{"id":9922,"date":"2019-07-10T09:59:03","date_gmt":"2019-07-10T03:59:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/?p=9922"},"modified":"2019-07-04T17:57:36","modified_gmt":"2019-07-04T11:57:36","slug":"ai-la-nguoi-than-can-cua-toi-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/ai-la-nguoi-than-can-cua-toi-2\/","title":{"rendered":"Ai L\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi Th\u00e2n C\u1eadn C\u1ee7a T\u00f4i?"},"content":{"rendered":"<h3 style=\"text-align: center;\">Luca 10,25-37 \u2013 CN XV TN &#8211; C<\/h3>\n<p><b>\u0110\u1ee9c m\u1ebfn ph\u1ea3i ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a t\u1eebng con ng\u01b0\u1eddi, ph\u1ea3i thi\u1ebft th\u1ef1c v\u00e0 h\u1eefu hi\u1ec7u<\/b><\/p>\n<p><b>1.- Ng\u1eef c\u1ea3nh<\/b><\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed1i l\u1eadp c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 nh\u01b0 l\u00e0 \u201cnh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e9 m\u1ecdn\u201d v\u1edbi \u201cc\u00e1c b\u1eadc kh\u00f4n ngoan th\u00f4ng th\u00e1i\u201d (<i>Lc<\/i> 10,21); Ng\u01b0\u1eddi tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 c\u00f3 ph\u00fac v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nghe nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u m\u00e0 c\u00e1c ng\u00f4n s\u1ee9 v\u00e0 vua ch\u00faa kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c (10,23-24). Nay t\u00e1c gi\u1ea3 <i>Lc<\/i> ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u1ea7n t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt h\u00e0nh tr\u00ecnh l\u00ean Gi\u00earusalem b\u1eb1ng c\u00e1ch gi\u1edbi thi\u1ec7u m\u1ed9t<i> <\/i>trong c\u00e1c v\u1ecb th\u00f4ng th\u00e1i \u0111\u1ec3 \u00f4ng n\u00e0y h\u1ecfi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u00e0 tr\u1eafc nghi\u1ec7m gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi (10,25-28). M\u1ed1i ph\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 nay \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i ti\u1ebfp b\u1eb1ng m\u1ed9t<i> <\/i>\u0111o\u1ea1n v\u0103n mang t\u00ednh khuy\u1ebfn thi\u1ec7n n\u00f3i v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u1ed1i v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn. Sau \u0111\u00f3, do v\u1ecb th\u00f4ng lu\u1eadt c\u00f2n c\u1eadt v\u1ea5n, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 k\u1ec3 D\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi Samari nh\u00e2n h\u1eadu (10,29-37) \u0111\u1ec3 minh h\u1ecda \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau. \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1ea3n v\u0103n c\u1ee7a ri\u00eang t\u00e1c gi\u1ea3 <i>Lc<\/i>.<\/p>\n<p><b>2.- B\u1ed1 c\u1ee5c<\/b><\/p>\n<p>B\u1ea3n v\u0103n c\u00f3 th\u1ec3 chia th\u00e0nh hai ph\u1ea7n ch\u00ednh:<\/p>\n<p>1) \u0110i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi (10,25-28):<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8211; Ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng lu\u1eadt \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi (c. 25),<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8211; \u0110\u1ee9c Gi\u00easu tr\u1ea3 l\u1eddi b\u1eb1ng c\u00e2u h\u1ecfi (c.26),<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8211; Ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng lu\u1eadt tr\u1ea3 l\u1eddi b\u1eb1ng c\u00e1ch tr\u00edch Kinh Th\u00e1nh (c. 27),<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8211; \u0110\u1ee9c Gi\u00easu x\u00e1c nh\u1eadn (c. 28);<\/p>\n<p>2) D\u1ee5 ng\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Samari nh\u00e2n h\u1eadu (10,29-37):<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8211; Ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng lu\u1eadt c\u1eadt v\u1ea5n (c. 29),<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8211; \u0110\u1ee9c Gi\u00easu k\u1ec3 d\u1ee5 ng\u00f4n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a t\u1edbi c\u00e2u h\u1ecfi (cc. 30-36),<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8211; Ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng lu\u1eadt tr\u1ea3 l\u1eddi (c. 37a),<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8211; \u0110\u1ee9c Gi\u00easu x\u00e1c nh\u1eadn (c. 37b).<\/p>\n<p><b>3.- V\u00e0i \u0111i\u1ec3m ch\u00fa gi\u1ea3i<\/b><\/p>\n<p><i>&#8211; th\u1eed <\/i>(25): \u0110\u1ed9ng t\u1eeb <i>ekpeirazein<\/i>, \u201ctest\u201d, \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 m\u1ed9t<i> <\/i>th\u00e1i \u0111\u1ed9 th\u00f9 ngh\u1ecbch. Ch\u00ednh c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn m\u1edbi l\u00e0 c\u00e1i b\u1eaby gi\u0103ng ra cho \u0110\u1ee9c Gi\u00easu.<\/p>\n<p><i>&#8211; Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i y\u00eau m\u1ebfn \u0110\u1ee9c Ch\u00faa, Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i<\/i> (27): Tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean, v\u1ecb th\u00f4ng lu\u1eadt tr\u00edch <i>\u0110nl<\/i> 6,5 theo B\u1ea3n LXX. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n m\u1edf \u0111\u1ea7u c\u1ee7a kinh <i>Shema<\/i>, t\u1ee9c l\u00e0 l\u1eddi tuy\u00ean x\u01b0ng \u0111\u1ee9c tin m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i \u0111\u1ecdc m\u1ed7i ng\u00e0y hai l\u1ea7n.