ecnh m\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u00f4ng (24,1) v\u00e0 ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn m\u1ed9 (x. <i>Ga<\/i> 20,3.4.6; theo <i>Lc<\/i> 24,24 v\u00e0 <i>Ga<\/i> 20,1-9, \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111i m\u1ed9t<i> <\/i>m\u00ecnh). H\u00e0nh vi ch\u1ea1y l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>c\u00e1ch \u1ee9ng x\u1eed l\u1ea1 th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t<i> <\/i>ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn (x. <i>Lc<\/i> 15,20; 19,4; <i>Mt<\/i> 28,8) v\u00e0 cho th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ef1 quan t\u00e2m v\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. \u00d4ng c\u0169ng ch\u1ec9 th\u1ea5y m\u1ed9t<i> <\/i>ng\u00f4i m\u1ed9 tr\u1ed1ng, nh\u01b0ng \u00f4ng ki\u1ec3m ch\u1ee9ng k\u1ef9 c\u00e0ng (24,12; x. <i>Ga<\/i> 20,5).<\/p>\n<p>V\u00e0o d\u1ecbp li\u1ec7m thi h\u00e0i \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, c\u1ea3 b\u1ed1n t\u00e1c gi\u1ea3 <i>Tin M\u1eebng<\/i> \u0111\u1ec1u nh\u1eafc \u0111\u1ebfn t\u1ea5m kh\u0103n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1ecdc thi h\u00e0i \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (<i>h\u00ea sind\u01a1n<\/i> = t\u1ea5m v\u1ea3i lanh m\u1ecbn, t\u1ea5m kh\u0103n: <i>Mt<\/i> 27,59; <i>Mc<\/i> 15,46; <i>Lc<\/i> 23,53; <i>ta othonia<\/i> = c\u00e1c d\u1ea3i v\u1ea3i lanh, c\u00e1c d\u1ea3i v\u1ea3i: <i>Ga<\/i> 19,40). Ch\u1ec9 c\u00f3 <i>Lc<\/i> v\u00e0 <i>Ga<\/i> n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c Ph\u00ear\u00f4 (v\u00e0 trong <i>Ga<\/i>, v\u1edbi m\u1ed9t<i> <\/i>m\u00f4n \u0111\u1ec7 kh\u00e1c) ki\u1ec3m ch\u1ee9ng ng\u00f4i m\u1ed9. V\u00e0o d\u1ecbp n\u00e0y, c\u1ea3 <i>Lc<\/i> c\u0169ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn <i>othonia<\/i> (<i>Lc<\/i> 24,12; x. <i>Ga<\/i> 20,5.6.7). Ph\u00ear\u00f4 ghi nh\u1eadn, trong t\u01b0 c\u00e1ch ch\u1ee9ng nh\u00e2n m\u1eaft th\u1ea5y (<i>blepein<\/i>, \u201cnh\u00ecn xem\u201d) r\u1eb1ng \u1edf trong m\u1ed9 ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c d\u1ea3i v\u1ea3i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 thi h\u00e0i m\u00e0 c\u00e1c d\u1ea3i v\u1ea3i n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecdc l\u1ea1i. \u00cdt ra ph\u1ea7n t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt n\u00e0y c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng t\u1ecf l\u00e0 th\u1eadt. T\u1eeb \u201ckh\u00f4ng tin\u201d, v\u1ecb t\u00f4ng \u0111\u1ed3 chuy\u1ec3n sang \u201cng\u1ea1c nhi\u00ean\u201d (<i>thaumaz\u01a1n<\/i>; x. 24,41 l\u00e0 n\u01a1i t\u00e1c gi\u1ea3 k\u1ebft n\u1ed1i <i>apistein<\/i> v\u1edbi <i>thaumazein<\/i>). \u0110\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a s\u1ef1 ng\u1ea1c nhi\u00ean l\u00e0 <i>to gegonos<\/i>, \u201cs\u1ef1 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra\u201d, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u00f4i m\u1ed9 tr\u1ed1ng, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, k\u1ebb c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u00e3 k\u1ec3. Th\u1ebf l\u00e0 \u201c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0\u201d (<i>ap\u00ealthen pros heauton<\/i>). S\u1ef1 ki\u1ebfn t\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00f4ng n\u00f3i r\u1eb1ng Ph\u00ear\u00f4 tr\u1edf v\u1ec1 c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n (x. <i>Lc<\/i> 24,9.33), d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 chu\u1ea9n b\u1ecb cho truy\u1ec7n Ch\u00faa Ph\u1ee5c Sinh hi\u1ec7n ra cho ri\u00eang Ph\u00ear\u00f4 (24,34).