{"id":9931,"date":"2013-07-12T08:19:23","date_gmt":"2013-07-12T02:19:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/?p=9931"},"modified":"2013-07-12T08:19:23","modified_gmt":"2013-07-12T02:19:23","slug":"thong-diep-anh-sang-duc-tin-lumen-fidei-chuong-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/thong-diep-anh-sang-duc-tin-lumen-fidei-chuong-2\/","title":{"rendered":"Th\u00f4ng \u0110i\u1ec7p \u00c1nh S\u00e1ng \u0110\u1ee9c Tin &#8211; Lumen Fidei &#8211; Ch\u01b0\u01a1ng 2"},"content":{"rendered":"<p align=\"center\">TH\u00d4NG \u0110I\u1ec6P<\/p>\n<p align=\"center\"><b><i>\u00c1NH S\u00c1NG \u0110\u1ee8C TIN &#8211; <\/i><\/b><b><i>LUMEN FIDEI<\/i><\/b><\/p>\n<p align=\"center\">CH\u01af\u01a0NG HAI<br \/>\n<b>N\u1ebeU ANH EM KH\u00d4NG<\/b><b> TIN,<br \/>\n<\/b><b>ANH EM<\/b><b> S\u1ebc KH\u00d4NG HI\u1ec2U<\/b><br \/>\n(X. <span class=\"scripture_reference\" refid=\"534.691585\">Isaiah 7:9<\/span>)<\/p>\n<p><b><i>\u0110<\/i><\/b><b><i>\u1ee9c tin v\u00e0 <\/i><\/b><b><i>ch\u00e2n l\u00fd<\/i><\/b><\/p>\n<p>23. <i>N\u1ebfu <\/i><i>ng\u00e0i<\/i><i> kh\u00f4ng tin, <\/i><i>th\u00ed ng\u00e0i<\/i><i> kh\u00f4ng hi\u1ec3u<\/i> (x. <i>Is<\/i> 7: 9). \u00a0B\u1ea3n Hy L\u1ea1p c\u1ee7a Th\u00e1nh Kinh Do Th\u00e1i, b\u1ea3n B\u1ea3y M\u01b0\u01a1i ph\u00e1t h\u00e0nh \u1edf Alexandria Ai C\u1eadp, d\u1ecbch nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ee7a ng\u00f4n s\u1ee9 Isaia n\u00f3i c\u00f9ng vua Aha. \u00a0B\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y v\u1ea5n \u0111\u1ec1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 ch\u00e2n l\u00fd chi\u1ebfm v\u1ecb th\u1ebf trung t\u00e2m c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin. \u00a0Tuy nhi\u00ean, trong v\u0103n b\u1ea3n ti\u1ebfng Do Th\u00e1i, ch\u00fang ta \u0111\u1ecdc kh\u00e1c. \u00a0\u1ede \u0111\u00f3, ng\u00f4n s\u1ee9 n\u00f3i v\u1edbi nh\u00e0 vua: <i>\u201cN\u1ebfu <\/i><i>ng\u00e0i<\/i><i> kh\u00f4ng tin, <\/i><i>ng\u00e0i<\/i><i> kh\u00f4ng th\u1ec3 <\/i><i>\u0111\u1ee9ng v\u1eefng<\/i><i>.\u201d<\/i> \u00a0\u1ede \u0111\u00e2y c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u01a1i ch\u1eef, d\u1ef1a tr\u00ean hai h\u00ecnh th\u1ee9c \u00a0c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng t\u1eeb <i>&#8216;am<\/i><i>\u00e0<\/i><i>n<\/i>: \u201cng\u00e0i tin\u201d <i>(ta&#8217;aminu)<\/i>, v\u00e0 \u201cng\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng v\u1eefng\u201d <i>(ta&#8217;amenu).<\/i> \u00a0S\u1ee3 h\u00e3i v\u00ec s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a qu\u00e2n th\u00f9, nh\u00e0 vua t\u00ecm an to\u00e0n m\u00e0 vi\u1ec7c li\u00ean minh v\u1edbi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf qu\u1ed1c Assyria c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p cho vua. \u00a0Khi \u1ea5y, ng\u00f4n s\u1ee9 y\u00eau c\u1ea7u nh\u00e0 vua n\u00ean ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e1 t\u1ea3ng th\u1ef1c s\u1ef1, \u0111\u00e1 t\u1ea3ng kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 lay chuy\u1ec3n n\u1ed5i, l\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee7a d\u00e2n Israel. \u00a0V\u00ec Thi\u00ean Ch\u00faa \u00a0\u0111\u00e1ng tin c\u1eady, th\u1eadt l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd \u0111\u1ec3 tin v\u00e0o Ng\u00e0i, \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng s\u1ef1 an to\u00e0n th\u00edch \u0111\u00e1ng c\u1ee7a vua d\u1ef1a tr\u00ean L\u1eddi Ng\u00e0i. \u00a0Ch\u00ednh Ng\u00e0i l\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa m\u00e0 ch\u1eb1ng bao l\u00e2u n\u1eefa ng\u00f4n s\u1ee9 Isaiah s\u1ebd g\u1ecdi hai l\u1ea7n, <i>\u201cThi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee7a Amen\u201d<\/i> (x. <i>Is<\/i> 65:16), n\u1ec1n t\u1ea3ng b\u1ec1n v\u1eefng c\u1ee7a l\u00f2ng trung th\u00e0nh v\u1edbi Giao \u01af\u1edbc. \u00a0Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u0129 r\u1eb1ng b\u1ea3n Hy L\u1ea1p c\u1ee7a Th\u00e1nh Kinh, khi d\u1ecbch <i>\u201c<\/i><i>\u0111\u1ee9ng<\/i><i> v\u1eefng\u201d<\/i> thay v\u00ec \u00a0<i>\u201chi\u1ec3u\u201d<\/i>, \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t thay \u0111\u1ed5i s\u00e2u xa trong v\u0103n b\u1ea3n, v\u00ec \u0111\u1ed5i t\u1eeb kh\u00e1i ni\u1ec7m tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0o Thi\u00ean Ch\u00faa trong Th\u00e1nh Kinh sang kh\u00e1i ni\u1ec7m hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a Hy L\u1ea1p. \u00a0B\u1ea3n d\u1ecbch n\u00e0y, tuy ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i v\u1edbi n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a Hy L\u1ea1p, nh\u01b0ng \u0111\u0103 kh\u00f4ng b\u1ecf qua \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c c\u01a1 b\u1ea3n s\u00e2u xa c\u1ee7a v\u0103n b\u1ea3n Do Th\u00e1i. \u00a0Th\u1eadt ra, l\u1eddi h\u1ee9a ch\u1eafc ch\u1eafn c\u1ee7a ng\u00f4n s\u1ee9 Isaia cho nh\u00e0 vua, l\u00e0 do s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa c\u00f9ng s\u1ef1 hi\u1ec7p nh\u1ea5t m\u00e0 Ng\u00e0i ban cho \u0111\u1eddi s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a d\u00e2n Ng\u00e0i.\u00a0 Ng\u00f4n s\u1eeb khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u00e0 vua hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ee7a Ch\u00faa, b\u1eb1ng c\u00e1ch t\u00ecm ki\u1ebfm trong s\u1ef1 th\u00e0nh t\u00edn c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh kh\u00f4n ngoan \u0111ang \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n nhi\u1ec1u k\u1ef7 nguy\u00ean. \u00a0Th\u00e1nh Augustin\u00f4 \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ef1 t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u1ee7a \u201chi\u1ec3u bi\u1ebft\u201d v\u00e0 \u201c\u0111\u1ee9ng v\u1eefng\u201d trong s\u00e1ch T\u01b0 Th\u00fa c\u1ee7a ng\u00e0i khi ng\u00e0i n\u00f3i v\u1ec1 ch\u00e2n l\u00fd, m\u00e0 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng v\u1eefng <i>\u201ctrong <\/i><i>Ng\u00e0i<\/i><i> [Ch\u00faa], trong <\/i><i>ch\u00e2n l\u00fd<\/i><i> c\u1ee7a <\/i><i>Ng\u00e0i, con<\/i><i> s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c <\/i><i>ki\u00ean \u0111\u1ecbnh<\/i><i> v\u00e0 <\/i><i>v\u1eefng v\u00e0ng<\/i><i>\u201d<\/i> \u00a0[17]. \u00a0T\u1eeb b\u1ed1i c\u1ea3nh n\u00e0y, ch\u00fang ta bi\u1ebft r\u1eb1ng Th\u00e1nh Augustin\u00f4 mu\u1ed1n v\u1ea1ch ra c\u00e1ch ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e1ng tin c\u1eady n\u00e0y c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa trung th\u00e0nh hi\u1ec7n di\u1ec7n trong l\u1ecbch s\u1eed nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, kh\u1ea3 n\u0103ng gi\u1eef th\u1eddi gian c\u00f9a n\u00f3, qua vi\u1ec7c k\u1ebft h\u1ee3p nh\u1eefng ng\u00e0y b\u1ecb ph\u00e2n t\u00e1n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 th\u1ea5y r\u00f5 trong Th\u00e1nh Kinh [18].<\/p>\n<p>24. Khi \u0111\u1ecdc d\u01b0\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng n\u00e0y, \u0111o\u1ea1n v\u0103n c\u1ee7a ng\u00f4n s\u1ee9 Isaiah \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ed9t k\u1ebft lu\u1eadn: <i>con ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n<\/i><i> s\u1ef1 hi\u1ec3u<\/i><i> bi\u1ebft<\/i><i>, <\/i><i>c\u1ea7n <\/i><i>ch\u00e2n l\u00fd<\/i><i>, b\u1edfi v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00f3, <\/i><i>con ng\u01b0\u1eddi<\/i><i> kh\u00f4ng<\/i><i> th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng v\u1eefng<\/i><i> \u0111\u01b0\u1ee3c<\/i>. \u00a0\u0110\u1ee9c tin, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00e2n l\u00fd, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9u \u0111\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m b\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u01b0\u1edbc \u0111i c\u1ee7a ch\u00fang ta.\u00a0 N\u00f3 v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u1eb9p, ph\u00f3ng chi\u1ebfu nh\u1eefng ao \u01b0\u1edbc h\u1ea1nh ph\u00fac c\u1ee7a ch\u00fang ta, m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 m\u00e0 ch\u1ec9 th\u1ecfa m\u00e3n ch\u00fang ta v\u00ec ch\u00fang ta mu\u1ed1n l\u1eeba d\u1ed1i ch\u00ednh m\u00ecnh. \u00a0Ho\u1eb7c n\u00f3 b\u1ecb gi\u1ea3m xu\u1ed1ng th\u00e0nh m\u1ed9t c\u1ea3m gi\u00e1c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, c\u00f3 th\u1ec3 an \u1ee7i v\u00e0 s\u01b0\u1edfi \u1ea5m, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00e2m tr\u1ea1ng c\u1ee7a ch\u00fang ta, theo s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a th\u1eddi gian, kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng n\u00e2ng \u0111\u1ee1 m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh li\u00ean t\u1ee5c trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng ch\u00fang ta. N\u1ebfu \u0111\u1ee9c tin l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec vua Aha \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u00fang v\u00ec \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u00e1 cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 s\u1ef1 an to\u00e0n c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u1ee7a \u00f4ng tr\u00ean m\u1ed9t c\u1ea3m gi\u00e1c. \u00a0B\u1eb1ng s\u1ef1 n\u1ed1i k\u1ebft n\u1ed9i t\u1ea1i c\u1ee7a n\u00f3 v\u1edbi ch\u00e2n l\u00fd, \u0111\u1ee9c tin c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p m\u1ed9t \u00e1nh s\u00e1ng m\u1edbi tr\u00ean c\u00e1c t\u00ednh to\u00e1n c\u1ee7a nh\u00e0 vua, b\u1edfi v\u00ec n\u00f3 th\u1ea5y xa h\u01a1n, b\u1edfi v\u00ec n\u00f3 bao g\u1ed3m c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, trung th\u00e0nh v\u1edbi Giao \u01af\u1edbc v\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi h\u1ee9a c\u1ee7a Ng\u00e0i.