<\/p>\n<p>C\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u00e2y ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u theo ngh\u0129a C\u1ef1u \u01af\u1edbc: <i>kardia<\/i>, \u201ctim, l\u00f2ng\u201d, l\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ea3m x\u00fac nhanh nh\u1ea1y c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi; <i>psych\u00ea<\/i>, \u201clinh h\u1ed3n\u201d, l\u00e0 sinh l\u1ef1c v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u1eadn th\u1ee9c; <i>ischys<\/i>, \u201cs\u1ee9c l\u1ef1c\u201d, l\u00e0 chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng b\u1ea3n n\u0103ng, v\u00e0 <i>dianoia<\/i>, \u201ctr\u00ed kh\u00f4n\u201d, l\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng tr\u00ed tu\u1ec7 v\u00e0 l\u00ean k\u1ebf ho\u1ea1ch. T\u1ed5ng h\u1ee3p l\u1ea1i, c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n n\u00e0y mu\u1ed1n di\u1ec5n t\u1ea3 to\u00e0n th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>&#8211; y\u00eau m\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn nh\u01b0 ch\u00ednh m\u00ecnh<\/i> (27): C\u00e2u \u0111\u00e1p th\u1ee9 hai n\u00e0y tr\u00edch <i>Lv<\/i> 19,18b (v\u1eabn theo B\u1ea3n LXX), nh\u01b0ng n\u1ed1i v\u1edbi c\u00e2u tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 m\u1ed9t<i> <\/i>\u0111\u01a1n v\u1ecb duy nh\u1ea5t. Kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o trong C\u1ef1u \u01af\u1edbc li\u00ean k\u1ebft hai \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u1edbi nhau c\u1ea3. Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 x\u00e1c nh\u1eadn c\u00e1ch l\u00e0m n\u00e0y, v\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n h\u00f3a m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e0o s\u00e2u 613 quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a L\u1ec1 Lu\u1eadt.<\/p>\n<p>Trong s\u00e1ch <i>L\u00eavi<\/i>, \u201cng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn\u201d \u1edf th\u1ebf song \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u201cnh\u1eefng con c\u00e1i c\u1ee7a d\u00e2n ng\u01b0\u01a1i\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Israel. \u1ede <i>Lv<\/i> 19,34,\u00a0 t\u00ecnh y\u00eau c\u00f3 m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn c\u1ea3 \u201cngo\u1ea1i ki\u1ec1u\u201d (<i>g\u00ear<\/i>) trong x\u1ee9 (x. <i>\u0110nl<\/i> 19,10), nh\u01b0ng kh\u00f4ng m\u1edf ra v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ch\u1eb3ng h\u1ea1n c\u00e1c <i>g\u00f4y\u00fdm<\/i>, \u201cc\u00e1c d\u00e2n [ngo\u1ea1i]\u201d.<\/p>\n<p><i>&#8211; C\u1ee9 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady <\/i>(c. 28): \u0110\u1ed9ng t\u1eeb <i>poiei<\/i> thu\u1ed9c l\u1ed1i m\u1ec7nh l\u1ec7nh, th\u00ec hi\u1ec7n t\u1ea1i, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ec7nh l\u1ec7nh t\u1ed5ng qu\u00e1t, m\u1ed9t quy t\u1eafc s\u1ed1ng ph\u1ea3i theo th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean.<\/p>\n<p><i>&#8211; l\u00e0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng <\/i>(28): ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi. Ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0a \u0111i\u1ec1u r\u0103n y\u00eau th\u01b0\u01a1ng ra th\u1ef1c h\u00e0nh th\u00ec m\u1edbi \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 s\u1ed1ng. \u0110\u1ed9ng t\u1eeb <i>z\u00eas\u00ea<\/i> (\u201canh s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng\u201d) r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ee3i \u0111\u1ebfn <i>Lv<\/i> 18,5 l\u00e0 c\u00e2u c\u00f3 l\u1eddi h\u1ee9a ban s\u1ef1 s\u1ed1ng cho ai v\u00e2ng ph\u1ee5c c\u00e1c quy t\u1eafc v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa. Nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u1eefng l\u1eddi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu n\u00f3i \u0111\u00e3 th\u00eam v\u00e0o m\u1ed9t<i> <\/i>l\u1eddi khuy\u00ean cho l\u1ec7nh truy\u1ec1n c\u1ee7a L\u1ec1 Lu\u1eadt v\u00ec l\u1ec7nh truy\u1ec1n n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 t\u00ednh l\u00fd thuy\u1ebft. V\u00e0 \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 b\u00e0i gi\u00e1o l\u00fd t\u00e1c gi\u1ea3 <i>Lc<\/i> nh\u1eafm g\u1eedi \u0111\u1ebfn cho \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 Kit\u00f4 h\u1eefu.<\/p>\n<p><i>&#8211; ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn<\/i> (29): <i>Pl\u00easion<\/i>, \u201cng\u01b0\u1eddi \u1edf g\u1ea7n\u201d; \u201cng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng x\u00f3m\u201d. <i>Lv<\/i> 19,18 d\u00f9ng t\u1eeb H\u00edp-ri <i>rea\u2018<\/i> c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n, \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p\u201d, n\u00f3i chung l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u00f9ng m\u1ed9t khung c\u1ea3nh s\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi ta b\u1edfi nh\u1eefng d\u00e2y quan h\u1ec7 t\u00edch c\u1ef1c.<\/p>\n<p><i>&#8211; t\u1eeb Gi\u00earusalem xu\u1ed1ng Gi\u00earikh\u00f4<\/i> (30): Theo s\u1eed gia Giox\u00e9p (<i>J.W.<\/i> 4.8,3 \u00a7 474), c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y d\u00e0i kho\u1ea3ng 150 <i>stadia<\/i> (m\u1ed9t<i> <\/i>d\u1eb7m [<i>stadion<\/i>] d\u00e0i 192m) \u0111i qua v\u00f9ng \u201csa m\u1ea1c v\u00e0 l\u1edfm ch\u1edfm \u0111\u00e1\u201d. Gi\u00earikh\u00f4, \u201cth\u00e0nh ph\u1ed1 ch\u00e0 l\u00e0\u201d (<i>2 Sb<\/i> 28,15), n\u1eb1m k\u1ec1 ranh gi\u1edbi mi\u1ec1n P\u00ear\u00ea, d\u1ecdc theo m\u1ed9t tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng giao th\u00f4ng quan tr\u1ecdng, l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c m\u00e0 \u0111\u1ebf qu\u1ed1c R\u00f4ma quan t\u00e2m trong vi\u1ec7c cai tr\u1ecb Giu\u0111\u00ea. T\u1ea1i \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi ta d\u1ec5 g\u1eb7p c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c ho\u0103c c\u00e1c s\u0129 quan, binh l\u00ednh R\u00f4ma. Th\u00e0nh n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Gi\u00earikh\u00f4 th\u1eddi C\u1ef1u \u01af\u1edbc (= Tell es-Sultan), m\u00e0 l\u00e0 th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c H\u00ear\u00f4\u0111\u00ea C\u1ea3 thi\u1ebft l\u1eadp kho\u1ea3ng m\u1ed9t d\u1eb7m r\u01b0\u1ee1i v\u1ec1 ph\u00eda nam tr\u00ean b\u1edd t\u00e2y c\u1ee7a c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng Gio\u0111an.<\/p>\n<p><i>&#8211; m\u1ed9t th\u1ea7y t\u01b0 t\u1ebf <\/i>(31): R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea7y \u0111\u00e3 xong th\u1eddi gian ph\u1ee5c d\u1ecbch t\u1ea1i \u0110\u1ec1n Th\u1edd Gi\u00earusalem, nay \u0111ang \u0111i v\u1ec1 nh\u00e0. Truy\u1ec1n th\u1ed1ng kinh s\u01b0 sau n\u00e0y cho bi\u1ebft Gi\u00earikh\u00f4 l\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 m\u1ed9t<i> <\/i>s\u1ed1 t\u01b0 t\u1ebf c\u01b0 ng\u1ee5.