<\/p>\n<p><i>+ K\u1ebft lu\u1eadn<\/i><\/p>\n<p>Qua b\u1ea3n v\u0103n n\u00e0y, c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef Galil\u00ea l\u00e0 c\u00e1i c\u1ea7u li\u00ean k\u1ebft s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1eb9n ch\u1ee9ng ki\u1ebfn ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu t\u1ea1i Galil\u00ea (<i>Lc<\/i> 8,1-3) v\u1edbi s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n trong h\u00e0nh tr\u00ecnh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi l\u00ean Gi\u00earusalem, khi Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mai t\u00e1ng (23,49.55) v\u00e0 v\u1edbi l\u1eddi loan b\u00e1o Ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng l\u1ea1i. B\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt li\u00ean t\u1ee5c <i>Lc<\/i> 23,55\u201324,10 (12) l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 s\u1ef1 k\u1ebft hi\u1ec7p li\u00ean t\u1ee5c, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c nh\u1eadn c\u00e1ch tuy\u1ec7t v\u1eddi, c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef Galil\u00ea v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. C\u00e1c b\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n con ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 r\u1ed3i ghi nh\u1eadn m\u1ed3 \u0111\u00e3 tr\u1ed1ng v\u00e0 thi h\u00e0i c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu kh\u00f4ng c\u00f2n \u1edf \u0111\u00f3 n\u1eefa (24,2t; x. <i>Ga<\/i> 20,2); r\u1ed3i Ph\u00ear\u00f4 c\u0169ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111\u00edch th\u00e2n ghi nh\u1eadn nh\u01b0 th\u1ebf (24,12). B\u00e2y gi\u1edd, c\u00e1c b\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u00e2n c\u1ea7n, \u0111\u00e1ng tin c\u1eady. C\u00e1c b\u00e0 c\u0169ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n (= \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc t\u1edbi) trong truy\u1ec7n hai m\u00f4n \u0111\u1ec7 Emmau nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh th\u1ee9c c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n \u0111\u1ec3 ra kh\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00ea c\u00f3ng (24,22-24) \u0111\u1ec3 r\u1ed3i l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c hi\u1ec7n di\u1ec7n \u1edf trong l\u00f2ng c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n (x. <i>Cv<\/i> 1,14).<\/p>\n<p><b>\u00a05.- G\u1ee3i \u00fd suy ni\u1ec7m<\/b><\/p>\n<p>1. C\u00e1c ph\u1ee5 r\u1eddi m\u1ed9 nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn s\u1ef1 tr\u1ed1ng tr\u1ea3i v\u00e0 \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t<i> <\/i>l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch c\u00f3 th\u1ebf gi\u00e1 cho s\u1ef1 ki\u1ec7n, t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi ch\u00ednh nh\u1eefng l\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 n\u00f3i. Nay c\u00e1c b\u00e0 x\u00e1c t\u00edn r\u1eb1ng vi\u1ec7c x\u1ee9c d\u1ea7u cho thi h\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch x\u1ee9ng h\u1ee3p \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu n\u1eefa; t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t<i> <\/i>\u201c\u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng\u201d m\u1edbi, h\u1ebft s\u1ee9c\u00a0 cao v\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 s\u1ed1ng l\u1ea1i v\u00e0 \u0111ang s\u1ed1ng. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 n\u1ed9i dung c\u00e1c b\u00e0 loan b\u00e1o cho c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n (<i>Lc<\/i> 24,8).<\/p>\n<p>2. C\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111i \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ec3 x\u00e1c nh\u1eadn v\u1edbi h\u1ecd nh\u1eefng g\u00ec \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi h\u1ecd tr\u01b0\u1edbc khi di v\u00e0o cu\u1ed9c Th\u01b0\u01a1ng Kh\u00f3. C\u00e1c b\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1c s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a \u01a1n g\u1ecdi m\u1edbi \u0111\u1ebfn cho c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7, \u0111\u1ec3 giao h\u00f2a c\u00e1c \u00f4ng v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u00e0 \u0111\u1ebb \u0111\u01b0a c\u00e1c \u00f4ng \u0111i g\u1eb7p Ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i Galil\u00ea. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi c\u00e1c b\u1ea3n v\u0103n kh\u00e1c c\u1ee7a <i>Lc<\/i>. T\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u1eddi ti\u00ean b\u00e1o c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u00f3 \u1edf <i>Mt<\/i> 26,32; 28,7 v\u00e0 <i>Mc<\/i> 14,28; 16,7. C\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eb7t k\u1ec3 t\u1eeb khi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu b\u1ecb b\u1eaft (22,54) cho \u0111\u1ebfn khi c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef loan tin Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 s\u1ed1ng l\u1ea1i (24,9), ngo\u1ea1i tr\u1eeb Ph\u00ear\u00f4 (22,54-62). Nh\u01b0ng t\u00e1c gi\u1ea3 <i>Lc<\/i> kh\u00f4ng nh\u1eafc l\u1ea1i s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ecd, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u1ea1i l\u1eddi ti\u00ean b\u00e1o c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u1ec1 s\u1ef1 sa s\u00fat c\u1ee7a h\u1ecd (x. <i>Mt<\/i> 26,31; <i>Mc<\/i> 14,27), c\u0169ng nh\u01b0 vi\u1ec7c h\u1ecd b\u1ecf Ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 tr\u1ed1n (x. <i>Mt<\/i> 26,56; <i>Mc<\/i> 14,50). Trong <i>Lc<\/i>, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ec1 t\u00e0i n\u00f3i v\u1ec1 s\u1ef1 b\u1ea5t trung c\u1ee7a nh\u00f3m g\u1ea7n k\u1ec1 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu nh\u1ea5t v\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0110\u1ee9c Gi\u00easu giao h\u00f2a v\u1edbi h\u1ecd s\u1ef1 tha th\u1ee9 cho vi\u1ec7c Ph\u00ear\u00f4 ch\u1ed1i Ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u ng\u1ea7m trong l\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u1ea7u nguy\u1ec7n cho \u00f4ng, trong nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho \u00f4ng trong t\u01b0\u01a1ng lai (22,31t) v\u00e0 trong c\u00e1i nh\u00ecn \u0110\u1ee9c Gi\u00easu h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u00f4ng sau s\u1ef1 c\u1ed1 (23,61t).<\/p>\n<p>3. B\u1ea3n v\u0103n l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>l\u1eddi m\u1eddi g\u1ecdi h\u00e3y nh\u1eadn th\u1ea5y t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00e1c l\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. C\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi g\u1ecdi nh\u1edb l\u1ea1i c\u00e1c l\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 n\u00f3i. Nh\u1edd nh\u1edb l\u1ea1i c\u00e1c l\u1eddi \u1ea5y, nh\u1edd suy ngh\u0129 c\u00e2n nh\u1eafc v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng quan gi\u1eefa c\u00e1c l\u1eddi v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1, c\u00e1c l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e2n tr\u1ecdng v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 v\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u00fang \u0111\u1eafn. C\u00e1c l\u1eddi v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 soi s\u00e1ng l\u1eabn nhau. Ch\u1ec9 d\u01b0\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1c l\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 n\u00f3i (x. <i>Lc<\/i> 22,61; 24,8; <i>Ga<\/i> 2,22) v\u00e0 c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh (x. <i>Lc<\/i> 24,25-27.44; <i>Ga<\/i> 2,17; 12,16), c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 thu\u1ed9c cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu m\u1edbi n\u00ean s\u00e1ng t\u1ecf v\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Gi\u00easu qua L\u1eddi c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1edd nh\u1edb l\u1ea1i L\u1eddi c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, ch\u00fang ta m\u1edf l\u00f2ng ra v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0110\u1ea5ng Ph\u1ee5c Sinh.