<\/p>\n<p>25. \u00a0<i>Ng\u00e0y nay, c<\/i><i>h\u00ednh v\u00ec cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng <\/i><i>ch\u00e2n l\u00fd<\/i><i> m\u00e0<\/i><i> trong \u0111\u00f3<\/i><i> ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng, <\/i><i>n\u00ean h\u01a1n <\/i><i>b<\/i><i>ao<\/i><i> gi\u1edd<\/i><i> h\u1ebft, ch\u00fang ta<\/i><i> c\u1ea7n<\/i><i> ph\u1ea3i<\/i><i> <\/i><i>nh\u1eafc l\u1ea1i <\/i><i>m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd.<\/i> \u00a0Trong v\u0103n h\u00f3a \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u01b0 ch\u00e2n l\u00fd ch\u1ec9 nh\u1eefng s\u1ef1 th\u1eadt c\u1ee7a k\u1ef9 thu\u1eadt: ch\u00e2n l\u00fd l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng d\u1ef1a v\u00e0o ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecd.\u00a0 M\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd v\u00ec n\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c, do \u0111\u00f3 l\u00e0m cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3i m\u00e1i v\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng h\u01a1n. \u00a0Ng\u00e0y nay ch\u00e2n l\u00fd \u1ea5y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd ch\u1eafc ch\u1eafn duy nh\u1ea5t, duy nh\u1ea5t m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 chia s\u1ebb v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, duy nh\u1ea5t m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea3o lu\u1eadn v\u00e0 trong \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng nhau tham gia. \u00a0H\u01a1n n\u1eefa c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, bao g\u1ed3m t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00edch th\u1ef1c m\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea3m th\u1ea5y trong l\u00f2ng, nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd ch\u1ec9 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb cho c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u1edbi \u00fd \u0111\u1ecbnh ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u00f4ng \u00edch. \u00a0Ch\u00e2n l\u00fd cao c\u1ea3, ch\u00e2n l\u00fd gi\u1ea3i th\u00edch t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi s\u1ef1 c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta nh\u00ecn v\u1edbi \u0111\u00f4i m\u1eaft nghi ng\u1edd. \u00a0Ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ef1 h\u1ecfi r\u1eb1ng ch\u1eb3ng l\u1ebd n\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00e2n l\u00fd m\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 chuy\u00ean ch\u1ebf l\u1edbn c\u1ee7a nh\u1eefng th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc mong mu\u1ed1n, m\u1ed9t ch\u00e2n l\u00fd \u00e1p \u0111\u1eb7t v\u0169 tr\u1ee5 quan c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ec3 nghi\u1ec1n n\u00e1t l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee5 th\u1ec3 c\u1ee7a t\u1eebng c\u00e1 nh\u00e2n sao? \u00a0Chung cu\u1ed9c, ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i m\u1ed9t thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i, trong \u0111\u00f3 c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 ch\u00e2n l\u00fd ph\u1ed5 qu\u00e1t, m\u00e0 c\u01a1 b\u1ea3n c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c quan t\u00e2m n\u1eefa. \u00a0Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh n\u00e0y, vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi ta mu\u1ed1n lo\u1ea1i b\u1ecf s\u1ef1 k\u1ebft n\u1ed1i gi\u1eefa t\u00f4n gi\u00e1o v\u1edbi ch\u00e2n l\u00fd l\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u1ee3p l\u00fd, b\u1edfi v\u00ec s\u1ef1 k\u1ebft n\u1ed1i \u1ea5y s\u1ebd l\u00e0 c\u0103n nguy\u00ean c\u1ee7a c\u1ee7a cu\u1ed3ng t\u00edn, t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng chia s\u1ebb c\u00f9ng m\u1ed9t ni\u1ec1m tin. \u00a0Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, v\u1ec1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i n\u00e0y, v\u1ec1 m\u1ed9t s\u1ef1 m\u1ea5t tr\u00ed nh\u1edb l\u1edbn trong th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang ta. \u00a0Th\u1ef1c ra, c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 ch\u00e2n l\u00fd l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a k\u00fd \u1ee9c, c\u1ee7a k\u00fd \u1ee9c s\u00e2u xa, b\u1edfi v\u00ec n\u00f3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u01b0\u1edbc ch\u00fang ta, v\u00e0 b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y, n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p ch\u00fang ta v\u01b0\u1ee3t tr\u00ean \u201cc\u00e1i t\u00f4i\u201d nh\u1ecf b\u00e9 v\u00e0 gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a m\u00ecnh. \u00a0\u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3, trong \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a n\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ee5c \u0111\u00edch v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a con \u0111\u01b0\u1eddng chung c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n<p><b><i>S\u1ef1 hi\u1ec3u b<\/i><\/b><b><i>i\u1ebft <\/i><\/b><b><i>v\u1ec1 <\/i><\/b><b><i>ch\u00e2n l\u00fd v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau<\/i><\/b><b><i><\/i><\/b><\/p>\n<p>26. <i>Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y, \u0111\u1ee9c tin Kit\u00f4 gi\u00e1o c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p<\/i><i> m\u1ed9t ph\u1ee5c<\/i><i> v\u1ee5 cho <\/i><i>c\u00f4ng \u00edch v\u1ec1 m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ebf <\/i><i>\u0111\u00fang <\/i><i>\u0111\u1eafn<\/i><i> \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u <\/i><i>ch\u00e2n l\u00fd kh\u00f4ng<\/i><i>?<\/i> \u00a0\u0110\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y, ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i suy ngh\u0129 v\u1ec1 lo\u1ea1i ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ee9c tin. M\u1ed9t c\u00e1ch di\u1ec5n t\u1ea3 c\u1ee7a Th\u00e1nh Phaol\u00f4 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap cho \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, khi ng\u00e0i n\u00f3i, \u201c<i>tin trong <\/i><i>tr\u00e1i tim<\/i>\u201d (x. <span class=\"scripture_reference\" refid=\"26.712206\">Romans 10:10<\/span>). \u00a0Theo Th\u00e1nh Kinh th\u00ec tr\u00e1i tim l\u00e0 trung t\u00e2m c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, n\u01a1i giao nhau c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c chi\u1ec1u k\u00edch kh\u00e1c nhau c\u1ee7a n\u00f3: th\u00e2n th\u1ec3 v\u00e0 tinh th\u1ea7n; n\u1ed9i t\u00e2m c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u1ef1 c\u1edfi m\u1edf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c; tr\u00ed tu\u1ec7 , \u00fd ch\u00ed v\u00e0 t\u00ecnh c\u1ea3m. \u00a0V\u00e2ng, n\u1ebfu tr\u00e1i tim c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng k\u1ebft h\u1ee3p c\u00e1c chi\u1ec1u k\u00edch n\u00e0y, v\u00ec n\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i m\u00e0 ch\u00fang ta m\u1edf l\u00f2ng ra cho ch\u00e2n l\u00fd v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau, v\u00e0 l\u00e0 n\u01a1i ch\u00fang ta \u0111\u1ec3 cho m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn v\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i s\u00e2u xa b\u1edfi ch\u00fang. \u00a0\u0110\u1ee9c tin bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i to\u00e0n th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi, theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9 m\u00e0 n\u00f3 m\u1edf ra cho t\u00ecnh y\u00eau. \u00a0Ch\u00ednh \u1edf n\u01a1i g\u1eb7p g\u1ee1 gi\u1eefa \u0111\u1ee9c tin v\u1edbi t\u00ecnh y\u00eau n\u00e0y m\u00e0 ch\u00fang ta bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c lo\u1ea1i hi\u1ec3u bi\u1ebft th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ee9c tin, s\u1ee9c thuy\u1ebft ph\u1ee5c v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng soi s\u00e1ng nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc \u0111i c\u1ee7a ch\u00fang ta c\u1ee7a n\u00f3. \u00a0\u0110\u1ee9c tin bi\u1ebft theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9 m\u00e0 n\u00f3 g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi t\u00ecnh y\u00eau, theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9 m\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau t\u1ef1 n\u00f3 mang m\u1ed9t \u00e1nh s\u00e1ng. \u00a0S\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1ee9c tin l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ph\u00e1t sinh khi ch\u00fang ta nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh y\u00eau cao c\u1ea3 c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 \u0110\u1ea5ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i ch\u00fang ta t\u1eeb b\u00ean trong v\u00e0 cho ch\u00fang ta \u0111\u00f4i m\u1eaft m\u1edbi \u0111\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ef1c t\u1ea1i.