<\/p>\n<p><i>&#8211; m\u1ed9t th\u1ea7y L\u00eavi<\/i> (32): T\u00ean n\u00e0y l\u00fac \u0111\u1ea7u ch\u0129 m\u1ed9t<i> <\/i>th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a chi h\u1ecd L\u00eavi, t\u1ee9c m\u1ed9t con ch\u00e1u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi con th\u1ee9 ba c\u1ee7a Giac\u00f3p (<i>St<\/i> 29,34). Trong C\u1ef1u \u01af\u1edbc, danh hi\u1ec7u \u201cth\u1ea7y L\u00eavi\u201d th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 g\u1ecdi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng thu\u1ed9c d\u00f2ng d\u00f5i Aharon, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1eb7t v\u1eb7t li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u1ee5ng t\u1ef1 v\u00e0 c\u00e1c nghi th\u1ee9c \u1edf \u0110\u1ec1n Th\u1edd.<\/p>\n<p><i>&#8211; tr\u00e1nh qua b\u00ean kia m\u00e0 \u0111i <\/i>(31.32): \u0110\u1ed9ng t\u1eeb <i>anti-par-erchomai<\/i> di\u1ec5n t\u1ea3 m\u1ed9t chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng \u201c\u1edf b\u00ean c\u1ea1nh\u201d (<i>para<\/i>), nh\u01b0ng \u201c\u1edf b\u00ean kia\u201d (<i>anti<\/i>). Hai v\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111i b\u00ean c\u1ea1nh ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb n\u1ea1n, nh\u01b0ng \u1edf ph\u00eda b\u00ean kia \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ea3i ti\u1ebfp x\u00fac.<\/p>\n<p><i>&#8211; ng\u01b0\u1eddi Samari <\/i>(33; x. 9,52): t\u1ee9c d\u00e2n c\u01b0 Samari. Samari l\u00e0 kinh \u0111\u00f4 c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c ph\u00eda B\u1eafc do vua Omri s\u00e1ng l\u1eadp v\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m 870 tCN. Sau n\u00e0y, t\u00ean g\u1ecdi \u201cng\u01b0\u1eddi Samari\u201d (HL. <i>Samarit\u00eas<\/i>) tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t<i> <\/i>t\u00ean g\u1ecdi mang t\u00ednh ch\u1ee7ng t\u1ed9c v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u01b0 ng\u1ee5 trong mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t gi\u1eefa Giu\u0111\u00ea v\u00e0 Galil\u00ea, v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng Gio\u0111an. S\u1ef1 \u0111o\u1ea1n tuy\u1ec7t gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi Samari v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch kh\u00e1c nhau t\u00f9y m\u1ed7i b\u00ean. Th\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi ta cho r\u1eb1ng c\u00f3 s\u1ef1 chia l\u00eca \u0111\u00f3 l\u00e0 do c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ebf qu\u1ed1c \u00c1tsua \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i \u0111i l\u01b0u \u0111\u00e0y sau khi chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u0103m 722 tCN v\u00e0 \u0111\u01b0a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Do Th\u00e1i v\u00e0o l\u00e0m th\u1ef1c d\u00e2n \u1edf trong mi\u1ec1n \u0111\u00f3 (<i>2 V <\/i>17,24). C\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng do \u0111\u00f3 m\u00e0 sau n\u00e0y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i qu\u00ea nh\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u00e1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i h\u1ed3i h\u01b0\u01a1ng khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y x\u00e2y l\u1ea1i th\u00e0nh v\u00e0 \u0110\u1ec1n Th\u1edd Gi\u00earusalem (x. <i>Er<\/i> 4,2-24; <i>Nkm<\/i> 2,19; 4,2-9). D\u00f9 th\u1ebf n\u00e0o, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Samari ch\u1ec9 ch\u1ea5p nh\u1eadn <i>B\u1ed9 Ng\u0169 Th\u01b0<\/i> l\u00e0 Kinh Th\u00e1nh v\u00e0\u0111\u00e3 x\u00e2y m\u1ed9t<i> <\/i>\u0111\u1ec1n th\u1edd tr\u00ean n\u00fai Garidim (Tell er-R\u00e2s) v\u00e0o th\u1eddi Hy L\u1ea1p (\u0111\u1ec1n n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Gioan Hi\u1ebfccan\u00f4, kho\u1ea3ng n\u0103m 128 tCN).<\/p>\n<p><i>&#8211; ch\u1ea1nh l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng<\/i> (33): \u0110\u1ed9ng t\u1eeb <i>splanchnizesthai<\/i> c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201c\u0111au l\u00f2ng, l\u00f2ng qu\u1eb7n th\u1eaft\u201d. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t x\u00fac c\u1ea3m m\u1ea1nh m\u1ebd, nh\u01b0 t\u00e2m t\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 th\u1ea5y l\u00f2ng d\u1ea1 qu\u1eb7n th\u1eaft tr\u01b0\u1edbc n\u1ed7i \u0111au c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi con. <i>TM Lc<\/i> ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ed9ng t\u1eeb n\u00e0y th\u00eam hai l\u1ea7n n\u1eefa, cho \u0110\u1ee9c Gi\u00easu khi Ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7p b\u00e0 g\u00f3a Nain (7,13) v\u00e0 cho ng\u01b0\u1eddi cha nh\u00e2n h\u1eadu trong d\u1ee5 ng\u00f4n (15,20). Trong c\u00e1c <i>Tin M\u1eebng Nh\u1ea5t L\u00e3m<\/i> kh\u00e1c, \u0111\u1ed9ng t\u1eeb n\u00e0y lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ed9t ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu (x. <i>Mt<\/i> 9,36; 14,14; 15,32; 20,34; <i>Mc<\/i> 1,41; 6,34; 8,2; 9,22). Trong <i>Mt<\/i> 18,27, t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng ch\u1ee7 \u201cch\u1ea1nh l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng\u201d tr\u01b0\u1edbc l\u1eddi van n\u00e0i c\u1ee7a con n\u1ee3.<\/p>\n<p><i>&#8211; l\u1ea1i g\u1ea7n <\/i>(34): \u0110\u1ed9ng t\u1eeb <i>pros-erchomai<\/i>, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cl\u00e0m cho m\u00ecnh ra g\u1ea7n v\u1edbi\u201d, \u0111\u1ed1i l\u1ea1i v\u1edbi \u0111\u1ed9ng t\u1eeb <i>anti-par-erchomai<\/i>, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng 2 l\u1ea7n, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201ctr\u00e1nh qua b\u00ean kia m\u00e0 \u0111i\u201d.