<\/p>\n<p>4. Ch\u1ee9ng t\u00e1 c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef l\u00e0 nh\u1eafm \u0111\u1ebfn c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. Trong <i>Mt<\/i> v\u00e0 <i>Mc<\/i>, nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0 ch\u1ec9 nh\u1eafm \u0111\u1ebfn Nh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t (x. <i>Mt<\/i> 28,16; <i>Mc<\/i> 14,17; 14,28; 16,7). Trong <i>Lc<\/i>, c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n v\u1edbi Nh\u00f3m M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t nh\u01b0 l\u00e0 n\u00f2ng c\u1ed1t, xu\u1ea5t hi\u1ec7n ra nh\u01b0 m\u1ed9t<i> <\/i>nh\u00f3m kh\u00e1 v\u1eefng ch\u1eafc v\u00e0 nh\u01b0 l\u00e0 \u0111i\u1ec3m quy chi\u1ebfu r\u00f5 r\u00e0ng cho c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n (<i>Lc<\/i> 24,9.33; <i>Cv<\/i> 1,13t). C\u1ed9ng \u0111o\u00e0n n\u00ean phong ph\u00fa nh\u1edd c\u00e1c kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a t\u1eebng c\u00e1 nh\u00e2n c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c l\u1eddi ch\u1ee9ng c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef (<i>Lc<\/i> 24,9), c\u1ee7a hai m\u00f4n \u0111\u1ec7 Emmau (24,35) v\u00e0 c\u1ee7a Ph\u00ear\u00f4 (24,34). Nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m v\u00e0 ch\u1ee9ng t\u00e1 \u0111\u00f3 cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c nh\u1eadn v\u00e0 \u0111\u00f3ng \u1ea5n b\u1edfi ch\u00ednh \u0110\u1ee9c Gi\u00easu Ph\u1ee5c Sinh khi Ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n ra. Khi\u00a0 \u0111\u00f3, c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t<i> <\/i>c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n th\u1eadt s\u1ef1 v\u01b0\u1ee3t qua, v\u1eefng v\u00e0ng trong ni\u1ec1m tin v\u00e0o \u0110\u1ee9c Gi\u00easu Ph\u1ee5c Sinh.<\/p>\n<p>5. Ch\u00ednh s\u1ef1 kh\u00f3 tin c\u1ee7a c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 cho th\u1ea5y r\u1eb1ng l\u1eddi loan b\u00e1o v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu Ph\u1ee5c Sinh kh\u00f4ng ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi ng\u00e2y ng\u00f4 d\u1ec5 tin, nh\u01b0ng t\u1eeb nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi ch\u00edn ch\u1eafn v\u00e0 c\u00f3 \u00f3c ph\u00ea b\u00ecnh. Ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a Ph\u00ear\u00f4 cho th\u1ea5y r\u1eb1ng ch\u1ee9ng t\u1eeb c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>th\u1ee9 k\u00edch th\u00edch \u0111\u01b0a \u00f4ng ra kh\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ea5t \u0111\u1ed9ng, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111i trong\u00a0 m\u1ed9t<i> <\/i>h\u00e0nh tr\u00ecnh ki\u1ec3m ch\u1ee9ng \u0111\u01b0a t\u1edbi ch\u1ed7 g\u1eb7p \u0110\u1ee9c Gi\u00easu Ph\u1ee5c Sinh (<i>Lc<\/i> 24,12.34).<\/p>\n<p><b><i>Lm PX V\u0169 Phan Long, ofm<\/i><\/b><\/p>\n<p>ngu\u1ed3n kinhthanhvn.org<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Luca 24,1-12 \u2013 Canh th\u1ee9c V\u01b0\u1ee3t Qua &#8211; C Ch\u1ec9 d\u01b0\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1c l\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u00e0 c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh, c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 thu\u1ed9c cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu m\u1edbi n\u00ean s\u00e1ng t\u1ecf v\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. 1.- Ng\u1eef c\u1ea3nh Ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc b\u1ea3n v\u0103n Lc 24,1-12 trong to\u00e0n b\u1ed9 ph\u00e2n &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/cac-phu-nu-tai-mo-duc-giesu\/\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2019,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-phaolo","post-9298","format-standard","has-post-thumbnail","category-thanh-kinh"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9298","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9298"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9298\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13082,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9298\/revisions\/13082"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2019"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9298"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9298"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9298"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}