<\/p>\n<p>27. C\u00e1ch th\u1ebf m\u00e0 tri\u1ebft gia Ludwig Wittgenstein gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 s\u1ef1 ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. \u00a0Theo \u00f4ng th\u00ec tin t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 kinh nghi\u1ec7m v\u1ec1 y\u00eau \u0111\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t kinh nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u nh\u01b0 ch\u1ee7 quan, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb nh\u01b0 m\u1ed9t ch\u00e2n l\u00fd th\u00edch h\u1ee3p cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi [19].\u00a0 Th\u1ef1c ra, \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh y\u00eau d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn ch\u00e2n l\u00fd. \u00a0T\u00ecnh y\u00eau ng\u00e0y nay \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u nh\u01b0 m\u1ed9t kinh nghi\u1ec7m li\u00ean quan \u0111\u1ebfn th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ea3m x\u00fac hay thay \u0111\u1ed5i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd.<\/p>\n<p><i>\u0110\u00e2y<\/i><i> c\u00f3<\/i><i> th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t m\u00f4 t\u1ea3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 <\/i><i>v\u1ec1<\/i><i> t\u00ecnh y\u00eau<\/i><i> kh\u00f4ng<\/i><i>?<\/i> \u00a0Th\u1ef1c ra, t\u00ecnh y\u00eau kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecb thu g\u1ecdn th\u00e0nh m\u1ed9t c\u1ea3m x\u00fac nay \u0111\u1ebfn mai \u0111i. \u00a0\u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean n\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn y\u1ebfu t\u1ed1 t\u00ecnh c\u1ea3m c\u1ee7a ch\u00fang ta, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 m\u1edf ra cho ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh y\u00eau v\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh, th\u00ec ph\u1ea3i t\u1eeb b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng c\u00e1i \u201ct\u00f4i\u201d ri\u00eang l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 l\u00e2u d\u00e0i; t\u00ecnh y\u00eau l\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec7p th\u00f4ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh y\u00eau. \u00a0Do \u0111\u00f3, r\u00f5 r\u00e0ng theo m\u1ed9t ngh\u0129a n\u00e0o \u0111\u00f3, t\u00ecnh y\u00eau c\u1ea7n ch\u00e2n l\u00fd.\u00a0 Ch\u1ec9 khi n\u00e0o t\u00ecnh y\u00eau d\u1ef1a tr\u00ean ch\u00e2n l\u00fd th\u00ec n\u00f3 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng v\u1eefng v\u1edbi th\u1eddi gian, v\u01b0\u1ee3t tr\u00ean nh\u1eefng gi\u00e2y ph\u00fat tho\u00e1ng qua v\u00e0 v\u1eefng v\u00e0ng \u0111\u1ec3 n\u00e2ng \u0111\u1ee1 m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh chung. \u00a0N\u1ebfu t\u00ecnh y\u00eau kh\u00f4ng li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi ch\u00e2n l\u00fd, n\u00f3 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ef1 b\u1ea5t \u1ed5n c\u1ee7a t\u00ecnh c\u1ea3m v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1eed th\u00e1ch c\u1ee7a th\u1eddi gian. \u00a0Tuy nhi\u00ean, t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u00edch th\u1ef1c, k\u1ebft h\u1ee3p t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang ta, v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u00e1nh s\u00e1ng m\u1edbi h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng cao c\u1ea3 v\u00e0 sung m\u00e3n. \u00a0N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00e2n l\u00fd th\u00ec t\u00ecnh y\u00eau kh\u00f4ng th\u1ec3 cung c\u1ea5p m\u1ed1i d\u00e2y li\u00ean h\u1ec7 v\u1eefng ch\u1eafc, n\u00f3 kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng trong vi\u1ec7c \u0111em c\u00e1i \u201ct\u00f4i\u201d ra kh\u1ecfi s\u1ef1 c\u00f4 l\u1eadp, c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1ea3i ph\u00f3ng n\u00f3 kh\u1ecfi nh\u1eefng gi\u00e2y ph\u00fat tho\u00e1ng qua \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u00e0 sinh hoa k\u1ebft qu\u1ea3.<\/p>\n<p><i>N\u1ebfu t\u00ecnh y\u00eau c\u1ea7n ch\u00e2n l\u00fd, <\/i><i>th\u00ec <\/i><i>ch\u00e2n l\u00fd<\/i><i> c\u0169ng c\u1ea7n t\u00ecnh <\/i><i>y\u00eau.<\/i> \u00a0T\u00ecnh y\u00eau v\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1ch r\u1eddi nhau \u0111\u01b0\u1ee3c. \u00a0N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh y\u00eau, ch\u00e2n l\u00fd tr\u1edf n\u00ean l\u1ea1nh l\u1ebdo, tr\u1edf th\u00e0nh v\u00f4 c\u1ea3m v\u00e0 \u0111\u00e0n \u00e1p cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee5 th\u1ec3 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. \u00a0Ch\u00e2n l\u00fd m\u00e0 ch\u00fang ta t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111em l\u1ea1i \u00fd ngh\u0129a cho b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ch\u00fang ta, soi s\u00e1ng ch\u00fang ta khi ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh y\u00eau ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn. \u00a0Ai y\u00eau th\u00ec hi\u1ec3u r\u1eb1ng t\u00ecnh y\u00eau l\u00e0 m\u1ed9t kinh nghi\u1ec7m v\u1ec1 ch\u00e2n l\u00fd, ch\u00ednh n\u00f3 m\u1edf m\u1eaft ch\u00fang ta \u0111\u1ec3 th\u1ea5y to\u00e0n th\u1ec3 th\u1ef1c t\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1ch m\u1edbi m\u1ebb, trong s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh y\u00eau. \u00a0Theo ngh\u0129a n\u00e0y, Th\u00e1nh Gr\u00eag\u00f4ri\u00f4 C\u1ea3 \u0111\u00e3 vi\u1ebft r\u1eb1ng <i>\u201camor ipse notitia <\/i><i>est<\/i><i>\u201d<\/i> &#8211; <i>t\u00ecnh <\/i><i>y\u00eau t\u1ef1 n\u00f3 l\u00e0 ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c<\/i>, mang trong n\u00f3 m\u1ed9t lu\u1eadn l\u00fd m\u1edbi [20]. \u00a0N\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch nh\u00ecn v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi v\u1edbi s\u1ef1 li\u00ean h\u1ec7, tr\u1edf th\u00e0nh s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c chia s\u1ebb, m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn theo nh\u00e3n quan c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00e0 c\u00e1i nh\u00ecn chung v\u1ec1 t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi s\u1ef1. \u00a0Guillaume de Saint Thierry, th\u1eddi Trung c\u1ed5, theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng n\u00e0y khi \u00f4ng ch\u00fa gi\u1ea3i v\u1ec1 m\u1ed9t c\u00e2u Nh\u00e3 Ca m\u00e0 \u1edf \u0111\u00f3 t\u00ecnh qu\u00e2n n\u00f3i v\u1edbi t\u00ecnh lang: <i>\u0110\u00f4i m\u1eaft c\u1ee7a <\/i><i>em<\/i><i> l\u00e0 m\u1eaft b\u1ed3 c\u00e2u<\/i> (x. Nc 1:15) [ 21]. \u00a0Guillaume gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng \u0111\u00f4i m\u1eaft c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi y\u00eau l\u00e0 l\u00fd tr\u00ed c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau, s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t m\u1eaft duy nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 chi\u00eam ng\u1eafm Thi\u00ean Ch\u00faa, khi tr\u00ed tu\u1ec7 l\u00e0 \u201cm\u1ed9t tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau gi\u00e1c ng\u1ed9\u201d [22].<\/p>\n<p>28. Vi\u1ec7c kh\u00e1m ph\u00e1 n\u00e0y v\u1ec1 t\u00ecnh y\u00eau, nh\u01b0 ngu\u1ed3n m\u1ea1ch c\u1ee7a s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft, l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a kinh nghi\u1ec7m ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n t\u1ea3 b\u1eb1ng m\u1ed9t quan ni\u1ec7m v\u1ec1 \u0111\u1ee9c tin trong Th\u00e1nh Kinh.\u00a0 Nh\u1edd n\u1ebfm th\u1eed t\u00ecnh y\u00eau m\u00e0 qua \u0111\u00f3 Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 ch\u1ecdn h\u1ecd v\u00e0 thi\u1ebft l\u1eadp h\u1ecd th\u00e0nh m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c, d\u00e2n Israel c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ed1ng nh\u1ea5t c\u1ee7a k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, t\u1eeb kh\u1edfi th\u1ee7y c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ebfn ho\u00e0n th\u00e0nh. \u00a0S\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1ee9c tin, v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t sinh t\u1eeb t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, l\u00e0 \u0110\u1ea5ng th\u1ef1c hi\u1ec7n Giao \u01af\u1edbc, n\u00ean l\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft soi s\u00e1ng cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh trong l\u1ecbch s\u1eed. \u00a0\u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao trong Th\u00e1nh Kinh, ch\u00e2n l\u00fd v\u00e0 l\u00f2ng trung th\u00e0nh \u0111i \u0111\u00f4i v\u1edbi nhau, v\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa th\u1eadt l\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa trung t\u00edn, \u0110\u1ea5ng gi\u1eef nh\u1eefng l\u1eddi h\u1ee9a c\u1ee7a Ng\u00e0i, v\u00e0 cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi ta hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a Ng\u00e0i trong th\u1eddi gian. \u00a0Qua kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00f4n s\u1ee9, trong \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a cu\u1ed9c l\u01b0u \u0111\u1ea7y v\u00e0 hy v\u1ecdng v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u1ee9t kho\u00e1t tr\u1edf l\u1ea1i th\u00e0nh th\u00e1nh, d\u00e2n Israel c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c r\u1eb1ng ch\u00e2n l\u00fd n\u00e0y c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa tr\u1ea3i ra ngo\u00e0i l\u1ecbch s\u1eed h\u1ecd c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ec3 \u00f4m l\u1ea5y l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi, k\u1ec3 t\u1eeb l\u00fac t\u1ea1o d\u1ef1ng. \u00a0S\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1ee9c tin soi s\u00e1ng kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c, nh\u01b0ng to\u00e0n th\u1ec3 cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi t\u1ea1o v\u1eadt, t\u1eeb nguy\u00ean th\u1ee7y c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ec3 ng\u00e0y vi\u00ean m\u00e3n.