<\/p>\n<p><i>&#8211; qu\u00e1n tr\u1ecd<\/i> (34): <i>Pan-docheion<\/i> d\u1ecbch s\u00e1t ch\u1eef l\u00e0 \u201cn\u01a1i \u0111\u00f3n ti\u1ebfp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi\u201d. \u201cCh\u1ee7 qu\u00e1n\u201d, <i>pandocheus<\/i>, theo ngh\u0129a ch\u1eef l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3n ti\u1ebfp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p><i>&#8211; tr\u1edf v\u1ec1<\/i> (35): \u0110\u1ed9ng t\u1eeb <i>ep-an-erchomai<\/i> di\u1ec5n t\u1ea3 h\u00e0nh tr\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u1ea1i \u0111i\u1ec3m kh\u1edfi h\u00e0nh.<\/p>\n<p><b>4.- \u00dd ngh\u0129a c\u1ee7a b\u1ea3n v\u0103n<\/b><\/p>\n<p>C\u00e1ch s\u1ec9 nh\u1ee5c tr\u1ea7m tr\u1ecdng nh\u1ea5t \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i l\u00e0 g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n ho\u1eb7c l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i gi\u00e1o. C\u00e1ch t\u1ed3i t\u1ec7 ti\u1ebfp theo l\u00e0 g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t \u201cng\u01b0\u1eddi Samari\u201d. G\u1ecdi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Samari th\u00ec ch\u1eb3ng kh\u00e1c n\u00e0o g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ed3 con hoang, m\u1ed9t k\u1ebb b\u1ecf \u0111\u1ea1o, m\u1ed9t k\u1ebb l\u1ea1c gi\u00e1o. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u00fd do \u0111\u1ec3 coi khinh ng\u01b0\u1eddi Samari, v\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecf c\u00e1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a ti\u1ec1n nh\u00e2n, \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ea1o gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e2y nhi\u1ec5m th\u00f3i t\u1ee5c ngo\u1ea1i gi\u00e1o v\u00e0 s\u1ed1ng trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u00f4 u\u1ebf v\u1ec1 t\u1ebf t\u1ef1.<\/p>\n<p><i>* \u0110i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi (25-28)<\/i><\/p>\n<p>Chuy\u1ec7n x\u1ea3y ra khi m\u1ed9t<i> <\/i>v\u1ecb th\u00f4ng lu\u1eadt (<i>nomikos<\/i>) h\u1ecfi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu: \u201cTh\u01b0a Th\u1ea7y, t\u00f4i ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m gia nghi\u1ec7p?\u201d (c. 25). So v\u1edbi <i>Mt<\/i> 22,34-40, \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 nh\u1eadn th\u1ea5y v\u1ecb th\u00f4ng lu\u1eadt kh\u00f4ng h\u1ecfi v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u r\u0103n l\u1edbn nh\u1ea5t, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec qu\u00e1 chuy\u00ean m\u00f4n v\u00e0 li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 thu\u1ed9c Do Th\u00e1i gi\u00e1o, nh\u01b0ng l\u1ea1i l\u1ea5y l\u1ea1i c\u00e2u h\u1ecfi m\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng Nh\u1ea5t L\u00e3m \u0111\u1eb7t tr\u00ean m\u00f4i ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u00f3, li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u00e1ch \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi (x. <i>Mt<\/i> 19,16 \/\/ <i>Mc<\/i> 10,17 \/\/ <i>Lc<\/i> 18,18). Th\u1ebf r\u1ed3i t\u00e1c gi\u1ea3 l\u1ea1i l\u00e0m cho cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i n\u00ean ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u01a1n, v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t tr\u1ef1c ti\u1ebfp c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi tr\u00ean m\u00f4i \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, nh\u01b0ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3 l\u1eddi b\u1eb1ng hai c\u00e2u h\u1ecfi, v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch k\u00e9o ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i v\u00e0o trong cu\u1ed9c. C\u00e1ch \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i n\u00e0y di\u1ec5n t\u1ea3 r\u1ea5t t\u1ed1t khung c\u1ea3nh c\u1ee7a m\u1ed9t d\u1ee5 ng\u00f4n, l\u00e0 nh\u1eafm gi\u00fap tri\u1ec3n khai ti\u1ec7m ti\u1ebfn cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u00e0o s\u00e2u vi\u1ec7c gi\u1ea3i th\u00edch \u0111i\u1ec1u r\u0103n.<\/p>\n<p>V\u1ecb th\u00f4ng lu\u1eadt kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ec3 bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u m\u00e0 h\u1eb3n l\u00e0 \u00f4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft, nh\u01b0ng h\u1ecfi \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra (<i>ekpeirazein<\/i>) \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. Th\u1ebf nh\u01b0ng v\u1ecb Th\u1ea7y l\u1ea1i chuy\u1ec3n tr\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e2u h\u1ecfi, \u0111\u01b0a \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u1ea3i di\u1ec5n t\u1ea3 r\u00f5 ra t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u00f4ng. \u00d4ng li\u1ec1n tr\u00edch d\u1eabn hai \u0111o\u1ea1n L\u1ec1 Lu\u1eadt, t\u1ee9c l\u00e0 Ng\u0169 Th\u01b0. \u0110o\u1ea1n th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u00e0 <i>\u0110nl<\/i> 6,5, thu\u1ed9c v\u1ec1 l\u1eddi kinh Do Th\u00e1i c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 m\u1ed9t l\u1eddi tuy\u00ean x\u01b0ng \u0111\u1ee9c tin c\u0103n b\u1ea3n (\u201cNghe \u0111\u00e2y, Israel\u201d: <i>\u0110nl<\/i> 6,4-9); tr\u00e1i l\u1ea1i, b\u1ea3n v\u0103n th\u1ee9 hai, l\u1ea5y t\u1eeb <i>Lv<\/i> 19,18, d\u1eabn xu\u1ea5t t\u1eeb m\u1ed9t h\u1ee3p tuy\u1ec3n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u r\u0103n b\u00ean trong \u201cB\u1ed9 Lu\u1eadt t\u01b0 t\u1ebf v\u1ec1 s\u1ef1 th\u00e1nh thi\u1ec7n\u201d (<i>Lv<\/i> 17\u201326). \u0110\u1eb7t hai \u0111i\u1ec1u r\u0103n n\u00e0y b\u00ean nhau (<i>Mt<\/i> 22,38-39 nh\u1ea5n m\u1ea1nh th\u00eam) l\u00e0 do truy\u1ec1n th\u1ed1ng Kit\u00f4 gi\u00e1o, nh\u01b0ng t\u00e1c gi\u1ea3 <i>Lc<\/i> \u0111\u1eb7t ngay tr\u00ean m\u00f4i v\u1ecb th\u1ea7y Do Th\u00e1i v\u1edbi \u00fd cho th\u1ea5y \u00f4ng r\u1ea5t chuy\u00ean v\u1ec1 l\u00fd thuy\u1ebft. Ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi b\u00ecnh t\u00edch c\u1ef1c, chu\u1ea9n nh\u1eadn c\u00e1ch \u201c\u0111\u1ecdc\u201d b\u1ea3n v\u0103n Kinh Th\u00e1nh nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u01b0ng Ng\u01b0\u1eddi th\u00eam m\u1ed9t l\u1ec7nh th\u1ef1c ti\u1ec5n: \u201cC\u1ee9 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng\u201d (c. 28). \u0110\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi, bi\u1ebft l\u00fd thuy\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7; \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft l\u00e0 b\u1ec1n ch\u00ed th\u1ef1c h\u00e0nh l\u00fd thuy\u1ebft \u1ea5y m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p><i>* D\u1ee5 ng\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Samari nh\u00e2n h\u1eadu (29-37)<\/i><\/p>\n<p>C\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ecb m\u1ea5t m\u1eb7t v\u00ec ph\u1ea3i t\u1ef1 t\u00ecm c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi, v\u1ecb th\u00f4ng lu\u1eadt chuy\u1ec3n sang b\u00ecnh di\u1ec7n suy l\u00fd, \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n minh cho ch\u00ednh m\u00ecnh (<i>dikai\u00f4sai heauton<\/i>). C\u1ee9 theo n\u1ed9i dung c\u1ee7a b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 v\u1ecb th\u00f4ng lu\u1eadt \u0111\u00e3 t\u1ef1 b\u00f4i x\u1ea5u m\u00ecnh, khi \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi s\u01a1 \u0111\u1eb3ng m\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn \u00f4ng bi\u1ebft tr\u1ea3 l\u1eddi; ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf, \u00f4ng \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 n\u00eau b\u1eadt t\u00ednh ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e2u h\u1ecfi, \u00f4ng mu\u1ed1n t\u1eadp trung s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd v\u00e0o c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 \u201cng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn, <i>pl\u00easion<\/i>\u201d: \u201cAi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i?\u201d (c. 29). Ai thu\u1ed9c v\u1ec1 kh\u1ed1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 t\u00f4i ph\u1ea3i y\u00eau th\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 ch\u00ednh m\u00ecnh t\u00f4i?. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u00f4ng x\u00e1c t\u00edn r\u1eb1ng ph\u1ea3i c\u00f3 nh\u1eefng gi\u1edbi h\u1ea1n trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u00f4ng ph\u1ea3i y\u00eau th\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i, ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng h\u01b0\u01a1ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta m\u1edbi ph\u1ea3i y\u00eau th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ee1; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa Israel v\u00e0 c\u00e1c k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a Israel th\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng \u201cng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eabn t\u1ecf ra m\u00ecnh l\u00e0m ch\u1ee7 cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn, \u0110\u1ee9c Gi\u00easu coi c\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a v\u1ecb th\u00f4ng lu\u1eadt l\u00e0 quan tr\u1ecdng, v\u00e0 v\u00ec nh\u1eafm ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u00f4ng cu\u1ed9c c\u1ee9u \u0111\u1ed9 c\u00e1c linh h\u1ed3n, Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3 l\u1eddi b\u1eb1ng d\u1ee5 ng\u00f4n \u201cNg\u01b0\u1eddi Samari nh\u00e2n h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>Con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u1eeb Gi\u00earusalem xu\u1ed1ng Gi\u00earikh\u00f4 d\u00e0i kho\u1ea3ng 27 c\u00e2y s\u1ed1, b\u0103ng qua sa m\u1ea1c v\u00e0 g\u1ea7n m\u1ed9t \u1ed1c \u0111\u1ea3o (\u0111i m\u1ea5t kho\u1ea3ng 5 gi\u1edd). Cho \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 xx, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng an to\u00e0n, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u1ecb c\u00e1c \u0111\u00e1m c\u01b0\u1edbp t\u1ea5n c\u00f4ng. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 danh (<i>anthr\u00f4pos tis<\/i>), kh\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u1ecba v\u1ecb, n\u00f2i gi\u1ed1ng, qu\u1ed1c t\u1ecbch v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o, \u0111\u00e3 r\u01a1i v\u00e0o tay b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp. \u00d4ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh nh\u1eeb t\u1eed, r\u1ed3i b\u1ecb b\u1ecf m\u1eb7c b\u00ean v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1edf s\u1ed1ng gi\u1edf ch\u1ebft: \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>t\u00ecnh c\u1ea3nh h\u1ebft s\u1ee9c qu\u1eabn b\u00e1ch. N\u00f3i r\u1eb1ng m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong t\u00ecnh c\u1ea3nh \u1ea5y c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1, v\u00e0 ai gi\u00fap \u0111\u1ee1 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y th\u1eadt r\u00f5 r\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Hai ng\u01b0\u1eddi \u0111i qua \u0111\u00f3, m\u1ed9t th\u1ea7y t\u01b0 t\u1ebf v\u00e0 m\u1ed9t th\u1ea7y L\u00eavi (cc. 31-32), hai ng\u01b0\u1eddi Israel \u0111\u00e0ng ho\u00e0ng v\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 \u0111\u1ea1o gi\u00e1o. C\u00e1c v\u1ecb \u0111\u00e3 \u201cth\u1ea5y\u201d (<i>id\u00f4n<\/i>) con ng\u01b0\u1eddi n\u1eb1m \u0111\u00f3 d\u1edf s\u1ed1ng d\u1edf ch\u1ebft, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 sang b\u00ean kia \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u01b0\u1edbc \u0111i (<i>antipar\u00ealthen<\/i>). C\u00f3 th\u1ec3 hai v\u1ecb s\u1ee3 b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ho\u1eb7c ng\u1ea1i l\u00e0 b\u1ecb nhi\u1ec5m u\u1ebf. S\u1ef1 b\u1eadn t\u00e2m \u0111\u1ebfn s\u1ef1 an to\u00e0n v\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ec7n nghi th\u00ec m\u1ea1nh h\u01a1n l\u00f2ng \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb n\u1ea1n. H\u1ecd \u0111\u1ec1u nh\u1eadn ra ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111i v\u00e0o t\u01b0\u01a1ng quan. H\u1ecd \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean v\u00f4 c\u1ea3m tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang g\u1eb7p c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng.<\/p>\n<p>Con ng\u01b0\u1eddi t\u00edch c\u1ef1c xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111\u1ed1i l\u1eadp r\u00f5 n\u00e9t; \u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 nh\u00f3m Samari, t\u00e1ch bi\u1ec7t kh\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i v\u00e0 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i khinh l\u00e0 l\u1ea1c gi\u00e1o. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu kh\u00f4ng g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t \u201cng\u01b0\u1eddi Samari nh\u00e2n h\u1eadu\u201d, m\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u201cng\u01b0\u1eddi Samari\u201d th\u00f4i. \u00d4ng c\u0169ng \u0111ang \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng (<i>hodeu\u00f4n<\/i>), \u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u1ee7a \u00f4ng. Nh\u01b0ng khi \u201cth\u1ea5y\u201d (<i>id\u00f4n<\/i>) k\u1ebb b\u1ecb n\u1ea1n, gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1ecb t\u01b0 t\u1ebf v\u00e0 th\u1ea7y L\u00eavi c\u0169ng \u0111\u00e3 \u201cth\u1ea5y\u201d, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y m\u1ecdi s\u1ef1 kh\u00e1c v\u00e0o b\u00ecnh di\u1ec7n th\u1ee9 hai, \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 c\u00f2n th\u1ea5y t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ea7n k\u00edp c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111ang n\u1eb1m tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng d\u1edf s\u1ed1ng d\u1edf ch\u1ebft. \u00d4ng \u0111au l\u00f2ng (<i>esplanchnisth\u00ea<\/i>) tr\u01b0\u1edbc t\u00ecnh c\u1ea3nh \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, \u00f4ng t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch \u0111\u1ec3 k\u00e9o anh ta ra kh\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng nguy k\u1ecbch c\u00e0ng nhanh c\u00e0ng t\u1ed1t. L\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee5 th\u1ec3 h\u00f3a qua t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng h\u00e0nh vi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng: \u00f4ng \u201cl\u1ea1i g\u1ea7n\u201d (<i>pros-erchomai<\/i>). \u00d4ng \u0111\u00e3 t\u1eadn d\u1ee5ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb n\u1ea1n (d\u1ea7u, r\u01b0\u1ee3u, con l\u1eeba, b\u1ea1c; cc. 33-34). \u00d4ng \u0111\u00e3 qu\u00ean c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1edbi nh\u1eefng b\u1eadn b\u1ecbu c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u1ec3 lo cho k\u1ebb x\u1ea5u s\u1ed1. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0a n\u1ea1n nh\u00e2n \u0111\u1ebfn qu\u00e1n tr\u1ecd, r\u1ed3i xin ch\u1ee7 qu\u00e1n s\u0103n s\u00f3c c\u1ea9n th\u1eadn, h\u1ee9a s\u1ebd tr\u1edf l\u1ea1i (<i>ep-an-erchomai<\/i>) v\u00e0 thanh to\u00e1n m\u1ecdi chi ph\u00ed.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 c\u1ed1 t\u00ecnh ch\u1ecdn m\u1ed9t<i> <\/i>ng\u01b0\u1eddi Samari l\u00e0m ki\u1ec3u m\u1eabu. H\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1c \u0111\u1ea1o \u1ea5y, kh\u00f4ng h\u1ec3 c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee7a nh\u00e0 lu\u1eadt h\u1ecdc, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea9m c\u00e1ch c\u1ee7a v\u1ecb t\u01b0 t\u1ebf hay th\u1ea7y L\u00eavi, l\u1ea1i t\u1ecf ra h\u1ebft s\u1ee9c nh\u00e2n \u00e1i v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. \u00d4ng \u0111\u00e3 th\u1ef1c h\u00e0nh hai \u0111i\u1ec1u r\u0103n l\u1edbn c\u1ee7a C\u1ef1u \u01af\u1edbc v\u1ec1 d\u1ee9c m\u1ebfn. Do \u0111\u00f3, ch\u00ednh \u00f4ng m\u1edbi \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Israel ch\u00e2n ch\u00ednh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c Gi\u00easu cho th\u1ea5y r\u1eb1ng trong v\u1ea5n \u0111\u1ec1 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u1ea1ch ra m\u1ed9t<i> <\/i>gi\u1edbi h\u1ea1n ch\u00ednh x\u00e1c. Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng n\u00eau ra nh\u1eefng ti\u00eau ch\u00ed, x\u00e1c \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t con s\u1ed1 gi\u1edbi h\u1ea1n g\u1ed3m nh\u1eefng k\u1ebb m\u00e0 ta ph\u1ea3i y\u00eau th\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0 trong nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p kh\u00e1c, Ng\u01b0\u1eddi thay \u0111\u1ed5i h\u01b0\u1edbng nh\u00ecn, m\u1edf r\u1ed9ng ch\u00e2n tr\u1eddi. V\u1ecb th\u00f4ng lu\u1eadt h\u1ecfi: \u201cAi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i, k\u1ebb m\u00e0 t\u00f4i ph\u1ea3i y\u00eau th\u01b0\u01a1ng?\u201d. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c c\u00e2u h\u1ecfi: \u201cAi \u0111\u00e3 t\u1ecf ra l\u00e0 [ai \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh] ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb r\u01a1i v\u00e0o tay k\u1ebb c\u01b0\u1edbp?\u201d. Nh\u01b0 th\u1ebf, Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i t\u1ea7m nh\u00ecn. D\u1ee5 ng\u00f4n v\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu ho\u00e0n to\u00e0n tr\u1ea3 l\u1eddi cho c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a v\u1ecb th\u00f4ng lu\u1eadt: \u201cTh\u01b0a Th\u1ea7y, t\u00f4i ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m gia nghi\u1ec7p?\u201d (c. 25).<\/p>\n<p>Nh\u1eefng l\u1eddi cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu g\u1eb7p l\u1ea1i l\u1eddi \u201cC\u1ee9 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng\u201d (c. 28) v\u00e0 t\u00f3m t\u1eaft s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi: \u201c\u00d4ng h\u00e3y \u0111i, v\u00e0 c\u0169ng h\u00e3y l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady\u201d (c. 37). H\u00e3y tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb \u0111ang c\u00f3 nhu c\u1ea7u v\u00e0 b\u1ea1n s\u1ebd \u201c\u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m gia nghi\u1ec7p\u201d (c. 25).<\/p>\n<p><i>+ K\u1ebft lu\u1eadn<\/i><\/p>\n<p>Trong l\u00e3nh v\u1ef1c y\u00eau th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u0129 t\u1eeb b\u1ea3n th\u00e2n, nh\u01b0ng ph\u1ea3i kh\u1edfi \u0111i t\u1eeb nhu c\u1ea7u th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a b\u1ea5t c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ta g\u1eb7p tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ta \u0111i. Ch\u1ec9 khi \u0111\u00f3, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng ta m\u1edbi tr\u1edf th\u00e0nh con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a t\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u0129nh c\u1eedu. V\u1ecb th\u00f4ng lu\u1eadt t\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn tr\u00ean b\u00ecnh di\u1ec7n l\u00fd thuy\u1ebft, n\u00e0o ng\u1edd \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng v\u1ec1 b\u00ecnh di\u1ec7n nh\u1eefng th\u1ef1c t\u1ea1i s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng v\u00e0 \u0111\u1eb7t \u00f4ng tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ch\u1ecdn l\u1ef1a: \u201c\u00d4ng h\u00e3y \u0111i, v\u00e0 c\u0169ng h\u00e3y l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady\u201d (c. 37). \u00d4ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd ng\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t \u00f4ng tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng ch\u1ecdn l\u1ef1a \u00e9o le kh\u00f4ng sao tr\u00e1nh n\u00e9 \u0111\u01b0\u1ee3c!<\/p>\n<p><b>5.- G\u1ee3i \u00fd suy ni\u1ec7m<\/b><\/p>\n<p>1. C\u00f3 m\u1ed9t<i> <\/i>th\u00e1i \u0111\u1ed9 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i v\u1edbi th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a v\u1ecb th\u00f4ng lu\u1eadt: \u201cT\u00f4i ch\u1eb3ng h\u1ec1 quan t\u00e2m t\u00ecm bi\u1ebft l\u00e0 sau c\u00e1i ch\u1ebft, s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c ch\u0103ng v\u00e0 chuy\u1ec7n n\u00e0y x\u1ea3y ra nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. T\u00f4i \u0111ang c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n b\u1eadn b\u1ecbu v\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng hi\u1ec7n t\u1ea1i r\u1ed3i, n\u00ean kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u1eb7ng l\u00f2ng v\u1edbi nh\u1eefng m\u1ed1i b\u1eadn t\u00e2m v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi. \u0110\u00e0ng kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn. T\u00f4i t\u00ecm c\u00e1ch th\u1ecfa m\u00e3n c\u00e1c n\u1ed7i ni\u1ec1m ch\u1edd mong c\u1ee7a t\u00f4i trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng hi\u1ec7n t\u1ea1i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3\u201d. M\u1ed9t th\u00e1i \u0111\u1ed9 nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0110\u1ee9c Gi\u00easu \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e0 \u201cngu\u201d (<i>Lc<\/i> 12,13-21). Ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft m\u1ed9t<i> <\/i>c\u00e2u h\u1ecfi b\u1eb1ng c\u00e1ch nh\u1eafm m\u1eaft l\u1ea1i v\u00e0 kh\u00f4ng mu\u1ed1n ch\u1ea5p nh\u1eadn n\u00f3. Ng\u01b0\u1eddi ta tr\u00e1nh tr\u1ea3 l\u1eddi m\u1ed9t<i> <\/i>c\u00e1ch c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi, b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u00ednh d\u00e1ng g\u00ec \u0111\u1ebfn n\u00f3. C\u00f3 1001 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1!<\/p>\n<p>2. \u0110\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>th\u1ef1c t\u1ea1i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. B\u1edfi v\u00ec n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Ch\u00faa h\u1eb1ng s\u1ed1ng, th\u00ec r\u1ed1t cu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi ta x\u1eed s\u1ef1 th\u1ebf n\u00e0o tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a t\u1edbi Gi\u00earikh\u00f4 c\u0169ng ch\u1eb3ng quan tr\u1ecdng g\u00ec. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd qu\u00ean \u0111i m\u1ecdi s\u1ef1. S\u1ebd ch\u1eb3ng c\u00f3 ai c\u1eadt v\u1ea5n t\u00f4i v\u00e0 t\u00f4i s\u1ebd ch\u1eb3ng ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1ebd v\u1edbi ai c\u1ea3. Nh\u01b0ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Thi\u00ean Ch\u00faa kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 chuy\u1ec7n xa l\u1ea1 v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi; tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u00e0y \u0111\u01b0a t\u1edbi trung t\u00e2m c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh th\u1ee9c c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng n\u00e0y. N\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u g\u00ec l\u00e0 \u0111\u00fang v\u00e0 \u0111i\u1ec1u g\u00ec l\u00e0 sai tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a t\u1edbi Gi\u00earikh\u00f4. Kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u00e0y, ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t<i> <\/i>v\u1ea5n \u0111\u1ec1 duy nh\u1ea5t l\u00e0 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o s\u1ed1ng c\u00e0ng l\u00e2u c\u00e0ng t\u1ed1t v\u00e0 s\u1ed1ng c\u00e0ng tho\u1ea3i m\u00e1i c\u00e0ng t\u1ed1t.<\/p>\n<p>3. Ta kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i: \u201cNg\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0 con \u0111\u1eddi th\u1ee9 ba; ng\u01b0\u1eddi c\u01b0 ng\u1ee5 c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 v\u1edbi t\u00f4i; ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c trong m\u1ed9t<i> <\/i>x\u00ed nghi\u1ec7p v\u1edbi t\u00f4i; ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 thi\u1ec7n c\u1ea3m v\u1edbi t\u00f4i, v.v.\u201d. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u1eefng gi\u1edbi h\u1ea1n cho t\u00ecnh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. T\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c suy ngh\u0129 kh\u1edfi \u0111i t\u1eeb ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n: \u201cT\u00f4i c\u00f2n bu\u1ed9c ph\u1ea3i l\u00e0m cho ai \u0111i\u1ec1u g\u00ec? T\u00f4i [c\u00f2n] ph\u1ea3i gi\u00fap \u0111\u1ee1 ai? K\u1ec3 t\u1eeb \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, chuy\u1ec7n \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f2n d\u00ednh d\u00e1ng \u0111\u1ebfn t\u00f4i n\u1eefa?