<\/p>\n<p><b><i>\u0110\u1ee9c tin nh\u01b0 <\/i><\/b><b><i>th\u00ednh gi\u00e1c<\/i><\/b><b><i> v\u00e0 <\/i><\/b><b><i>th\u1ecb gi\u00e1c<\/i><\/b><\/p>\n<p>29. B\u1edfi v\u00ec s\u1ef1 nhi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1ee9c tin n\u1ed1i li\u1ec1n v\u1edbi Giao \u01af\u1edbc c\u1ee7a m\u1ed9t Thi\u00ean Ch\u00faa th\u00e0nh t\u00edn, \u0110\u1ea5ng thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t li\u00ean h\u1ec7 t\u00ecnh y\u00eau v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi h\u1ecd b\u1eb1ng L\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y trong Th\u00e1nh Kinh nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ef1 l\u1eafng nghe v\u00e0 li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi th\u00ednh gi\u00e1c. \u00a0Th\u00e1nh Phaol\u00f4 s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t c\u00f4ng th\u1ee9c \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n: <i>fides <\/i><i>ex<\/i><i> auditu<\/i>, <i>\u201c\u0111\u1ee9c tin \u0111\u1ebfn b\u1edfi nghe\u201d<\/i> (<span class=\"scripture_reference\" refid=\"717.720282\">Romans 10:17<\/span>). \u00a0\u00a0Li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi l\u1eddi n\u00f3i, s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u00e1 nh\u00e2n, m\u1ed9t s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft nh\u1eadn ra gi\u1ecdng n\u00f3i, t\u1ef1 nguy\u1ec7n m\u1edf ra cho gi\u1ecdng n\u00f3i \u1ea5y v\u00e0 l\u00e0m theo n\u00f3 trong s\u1ef1 v\u00e2ng ph\u1ee5c. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao Th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1ec1 <i>\u201cs\u1ef1 v\u00e2ng ph\u1ee5c c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin\u201d<\/i> (x. <i>Rm<\/i> 1: 5, 16, 26) [23]. \u00a0H\u01a1n n\u1eefa, \u00a0\u0111\u1ee9c tin l\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft li\u00ean quan \u0111\u1ebfn qu\u00e1 tr\u00ecnh th\u1eddi gian, m\u00e0 l\u1eddi c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u1ec3 n\u00f3i: \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ki\u1ebfn th\u1ee9c ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111i theo [Th\u1ea7y] trong cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh (<i>sequela<\/i>). \u00a0Vi\u1ec7c nghe gi\u00fap ta tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ea1i c\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1ec1 ch\u00e2n l\u00fd, \u0111\u00f4i khi th\u00ednh gi\u00e1c l\u1ea1i tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi th\u1ecb gi\u00e1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a Hy L\u1ea1p. \u00a0N\u1ebfu, m\u1ed9t \u0111\u00e0ng, \u00e1nh s\u00e1ng gi\u00fap ch\u00fang ta chi\u00eam ng\u1eafm to\u00e0n di\u1ec7n nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn lu\u00f4n lu\u00f4n m\u01a1 \u01b0\u1edbc, th\u00ec \u0111\u00e0ng kh\u00e1c, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 n\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f2n d\u00e0nh m\u1ed9t ch\u1ed7 n\u00e0o cho t\u1ef1 do, v\u00ec n\u00f3 xu\u1ed1ng t\u1eeb tr\u1eddi v\u00e0 \u0111i th\u1eb3ng v\u00e0o m\u1eaft m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00f2i m\u1eaft tr\u1ea3 l\u1eddi. \u00a0Ngo\u00e0i ra, n\u00f3 c\u00f3 v\u1ebb m\u1eddi m\u1ed9t chi\u00eam ni\u1ec7m t\u0129nh, t\u00e1ch bi\u1ec7t kh\u1ecfi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ee5 th\u1ec3 trong \u0111\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi vui m\u1eebng v\u00e0 \u0111au kh\u1ed5. \u00a0Theo quan ni\u1ec7m n\u00e0y, ti\u1ebfp c\u1eadn Th\u00e1nh Kinh v\u1ec1 hi\u1ec3u bi\u1ebft tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi ti\u1ebfp c\u1eadn c\u1ee7a Hy L\u1ea1p, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p n\u1ed1i k\u1ebft ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1edbi th\u1ecb gi\u00e1c trong khi theo \u0111u\u1ed5i s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft to\u00e0n di\u1ec7n v\u1ec1 th\u1ef1c t\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>T<\/i><i>uy nhi\u00ean, r\u00f5 r\u00e0ng<\/i><i> l\u00e0 s\u1ef1<\/i><i> \u0111\u1ed1i<\/i><i> ch\u1ecdi<\/i><i> <\/i><i>gi\u1ea3 t\u1ea1o<\/i><i> n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi <\/i><i>t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt<\/i><i> trong Th\u00e1nh Kinh.<\/i> \u00a0C\u1ef1u \u01af\u1edbc, \u0111\u00e3 dung h\u00f2a hai lo\u1ea1i hi\u1ec3u bi\u1ebft n\u00e0y, b\u1edfi v\u00ec vi\u1ec7c l\u1eafng nghe L\u1eddi Thi\u00ean Ch\u00faa g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi \u01b0\u1edbc mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn th\u1ea5y Th\u00e1nh Nhan Ng\u00e0i. \u00a0B\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 khai tri\u1ec3n m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i v\u1edbi n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a Hy L\u1ea1p, \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i l\u00e0 trung t\u00e2m c\u1ee7a Th\u00e1nh Kinh. \u00a0Vi\u1ec7c nghe minh ch\u1ee9ng cho \u01a1n g\u1ecdi c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 s\u1ef1 v\u00e2ng ph\u1ee5c, c\u00f9ng s\u1ef1 th\u1eadt l\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7c kh\u1ea3i trong th\u1eddi gian; vi\u1ec7c nh\u00ecn cung c\u1ea5p m\u1ed9t vi\u1ec5n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1ec1 to\u00e0n th\u1ec3 cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh v\u00e0 cho ph\u00e9p n\u00f3 n\u1eb1m trong k\u1ebf ho\u1ea1ch v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa; kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i nh\u00ecn n\u00e0y, ch\u00fang ta s\u1ebd ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng m\u1ea3nh v\u1ee5n ri\u00eang r\u1ebd c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1ed5ng th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng ai bi\u1ebft \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>30. <i>S\u1ef1 k<\/i><i>\u1ebft n\u1ed1i gi\u1eefa th\u1ecb gi\u00e1c nh\u00ecn v\u00e0 <\/i><i>th\u00ednh gi\u00e1c<\/i><i>, nh\u01b0 c\u00e1c c\u01a1 quan c\u1ee7a <\/i><i>s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1<\/i><i> \u0111\u1ee9c tin, <\/i><i>hi\u1ec3n<\/i><i> hi\u1ec7n r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n trong Tin M\u1eebng <\/i><i>Th\u00e1nh <\/i><i>Gioan.<\/i> \u00a0Thao Tin M\u1eebng th\u1ee9 t\u01b0 th\u00ec tin ch\u00ednh l\u00e0 l\u1eafng nghe v\u00e0 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nh\u00ecn th\u1ea5y. \u00a0S\u1ef1 l\u1eafng nghe c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin x\u1ea3y ra trong h\u00ecnh th\u1ee9c hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng cho t\u00ecnh y\u00eau: \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 l\u1eafng nghe c\u00e1 nh\u00e2n, ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 nh\u1eadn ra gi\u1ecdng c\u1ee7a Ch\u00faa Chi\u00ean L\u00e0nh (x. <i>Ga<\/i> 10:3-5); m\u1ed9t s\u1ef1 l\u1eafng nghe \u0111\u00f2i h\u1ecfi n\u01a1i c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7, nh\u01b0 \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra v\u1edbi c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ea7u ti\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi <i>\u201cnghe nh\u1eefng l\u1eddi <\/i><i>\u1ea5y<\/i><i> v\u00e0 <\/i><i>\u0111i <\/i><i>theo Ch\u00faa Gi\u00easu\u201d<\/i> (<i>Ga<\/i> 1:37). \u00a0\u0110\u1eb1ng kh\u00e1c, \u0111\u1ee9c tin c\u0169ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn th\u1ecb gi\u00e1c. \u00a0\u0110\u00f4i khi vi\u1ec7c nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng d\u1ea5u ch\u1ec9 c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9c tin, nh\u01b0 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nh\u1eefng Do Th\u00e1i, sau khi \u00f4ng Ladar\u00f4 s\u1ed1ng l\u1ea1i, <i>\u201cnh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec <\/i><i>Ng\u01b0\u1eddi<\/i><i> \u0111\u00e3 l\u00e0m<\/i><i> v\u00e0<\/i><i> tin v\u00e0o Ng<\/i><i>\u01b0\u1edd<\/i><i>i\u201d<\/i> (<i>Ga<\/i> 11:45). \u00a0L\u1ea7n kh\u00e1c, ch\u00ednh \u0111\u1ee9c tin d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn s\u00e2u xa h\u01a1n: <i>\u201cN\u1ebfu <\/i><i>con<\/i><i> tin, <\/i><i>con<\/i><i> s\u1ebd nh\u00ecn th\u1ea5y vinh quang c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa\u201d<\/i> (<i>Ga<\/i> 11:40). \u00a0Cu\u1ed1i c\u00f9ng, tin v\u00e0 nh\u00ecn th\u1ea5y g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi nhau: <i>\u201cAi tin <\/i><i>T<\/i><i>\u00f4i (&#8230;) <\/i><i>l\u00e0 <\/i><i>tin \u0110\u1ea5ng \u0111\u00e3 sai t\u00f4i<\/i><i>;<\/i><i> v\u00e0<\/i><i> ai<\/i><i> th\u1ea5y <\/i><i>T<\/i><i>\u00f4i <\/i><i>l\u00e0<\/i><i> th\u1ea5y \u0110\u1ea5ng \u0111\u00e3 sai T<\/i><i>\u00f4i<\/i><i>\u201d <\/i>(<i>Ga<\/i> 12:44-45). \u00a0Nh\u1edd s\u1ef1 li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi vi\u1ec7c nghe n\u00e0y, c\u00e1i nh\u00ecn tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t quy\u1ebft t\u00e2m \u0111i theo \u0110\u1ee9c Kit\u00f4, v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u01b0 m\u1ed9t ti\u1ebfn tr\u00ecnh ch\u0103m ch\u00fa nh\u00ecn, trong \u0111\u00f3 \u0111\u00f4i m\u1eaft h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i quen nh\u00ecn theo chi\u1ec1u s\u00e2u. \u00a0V\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, v\u00e0o bu\u1ed5i s\u00e1ng Ph\u1ee5c Sinh, ch\u00fang ta chuy\u1ec3n t\u1eeb Gioan, ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn c\u00f2n trong b\u00f3ng t\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc ng\u00f4i m\u1ed9 tr\u1ed1ng, <i>\u201c<\/i><i>\u0111\u00e3 <\/i><i>th\u1ea5y v\u00e0 \u0111\u00e3 tin\u201d<\/i> (Ga 20:8) sang Maria Magdalena l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb khi <i>\u201c<\/i><i>nh\u00ecn th\u1ea5y Ch\u00faa Gi\u00easu<\/i><i>\u201d<\/i> (x. Ga 20:14) v\u00e0 mu\u1ed1n \u00f4m ch\u1eb7t l\u1ea5y Ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi chi\u00eam ng\u1eafm vi\u1ec7c Ng\u01b0\u1eddi l\u00ean c\u00f9ng Ch\u00faa Cha; cho \u0111\u1ebfn\u00a0 l\u1eddi th\u00fa nh\u1eadn tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a c\u0169ng Maria Magdalena n\u00e0y v\u1edbi c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7: <i>\u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea5y Ch\u00faa!