\u201d. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1eadc h\u1ecd h\u00e0ng ho\u1eb7c m\u1ed1i thi\u1ec7n c\u1ea3m s\u1ebd quy \u0111\u1ecbnh ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i, nh\u01b0ng l\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1 th\u1ef1c s\u1ef1 trong \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kia \u0111ang l\u00e2m v\u00e0o. B\u1ea5t c\u1ee9 ai xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng t\u00f4i \u0111i, m\u00e0 \u0111ang \u1edf trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng qu\u1eabn b\u00e1ch, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn m\u00e0 t\u00f4i ph\u1ea3i y\u00eau th\u01b0\u01a1ng\u00a0 v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ee1.<\/p>\n<p>4. Mu\u1ed1n th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e2m n\u1ea1n, ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i d\u1ea5n th\u00e2n v\u00e0o tr\u1ecdn v\u1eb9n. Vi\u1ec7c \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho ta ph\u1ea3i m\u1ea5t th\u00ec gi\u1edd, t\u1ed1n ph\u00ed ti\u1ec1n b\u1ea1c, g\u00e2y phi\u1ec1n to\u00e1i, l\u00e0m x\u00e1o tr\u1ed9n s\u1ef1 y\u00ean t\u0129nh c\u0169ng nh\u01b0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e8m theo m\u1ed9t<i> <\/i>nguy hi\u1ec3m cho m\u00ecnh n\u1eefa. Nh\u01b0ng \u0111\u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 th\u1ef1c s\u1ef1 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn, m\u1ed9t<i> <\/i>t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi. Nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u1ea3i lu\u00f4n m\u1edf m\u1eaft v\u00e0 c\u00f3 tr\u00e1i tim s\u1eb5n s\u00e0ng \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ra \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng ai \u0111ang th\u1eadt s\u1ef1 c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4i gi\u00fap \u0111\u1ee1 v\u00e0 t\u00f4i ph\u1ea3i gi\u00fap \u0111\u1ee1 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y th\u1ebf n\u00e0o. H\u00f4m nay tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1eddi, v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 v\u00f4 s\u1ed1 \u201ck\u1ebb c\u01b0\u1edbp\u201d, n\u00ean s\u1ebd c\u00f2n v\u00f4 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi r\u01a1i v\u00e0o tay \u201ck\u1ebb c\u01b0\u1edbp\u201d, n\u1eb1m tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ta \u0111i, v\u00e0 ch\u1edd \u0111\u1ee3i ta tr\u1ee3 gi\u00fap.<\/p>\n<p>5. C\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi \u0111\u01b0a th\u1eb3ng v\u00e0o cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ee7a ch\u00fang ta. Ch\u00fang ta ph\u1ea3i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 l\u1ed9 tr\u00ecnh ch\u00fang ta theo h\u1eb1ng ng\u00e0y, sao cho l\u1ed9 tr\u00ecnh n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh h\u00e0nh tr\u00ecnh \u0111\u01b0a ch\u00fang ta \u0111\u1ebfn s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi. Mu\u1ed1n th\u1ebf, c\u1ea7n bi\u1ebft kh\u00f4ng v\u1ed9i v\u00e0ng lo cho b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 lo cho nh\u1eefng d\u1ef1 ph\u00f3ng ri\u00eang t\u01b0, nh\u01b0ng bi\u1ebft d\u1eebng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 mau m\u1eafn gi\u00fap \u0111\u1ee1 nh\u1eefng ai \u1edf b\u00ean v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111ang c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u gi\u00fap.<\/p>\n<p>6. \u0110\u1ee9c m\u1ebfn ph\u1ea3i ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a t\u1eebng con ng\u01b0\u1eddi, ph\u1ea3i thi\u1ebft th\u1ef1c v\u00e0 h\u1eefu hi\u1ec7u. Ng\u01b0\u1eddi Samari \u0111\u00e3 d\u1eebng l\u1ea1i, b\u0103ng b\u00f3 v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, thanh to\u00e1n m\u1ecdi chi ph\u00ed cho ch\u1ee7 qu\u00e1n.\u00a0 \u00d4ng kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00ecm hi\u1ec3u xem \u0111\u00e2y ph\u1ea3i ch\u0103ng l\u00e0 m\u1ed9t<i> <\/i>ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i, t\u1ee9c m\u1ed9t<i> <\/i>k\u1ebb th\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u1ed9i tr\u1eddi chung. \u00d4ng ch\u1ec9 c\u1ea7n bi\u1ebft \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u gi\u00fap, v\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u1ee9u gi\u00fap.<\/p>\n<p><b><i>Lm PX V\u0169 Phan Long, ofm<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Luca 10,25-37 \u2013 CN XV TN &#8211; C \u0110\u1ee9c m\u1ebfn ph\u1ea3i ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a t\u1eebng con ng\u01b0\u1eddi, ph\u1ea3i thi\u1ebft th\u1ef1c v\u00e0 h\u1eefu hi\u1ec7u 1.- Ng\u1eef c\u1ea3nh \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed1i l\u1eadp c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 nh\u01b0 l\u00e0 \u201cnh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e9 m\u1ecdn\u201d v\u1edbi \u201cc\u00e1c b\u1eadc kh\u00f4n ngoan th\u00f4ng th\u00e1i\u201d (Lc 10,21); Ng\u01b0\u1eddi &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/ai-la-nguoi-than-can-cua-toi-2\/\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-phaolo","4":"post-9922","6":"format-standard","7":"category-thanh-kinh"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9922","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9922"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9922\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9924,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9922\/revisions\/9924"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9922"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9922"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9922"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}