<\/i><i>\u201d<\/i> (<i>Ga <\/i>20:18).<\/p>\n<p><i>L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ch\u00fang ta \u0111<\/i><i>\u1ea1t<\/i><i> \u0111<\/i><i>\u01b0\u1ee3c<\/i><i> <\/i><i>s\u1ef1 <\/i><i>t\u1ed5ng h\u1ee3p <\/i><i>n\u00e0y <\/i><i>gi\u1eefa <\/i><i>vi\u1ec7c <\/i><i>nghe v\u00e0 <\/i><i>vi\u1ec7c <\/i><i>nh\u00ecn<\/i><i> th\u1ea5y<\/i><i>?<\/i> \u00a0\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c qua ch\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi Ch\u00faa Gi\u00easu, l\u00e0 \u0110\u1ea5ng ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y v\u00e0 nghe. \u00a0Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Ng\u00f4i L\u1eddi nh\u1eadp th\u1ec3, m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 chi\u00eam ng\u1eafm vinh quang c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi (x. <i>Ga<\/i> 1:14). \u00a0\u00c1nh s\u00e1ng \u0111\u1ee9c tin l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a m\u1ed9t Dung Nhan m\u00e0 tr\u00ean \u0111\u00f3 ch\u00fang ta th\u1ea5y Ch\u00faa Cha. \u00a0Th\u1eadt v\u1eady, trong Tin M\u1eebng th\u1ee9 t\u01b0, ch\u00e2n l\u00fd m\u1ea3 \u0111\u1ee9c tin c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ecf l\u1ed9 Ch\u00faa Cha trong Ch\u00faa Con, trong th\u00e2n x\u00e1c c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 trong c\u00e1c vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi khi c\u00f2n t\u1ea1i th\u1ebf, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a ch\u00e2n l\u00fd l\u00e0 <i>\u201ccu\u1ed9c <\/i><i>\u0111\u1eddi<\/i><i> <\/i><i>\u0111\u1ea7y \u00e1nh<\/i><i> s\u00e1ng\u201d<\/i> c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu [24 ]. \u00a0\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1ee9c tin kh\u00f4ng m\u1eddi g\u1ecdi ch\u00fang ta nh\u00ecn v\u00e0o m\u1ed9t ch\u00e2n l\u00fd ho\u00e0n to\u00e0n n\u1ed9i t\u00e2m. \u00a0Ch\u00e2n l\u00fd m\u00e0 \u0111\u1ee9c tin m\u1edf ra cho ch\u00fang ta l\u00e0 m\u1ed9t ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u1eb7t tr\u1ecdng t\u00e2m v\u00e0o cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 \u0110\u1ee9c Kit\u00f4, v\u00e0o vi\u1ec7c chi\u00eam ng\u1eafm cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0o \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. \u00a0Theo \u00fd ngh\u0129a n\u00e0y, Th\u00e1nh Th\u00f4ma Aquin\u00f4 n\u00f3i v\u1ec1 <i>oculata<\/i><i> fides<\/i> c\u1ee7a c\u00e1c T\u00f4ng \u0110\u1ed3 &#8211; <i>m\u1ed9t \u0111\u1ee9c tin nh\u00ecn th\u1ea5y!<\/i> \u2013 tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c nh\u00ecn th\u1ea5y th\u00e2n th\u1ec3 c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Ph\u1ee5c Sinh [25]. \u00a0C\u00e1c \u00f4ng \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y Ch\u00faa Gi\u00easu Ph\u1ee5c Sinh v\u1edbi \u0111\u00f4i m\u1eaft c\u1ee7a c\u00e1c \u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u00e3 tin, ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5u su\u1ed1t chi\u1ec1u s\u00e2u c\u1ee7a nh\u1eefng g\u00ec c\u00e1c \u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u1ec3 tuy\u00ean x\u01b0ng Con Thi\u00ean Ch\u00faa, \u0110\u1ea5ng \u0111ang ng\u1ef1 b\u00ean h\u1eefu Ch\u00faa Cha.<\/p>\n<p>31. <i>Ch\u1ec9 b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y<\/i><i>, qua vi\u1ec7c Nh\u1eadp Th\u1ec3, qua vi\u1ec7c chia s\u1ebb <\/i><i>b\u1ea3n t\u00ednh <\/i><i>c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i ch\u00fang ta, <\/i><i>m\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft<\/i><i> \u0111\u00fang v\u1ec1 t\u00ecnh y\u00eau c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n th<\/i><i>\u1ec3<\/i><i> hi\u1ec7n.<\/i> \u00a0Th\u1ef1c ra, \u00e1nh s\u00e1ng t\u00ecnh y\u00eau n\u1ea3y sinh khi con tim ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn, v\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00f3n nh\u1eadn s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n n\u1ed9i t\u00e2m c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng m\u00ecnh y\u00eau, l\u00e0 \u0110\u1ea5ng cho ph\u00e9p ch\u00fang ta nh\u1eadn ra m\u1ea7u nhi\u1ec7m c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. \u00a0Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u00fang ta hi\u1ec3u l\u00fd do t\u1ea1i sao, v\u1edbi th\u00ednh gi\u00e1c v\u00e0 th\u1ecb gi\u00e1c, \u0111\u1ee9c tin, theo Th\u00e1nh Gioan, l\u00e0 m\u1ed9t \u201cs\u1ef1 ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn\u201d, nh\u01b0 ng\u00e0i n\u00f3i trong th\u01b0 th\u1ee9 nh\u1ea5t: <i>\u201c(&#8230;)<\/i><i> <\/i><i>\u0111i\u1ec1u ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 nghe<\/i><i>, <\/i><i>\u0111i\u1ec1u ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea5y t\u1eadn m\u1eaft<\/i><i> (&#8230;) <\/i><i>\u0111i\u1ec1u<\/i><i> <\/i><i>tay ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn<\/i><i> <\/i><i>l\u00e0 <\/i><i>L\u1eddi <\/i><i>ban s\u1ef1 <\/i><i>s\u1ed1ng<\/i><i>\u201d<\/i> (1 <i>G<\/i><i>a<\/i> 1: 1). \u00a0Qua vi\u1ec7c Nh\u1eadp Th\u1ec3 c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, qua vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn gi\u1eefa ch\u00fang ta, Ch\u00faa Gi\u00easu \u0111\u00e3 ch\u1ea1m v\u00e0o ch\u00fang ta, v\u00e0 qua c\u00e1c B\u00ed T\u00edch Ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng ch\u1ea1m v\u00e0o ch\u00fang ta h\u00f4m nay; b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y, qua vi\u1ec7c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i t\u00e2m h\u1ed3n ch\u00fang ta, Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang cho ph\u00e9p ch\u00fang ta nh\u1eadn ra v\u00e0 tuy\u00ean x\u01b0ng Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Con Thi\u00ean Ch\u00faa. \u00a0Nh\u1edd \u0111\u1ee9c tin, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a \u00e2n s\u1ee7ng Ng\u01b0\u1eddi. \u00a0Th\u00e1nh Augustin\u00f4, khi ch\u00fa gi\u1ea3i v\u1ec1 \u200b\u200b\u0111o\u1ea1n n\u00f3i v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef b\u1ecb b\u0103ng huy\u1ebft ch\u1ea1m v\u00e0o Ch\u00faa Gi\u00easu \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eefa l\u00e0nh (<i>Lc<\/i> 8:45-46) x\u00e1c quy\u1ebft: <i>\u201cCh\u1ea1m v\u00e0o<\/i><i> b\u1eb1ng con<\/i><i> tim, \u0111<\/i><i>\u00f3 ch\u00ednh<\/i><i> l\u00e0 tin\u201d <\/i>[26]. \u00a0\u0110\u00e1m \u0111\u00f4ng v\u00e2y quanh Ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi b\u1eb1ng vi\u1ec7c ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn c\u00e1ch c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u nh\u1eadn ra m\u1ea7u nhi\u1ec7m c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, b\u1ea3n ch\u1ea5t Ch\u00faa Con c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0110\u1ea5ng m\u1eb7c kh\u1ea3i Ch\u00faa Cha. \u00a0Ch\u1ec9 khi n\u00e0o ch\u00fang ta tr\u1edf n\u00ean \u0111\u1ed3ng h\u00ecnh \u0111\u1ed3ng d\u1ea1ng v\u1edbi \u0110\u1ee9c Kit\u00f4, th\u00ec ch\u00fang ta nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4i m\u1eaft \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y.<\/p>\n<p><b><i>Cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i gi\u1eefa \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 l\u00fd<\/i><\/b><b><i> tr\u00ed<\/i><\/b><\/p>\n<p>32. V\u00ec rao gi\u1ea3ng ch\u00e2n l\u00fd v\u1ec1 t\u00ecnh y\u00eau tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 m\u1edf l\u00f2ng ra v\u1edbi quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau n\u00e0y, m\u00e0 \u0111\u1ee9c tin Kit\u00f4 gi\u00e1o \u0111i th\u1eadt s\u00e2u v\u00e0o trung t\u00e2m c\u1ee7a kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ebfn c\u00f9ng \u00e1nh s\u00e1ng nh\u1edd t\u00ecnh y\u00eau v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi g\u1ecdi y\u00eau th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u1edf l\u1ea1i trong \u00e1nh s\u00e1ng. \u00a0\u0110\u01b0\u1ee3c th\u00fac \u0111\u1ea9y b\u1edfi \u01b0\u1edbc ao soi s\u00e1ng t\u1ea5t c\u1ea3 th\u1ef1c t\u1ea1i b\u1eb1ng t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa trong Ch\u00faa Gi\u00easu v\u00e0 t\u00ecm c\u00e1ch y\u00eau th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi t\u00ecnh y\u00eau n\u00e0y, c\u00e1c Kit\u00f4 h\u1eefu ti\u00ean kh\u1edfi t\u00ecm th\u1ea5y trong th\u1ebf gi\u1edbi Hy L\u1ea1p, trong s\u1ef1 \u0111\u00f3i kh\u00e1t ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a n\u00f3, m\u1ed9t \u0111\u1ed1i t\u00e1c th\u00edch h\u1ee3p cho cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i. \u00a0Cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 gi\u1eefa s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Tin M\u1eebng v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0 t\u01b0\u1edfng tri\u1ebft h\u1ecdc c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 Tin M\u1eedng \u0111\u1ebfn v\u1edbi m\u1ecdi d\u00e2n t\u1ed9c. \u00a0N\u00f3 thu\u1eadn l\u1ee3i cho m\u1ed9t s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c hi\u1ec7u qu\u1ea3 gi\u1eefa \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 l\u00fd tr\u00ed, m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c lu\u00f4n lu\u00f4n ph\u00e1t tri\u1ec3n qua nhi\u1ec1u k\u1ef7 nguy\u00ean cho \u0111\u1ebfn th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta. \u00a0Ch\u00e2n Ph\u01b0\u1edbc Gioan Phaol\u00f4 II, trong Th\u00f4ng \u0110i\u1ec7p <i>Fides <\/i><i>et Ration (\u0110\u1ee9c tin v\u00e0 L\u00fd tr\u00ed)<\/i>, \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 l\u00fd c\u1ee7ng c\u1ed1 l\u1eabn nhau th\u1ebf n\u00e0o [27]. \u00a0Khi ch\u00fang ta t\u00ecm th\u1ea5y \u00e1nh s\u00e1ng tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu, ch\u00fang ta nh\u1eadn ra r\u1eb1ng, trong t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a ch\u00fang ta, \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t tia c\u1ee7a \u00e1nh s\u00e1ng \u1ea5y v\u00e0 ch\u00fang ta hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee5c ti\u00eau cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a n\u00f3 g\u00ec. \u00a0V\u00e0, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi, s\u1ef1 th\u1ec3 l\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a ch\u00fang ta ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng m\u1ed9t \u00e1nh s\u00e1ng, gi\u00fap ch\u00fang ta nh\u00ecn th\u1ea5y con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 vi\u00ean m\u00e3n c\u1ee7a m\u00f3n qu\u00e0 t\u1ef1 hi\u1ebfn ho\u00e0n to\u00e0n c\u1ee7a Con Thi\u00ean Ch\u00faa d\u00e0nh cho ch\u00fang ta. \u00a0Trong chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng v\u00f2ng tr\u00f2n n\u00e0y, \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u1ee9c tin soi s\u00e1ng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 nh\u00e2n lo\u1ea1i ch\u00fang ta, \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng trong s\u1ef1 hi\u1ec7p th\u00f4ng v\u1edbi t\u00ecnh y\u00eau v\u00e0 s\u1ef1 \u00e2n c\u1ea7n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kit\u00f4.<\/p>\n<p>33. Trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a Th\u00e1nh Augustin\u00f4, ch\u00fang ta th\u1ea5y m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 quan tr\u1ecdng v\u1ec1 cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh n\u00e0y, trong \u0111\u00f3 vi\u1ec7c t\u00ecm ki\u1ebfm c\u1ee7a l\u00fd tr\u00ed, v\u1edbi \u01b0\u1edbc ao c\u1ee7a ng\u00e0i v\u1ec1 ch\u00e2n l\u00fd v\u00e0 s\u1ef1 r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f2a nh\u1eadp v\u00e0o ch\u00e2n tr\u1eddi \u0111\u1ee9c tin, t\u1eeb \u0111\u00f3 n\u00f3 \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft m\u1edbi. \u00a0M\u1ed9t m\u1eb7t, Th\u00e1nh Augustin\u00f4 ch\u1ea5p nh\u1eadn tri\u1ebft l\u00fd Hy L\u1ea1p v\u1ec1 \u00e1nh s\u00e1ng v\u1edbi vi\u1ec7c nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn th\u1ecb gi\u00e1c. \u00a0Cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 v\u1edbi ch\u1ee7 ngh\u0129a T\u00e2n Platon gi\u1edbi thi\u1ec7u ng\u00e0i v\u1edbi m\u00f4 th\u1ee9c c\u1ee7a \u00e1nh s\u00e1ng, l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng chi\u1ebfu t\u1eeb tr\u00ean xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 soi s\u00e1ng m\u1ecdi s\u1ef1, v\u00e0 do \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa. \u00a0B\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y, Th\u00e1nh Augustin\u00f4 \u0111\u00e3 hi\u1ec3u s\u1ef1 si\u00eau vi\u1ec7t c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 \u0111\u00e3 kh\u00e1m ph\u00e1 ra r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi s\u1ef1 \u0111\u1ec1u c\u00f3 trong ch\u00ednh m\u00ecnh m\u1ed9t s\u1ef1 trong s\u00e1ng n\u00e0o \u0111\u00f3, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3n \u1ea3nh s\u1ef1 t\u1ed1t l\u00e0nh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, l\u00e0 \u0110\u1ea5ng Nh\u00e2n L\u00e0nh. \u00a0Ng\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i tho\u00e1t kh\u1ecfi h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a Mani gi\u00e1o m\u00e0 ng\u00e0i s\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, l\u00e0 thuy\u1ebft l\u00e0m cho ng\u00e0i tin r\u1eb1ng l\u00e0nh v\u00e0 d\u1eef li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u1ed1i ch\u1ecdi nhau, pha tr\u1ed9n v\u00e0 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi nhau, m\u00e0 c\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng. \u00a0Vi\u1ec7c hi\u1ec3u r\u1eb1ng Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng cho ng\u00e0i m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng \u0111i m\u1edbi trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, cho ng\u00e0i kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u1eadn ra s\u1ef1 d\u1eef v\u00e0t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a ng\u00e0i, v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, m\u1eb7t kh\u00e1c, trong kinh nghi\u1ec7m th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a Th\u00e1nh Augustin\u00f4, nh\u01b0 ng\u00e0i k\u1ec3 trong <i>T\u1ef1 Th\u00fa<\/i> c\u1ee7a ng\u00e0i, gi\u00e2y ph\u00fat quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a ng\u00e0i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ecb ki\u1ebfn v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa \u1edf tr\u00ean cao v\u00e0 v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i th\u1ebf gian n\u00e0y, m\u00e0 l\u00e0 gi\u00e2y ph\u00fat l\u1eafng nghe, trong v\u01b0\u1eddn khi ng\u00e0i nghe c\u00f3 ti\u1ebfng n\u00f3i v\u1edbi m\u00ecnh: <i>\u201cH\u00e3y <\/i><i>c\u1ea7m l\u1ea5y<\/i><i> v\u00e0 \u0111\u1ecdc\u201d<\/i>; \u00a0v\u00e0 ng\u00e0i c\u1ea7m quy\u1ec3n s\u00e1ch c\u00f3 c\u00e1c Th\u01b0 c\u1ee7a Th\u00e1nh Phaol\u00f4 l\u00ean v\u00e0 ng\u1eebng l\u1ea1i \u1edf ch\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ba c\u1ee7a <i>Th\u01b0 g\u1eedi t\u00edn h\u1eefu R\u00f4ma<\/i> [28]. \u00a0B\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y Thi\u00ean Ch\u00faa c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a Th\u00e1nh Kinh t\u1ecf m\u00ecnh ra v\u1edbi ng\u00e0i, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi, xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng v\u1edbi h\u1ecd v\u00e0 \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh v\u1edbi h\u1ecd trong h\u00e0nh tr\u00ecnh qua l\u1ecbch s\u1eed, qua vi\u1ec7c xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong gi\u00e2y ph\u00fat l\u1eafng nghe v\u00e0 \u0111\u00e1p tr\u1ea3.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee7a L\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0a Th\u00e1nh Augustin\u00f4 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1eeb ch\u1ed1i \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 c\u00e1i nh\u00ecn. \u00a0Lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn b\u1edfi s\u1ef1 m\u1eb7c kh\u1ea3i c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau Thi\u00ean Ch\u00faa trong Ch\u00faa Gi\u00easu, ng\u00e0i dung h\u1ee3p hai quan \u0111i\u1ec3m. \u00a0V\u00e0 do \u0111\u00f3 ng\u00e0i \u0111\u00e3 khai tri\u1ec3n m\u1ed9t tri\u1ebft l\u00fd v\u1ec1 \u00e1nh s\u00e1ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3n nh\u1eadn v\u00e0o m\u00ecnh s\u1ef1 h\u1ed7 t\u01b0\u01a1ng th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi l\u1eddi v\u00e0 m\u1edf ra m\u1ed9t kh\u00f4ng gian t\u1ef1 do nh\u00ecn v\u1ec1 ph\u00eda \u00e1nh s\u00e1ng. \u00a0C\u0169ng nh\u01b0 l\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00e1p tr\u1ea3 t\u1ef1 do, th\u00ec \u00e1nh s\u00e1ng c\u0169ng t\u00ecm th\u1ea5y nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111\u00e1p tr\u1ea3 l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh \u1ea3nh ph\u1ea3n chi\u1ebfu n\u00f3. \u00a0Nh\u01b0 th\u1ebf, \u00a0Th\u00e1nh Augustin\u00f4 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 \u201cl\u1eddi chi\u1ebfu s\u00e1ng trong con ng\u01b0\u1eddi\u201d nh\u1edd k\u1ebft h\u1ee3p th\u00ednh gi\u00e1c v\u00e0 v\u00e0 th\u1ecb gi\u00e1c [29]. \u00a0B\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng, \u00e1nh s\u00e1ng tr\u1edf th\u00e0nh \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a m\u1ed9t l\u1eddi, b\u1edfi v\u00ec n\u00f3 l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a m\u1ed9t Dung Nhan c\u00e1 nh\u00e2n, m\u1ed9t \u00e1nh s\u00e1ng, chi\u1ebfu soi trong ch\u00fang ta, m\u1eddi g\u1ecdi ch\u00fang ta v\u00e0 mu\u1ed1n ph\u1ea3n \u1ea3nh tr\u00ean khu\u00f4n m\u1eb7t ch\u00fang ta ng\u00f5 h\u1ea7u c\u0169ng t\u1ecfa s\u00e1ng t\u1eeb b\u00ean trong ch\u00ednh ch\u00fang ta. \u00a0H\u01a1n n\u1eefa, ao \u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn th\u1ea5y to\u00e0n th\u1ec3, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u1ea3nh v\u1ee5n c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed, v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00f3 v\u00e0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa m\u00e3n \u1edf chung cu\u1ed9c, khi con ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 Gi\u00e1m M\u1ee5c th\u00e0nh Hippo n\u00f3i, <i>s\u1ebd th\u1ea5y <\/i><i>v\u00e0 s\u1ebd y\u00eau<\/i> [30]. \u00a0V\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec n\u00f3 s\u1ebd c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 \u00e1nh s\u00e1ng, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng bao gi\u1edd thi\u1ebfu, nh\u01b0ng b\u1edfi v\u00ec n\u00f3 s\u1ebd ho\u00e0n to\u00e0n b\u01b0\u1edbc v\u00e0o trong \u00e1nh s\u00e1ng.<\/p>\n<p>34. \u00c1nh s\u00e1ng c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau, th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ee9c tin, c\u00f3 th\u1ec3 soi s\u00e1ng nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta v\u1ec1 ch\u00e2n l\u00fd. \u00a0Ng\u00e0y nay ch\u00e2n l\u00fd th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1ea3m xu\u1ed1ng th\u00e0nh s\u1ef1 x\u00e1c th\u1ef1c ch\u1ee7 quan c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u00e1 nh\u00e2n. \u00a0M\u1ed9t ch\u00e2n l\u00fd chung l\u00e0m cho ch\u00fang ta s\u1ee3 h\u00e3i b\u1edfi v\u00ec ch\u00fang ta \u0111\u1ed3ng h\u00f3a n\u00f3 v\u1edbi vi\u1ec7c \u00e1p \u0111\u1eadt kh\u00f4ng nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9 c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a chuy\u00ean ch\u1ebf. \u00a0Nh\u01b0ng n\u1ebfu ch\u00e2n l\u00fd l\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau, n\u1ebfu n\u00f3 l\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong vi\u1ec7c g\u1eb7p g\u1ee1 Ng\u01b0\u1eddi Kh\u00e1c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0 th\u1ebf n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng kh\u1ecfi vi\u1ec7c b\u1ecb \u0111\u00f3ng k\u00edn trong c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a c\u00f4ng \u00edch. \u00a0B\u1edfi v\u00ec ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t ch\u00e2n l\u00fd c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p \u0111\u1eb7t b\u1eb1ng b\u1ea1o l\u1ef1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u00e8 b\u1eb9p c\u00e1 nh\u00e2n. \u00a0V\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra t\u1eeb t\u00ecnh y\u00eau, n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn t\u1eadn con tim, \u0111\u1ebfn trung t\u00e2m c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi. \u00a0Nh\u01b0 th\u1ebf r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 \u0111\u1ee9c tin kh\u00f4ng c\u1ed1 ch\u1ea5p, nh\u01b0ng l\u1edbn l\u00ean trong s\u1ef1 chung s\u1ed1ng v\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. \u00a0C\u00e1c t\u00edn h\u1eefu kh\u00f4ng ki\u00eau c\u0103ng, tr\u00e1i l\u1ea1i, ch\u00e2n l\u00fd l\u00e0m cho h\u1ecd khi\u00eam t\u1ed1n, v\u00ec bi\u1ebft r\u1eb1ng m\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1edf h\u1eefu n\u00f3, nh\u01b0ng ch\u00ednh ch\u00e2n l\u00fd \u00f4m \u1ea5p v\u00e0 s\u1edf h\u1eefu m\u00ecnh. \u00a0Thay v\u00ec l\u00e0m cho h\u1ecd th\u00e0nh c\u1ee9ng ng\u1eaft, s\u1ef1 an to\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin \u0111\u1eb7t h\u1ecd tr\u00ean m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh, l\u00e0m cho h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh ch\u1ee9ng nh\u00e2n \u200b\u200bv\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>M\u1eb7t kh\u00e1c, \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u1ee9c tin, trong vi\u1ec7c k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau, kh\u00f4ng xa l\u1ea1 g\u00ec v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t, b\u1edfi v\u00ec t\u00ecnh y\u00eau lu\u00f4n lu\u00f4n s\u1ed1ng trong th\u00e2n x\u00e1c v\u00e0 linh h\u1ed3n; \u00e1nh s\u00e1ng \u0110\u1ee9c tin l\u00e0 m\u1ed9t \u00e1nh s\u00e1ng nh\u1eadp th\u1ec3 t\u1ecfa ra t\u1eeb cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1ea7y \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu. \u00a0N\u00f3 c\u0169ng chi\u1ebfu s\u00e1ng v\u1eadt ch\u1ea5t, t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o tr\u1eadt t\u1ef1 c\u1ee7a c\u00f3, bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u1ef1 n\u00f3 s\u1ebd m\u1edf ra m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f2a h\u1ee3p v\u00e0 hi\u1ec3u bi\u1ebft r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft. \u00a0C\u00e1i nh\u00ecn v\u1ec1 khoa h\u1ecdc nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 l\u1ee3i cho \u0111\u1ee9c tin: \u0111i\u1ec1u n\u00e0y m\u1eddi g\u1ecdi c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00f3n nh\u1eadn th\u1ef1c t\u1ea1i, trong t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 phong ph\u00fa v\u00f4 t\u1eadn c\u1ee7a n\u00f3. \u00a0\u0110\u1ee9c tin \u0111\u00e1nh th\u1ee9c tinh th\u1ea7n ph\u00ea ph\u00e1n b\u1eb1ng c\u00e1ch tr\u00e1nh cho vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u h\u00e0i l\u00f2ng v\u1edbi nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ee9c c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 gi\u00fap n\u00f3 hi\u1ec3u r\u1eb1ng thi\u00ean nhi\u00ean lu\u00f4n lu\u00f4n r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n. \u00a0B\u1eb1ng c\u00e1ch m\u1eddi g\u1ecdi n\u00f3 kinh ng\u1ea1c tr\u01b0\u1edbc m\u1ea7u nhi\u1ec7m c\u1ee7a vi\u1ec7c t\u1ea1o d\u1ef1ng, \u0111\u1ee9c tin m\u1edf r\u1ed9ng ch\u00e2n tr\u1eddi c\u1ee7a l\u00fd tr\u00ed \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf h\u01a1n v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ef1 m\u1edf ra cho nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc.<\/p>\n<p><b>\u0110\u1ee9c tin v\u00e0 <\/b><b>vi\u1ec7c <\/b><b>t\u00ecm ki\u1ebfm Thi\u00ean Ch\u00faa<\/b><b><\/b><\/p>\n<p>5. \u00c1nh s\u00e1ng c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin v\u00e0o Ch\u00faa Gi\u00easu c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai t\u00ecm ki\u1ebfm Thi\u00ean Ch\u00faa, v\u00e0 cung c\u1ea5p s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee5 th\u1ec3 c\u1ee7a Kit\u00f4 gi\u00e1o trong cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c nhau. \u00a0<i>Th\u01b0 g\u1eedi t\u00edn h\u1eefu Do Th\u00e1i<\/i> n\u00f3i cho ch\u00fang ta v\u1ec1 ch\u1ee9ng t\u1eeb c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng ch\u00ednh, l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u00ecm ki\u1ebfm Thi\u00ean Ch\u00faa b\u1eb1ng \u0111\u1ee9c tin, tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 Giao \u01af\u1edbc v\u1edbi \u00f4ng Abraham. \u00a0V\u1ec1 \u00f4ng Enoch, Th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng <i>\u201c<\/i><i>\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng gi\u00e1m l\u00e0 \u0111\u1eb9p l\u00f2ng Thi\u00ean Ch\u00faa<\/i><i>\u201d<\/i> (<i>Dt<\/i> 11:5), l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin, b\u1edfi v\u00ec <i>\u201c<\/i><i>ai \u0111\u1ebfn g\u1ea7n Thi\u00ean Ch\u00faa th\u00ec ph\u1ea3i tin l\u00e0 Ng\u00e0i hi\u1ec7n h\u1eefu v\u00e0 Ng\u00e0i th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng nh\u1eefng ai t\u00ecm ki\u1ebfm Ng\u00e0i<\/i><i>\u201d<\/i> (<i>Dt<\/i> 11: 6). \u00a0Ch\u00fang ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u1eb1ng con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n gi\u00e1o \u0111i qua l\u1eddi tuy\u00ean x\u01b0ng v\u1ec1 m\u1ed9t Thi\u00ean Ch\u00faa, l\u00e0 \u0110\u1ea5ng ch\u0103m s\u00f3c h\u1ecd v\u00e0 l\u00e0 \u0110\u1ea5ng h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. \u00a0<i>C\u00f2n ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng<\/i><i> n\u00e0o kh\u00e1c <\/i><i>m\u00e0 <\/i><i>Thi\u00ean Ch\u00faa c\u00f3 th\u1ec3 <\/i><i>ban<\/i><i> cho nh\u1eefng <\/i><i>k\u1ebb<\/i><i> t\u00ecm ki\u1ebfm <\/i><i>Ng\u00e0i<\/i><i>, n\u1ebfu kh\u00f4ng <\/i><i>ph\u1ea3i l\u00e0 <\/i><i>\u0111\u1ec3 cho <\/i><i>h\u1ecd g\u1eb7p Ng\u00e0i<\/i><i>?<\/i> \u00a0Tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa, ch\u00fang ta t\u00ecm th\u1ea5y nh\u00e2n v\u1eadt Abel, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng ca ng\u1ee3i \u0111\u1ee9c tin v\u00ec Thi\u00ean Ch\u00faa ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u1eefng c\u1ee7a l\u1ec5 c\u1ee7a \u00f4ng d\u00e2ng l\u00ean Ng\u00e0i, nh\u1eefng con chi\u00ean \u0111\u1ea7u l\u00f2ng c\u1ee7a \u0111\u00e0n chi\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng (x. <i>Dt <\/i>11: 4). \u00a0Con ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n gi\u00e1o t\u00ecm c\u00e1ch nh\u1eadn ra c\u00e1c d\u1ea5u ch\u1ec9 c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa trong nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m h\u00e0ng ng\u00e0y c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi h\u1ecd, trong chu k\u1ef3 c\u00e1c m\u00f9a, trong hoa m\u1ea7u ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5. Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng, v\u00e0 Ng\u00e0i c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y b\u1edfi nh\u1eefng k\u1ebb t\u00ecm ki\u1ebfm Ng\u00e0i v\u1edbi m\u1ed9t t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>H\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a cu\u1ed9c t\u00ecm ki\u1ebfm n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y n\u01a1i c\u00e1c nh\u00e0 \u0111\u1ea1o s\u0129, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn b\u1edfi ng\u00f4i sao \u0111\u1ebfn t\u1eadn Bethlehem (x. <i>Mt<\/i> 2:1-12). \u00a0\u0110\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd, \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa t\u1ecf l\u1ed9 nh\u01b0 con \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0 ng\u00f4i sao h\u01b0\u1edbng d\u1eabn h\u1ecd tr\u00ean m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1m ph\u00e1 d\u00e0i. \u00a0Ng\u00f4i sao c\u0169ng n\u00f3i l\u00ean s\u1ef1 ki\u00ean nh\u1eabn c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa v\u1edbi \u0111\u00f4i m\u1eaft c\u1ee7a ch\u00fang ta, c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u1edf n\u00ean quen thu\u1ed9c v\u1edbi s\u1ef1 r\u1ea1ng ng\u1eddi c\u1ee7a Ng\u00e0i. \u00a0Con ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n gi\u00e1o \u0111ang tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i v\u00e0 s\u1eb5n s\u00e0ng \u0111\u1ec3 cho m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn, ra kh\u1ecfi nh\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y Thi\u00ean Ch\u00faa, \u0110\u1ea5ng lu\u00f4n lu\u00f4n b\u1ea5t ng\u1edd. \u00a0Kh\u00eda c\u1ea1nh n\u00e0y c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u00f4i m\u1eaft c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi cho ch\u00fang ta th\u1ea5y r\u1eb1ng khi ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn l\u1ea1i g\u1ea7n Ng\u00e0i, \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng h\u00f2a tan trong \u00e1nh s\u00e1ng bao la c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u00f4i sao b\u1ecb tr\u00e0n ng\u1eadp b\u1edfi b\u00ecnh minh, nh\u01b0ng n\u00f3 s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean r\u1ef1c r\u1ee1 h\u01a1n khi n\u00f3 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n ng\u1ecdn l\u1eeda nguy\u00ean th\u1ee7y, nh\u01b0 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n \u00e1nh s\u1ef1 huy ho\u00e0ng. \u00a0L\u1eddi tuy\u00ean x\u01b0ng c\u1ee7a Kit\u00f4 gi\u00e1o v\u1ec1 Ch\u00faa Gi\u00easu Kit\u00f4, \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u \u0110\u1ed9 duy nh\u1ea5t, x\u00e1c nh\u1eadn r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp trung trong Ng\u01b0\u1eddi, trong <i>\u201ccu\u1ed9c \u0111\u1eddi <\/i><i>\u0111\u1ea7y <\/i><i>\u00e1nh s\u00e1ng\u201d<\/i> c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, trong \u0111\u00f3 t\u1ecf l\u1ed9 kh\u1edfi th\u1ee7y v\u00e0 c\u1ee9u c\u00e1nh c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed [31]. \u00a0Kh\u00f4ng c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m n\u00e0o c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u00f3 con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa, m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n nh\u1eadn, thanh l\u1ecdc v\u00e0 soi s\u00e1ng b\u1edfi \u00e1nh s\u00e1ng n\u00e0y. \u00a0M\u1ed9t Kit\u00f4 h\u1eefu c\u00e0ng \u0111\u1eafm ch\u00ecm trong v\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf ra b\u1edfi \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kit\u00f4, th\u00ec c\u00e0ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng hi\u1ec3u v\u00e0 \u0111i c\u00f9ng con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda Thi\u00ean Ch\u00faa.<\/p>\n<p>V\u00ec \u0111\u1ee9c tin \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u01b0 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng, n\u00f3 c\u0169ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, ngay c\u1ea3 trong nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng tin, \u01b0\u1edbc mu\u1ed1n tin v\u00e0 kh\u00f4ng ng\u1eebng t\u00ecm ki\u1ebfm. \u00a0Theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9 m\u1edf l\u00f2ng ra v\u1edbi t\u00ecnh y\u00eau t\u1eeb m\u1ed9t con tim ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng n\u00e0y m\u00e0 h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 n\u1eafm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u1ecd \u0111\u00e3 s\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0111\u1ee9c tin m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft. \u00a0H\u1ecd c\u1ed1 g\u1eafng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 th\u1ec3 Thi\u00ean Ch\u00faa hi\u1ec7n h\u1eefu, \u0111\u00f4i khi v\u00ec h\u1ecd nh\u1eadn ra t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a Ng\u00e0i trong vi\u1ec7c t\u00ecm h\u01b0\u1edbng \u0111i v\u1eefng ch\u1eafc trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng hay v\u00ec h\u1ecd c\u1ea3m nghi\u1ec7m m\u1ed9t ao \u01b0\u1edbc \u00e1nh s\u00e1ng gi\u1eefa b\u00f3ng t\u1ed1i, nh\u01b0ng c\u0169ng v\u00ec nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng cao qu\u00fd v\u00e0 \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, h\u1ecd th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc r\u1eb1ng s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa s\u1ebd l\u00e0m cho n\u00f3 th\u1eadm ch\u00ed cao c\u1ea3 h\u01a1n. \u00a0Th\u00e1nh Ir\u00ean\u00ea k\u1ec3 l\u1ea1i r\u1eb1ng \u00f4ng Abraham, tr\u01b0\u1edbc khi l\u1eafng nghe ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, \u0111\u00e3 t\u00ecm Ng\u00e0i b\u1eb1ng \u201cm\u1ed9t ao \u01b0\u1edbc m\u00e3nh li\u1ec7t c\u1ee7a linh h\u1ed3n\u201d v\u00e0 \u201c\u00f4ng ch\u1ea1y kh\u1eafp tr\u00e1i \u0111\u1ea5t t\u00ecm xem Thi\u00ean Ch\u00faa \u1edf \u0111\u00e2u\u201d cho \u0111\u1ebfn khi \u201cThi\u00ean Ch\u00faa th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t \u00f4ng, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u00e3 t\u00ecm Ng\u00e0i trong thinh l\u1eb7ng\u201d [32]. \u00a0B\u1ea5t c\u1ee9 ai b\u1eaft \u0111\u1ea7u con \u0111\u01b0\u1eddng\u00a0 l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0nh cho tha nh\u00e2n th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n Thi\u00ean Ch\u00faa r\u1ed3i, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng \u0111\u1ee1 b\u1edfi s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a Ng\u00e0i, b\u1edfi v\u00ec n\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a s\u1ef1 n\u0103ng \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u00e1nh s\u00e1ng th\u1ea7n linh \u0111\u1ec3 th\u1eafp s\u00e1ng \u0111\u00f4i m\u1eaft c\u1ee7a ch\u00fang ta khi ch\u00fang ta b\u01b0\u1edbc \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda s\u1ef1 vi\u00ean m\u00e3n c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau.<\/p>\n<p><b><i>\u0110\u1ee9c tin v\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc<\/i><\/b><b><i><\/i><\/b><\/p>\n<p>36. V\u00ec \u0111\u1ee9c tin l\u00e0 m\u1ed9t \u00e1nh s\u00e1ng, n\u00f3 th\u00fac \u0111\u1ea9y ch\u00fang ta b\u01b0\u1edbc v\u00e0o ch\u00ednh n\u00f3, \u0111\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i h\u01a1n n\u1eefa ch\u00e2n tr\u1eddi m\u00e0 n\u00f3 soi s\u00e1ng, \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 ch\u00fang ta y\u00eau th\u00edch. \u00a0Th\u1ea7n h\u1ecdc Kit\u00f4 gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra t\u1eeb \u01b0\u1edbc mu\u1ed1n n\u00e0y. \u00a0Nh\u01b0 v\u1eady r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin, v\u00e0 n\u00f3 l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a ch\u00ednh ti\u1ebfn tr\u00ecnh \u0111\u1ee9c tin, t\u00ecm ki\u1ebfm s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u xa h\u01a1n n\u1eefa c\u1ee7a vi\u1ec7c t\u1ef1 m\u1eb7c kh\u1ea3i c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn t\u1ed9t\u00a0 \u0111\u1ec9nh trong M\u1ea7u Nhi\u1ec7m \u0110\u1ee9c Kit\u00f4. \u00a0K\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc kh\u00f4ng ch\u1ec9 cung c\u1ea5p, nh\u01b0 trong c\u00e1c ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc th\u1ef1c nghi\u1ec7m, m\u1ed9t n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a l\u00fd tr\u00ed \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 hi\u1ec3u bi\u1ebft. \u00a0Kh\u00f4ng th\u1ec3 thu g\u1ecdn Thi\u00ean Ch\u00faa th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng. \u00a0Ng\u00e0i l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee7 th\u1ec3, \u0110\u1ea5ng m\u1eb7c kh\u1ea3i ch\u00ednh m\u00ecnh v\u00e0 t\u1ecf m\u00ecnh ra trong m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi. \u00a0\u0110\u1ee9c tin \u0111\u00fang h\u01b0\u1edbng d\u1eabn l\u00fd tr\u00ed \u0111\u1ec3 m\u1edf ra cho \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb Thi\u00ean Ch\u00faa, do \u0111\u00f3, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn b\u1edfi t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd, n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn bi\u1ebft Thi\u00ean Ch\u00faa c\u00e1ch s\u00e2u xa h\u01a1n. \u00a0C\u00e1c ti\u1ebfn s\u1ef9 H\u1ed9i Th\u00e1nh v\u00e0 c\u00e1c th\u1ea7n h\u1ecdc gia v\u0129 \u0111\u1ea1i th\u1eddi Trung C\u1ed5 \u0111\u00e3 qu\u1ea3 quy\u1ebft r\u1eb1ng th\u1ea7n h\u1ecdc, nh\u01b0 m\u1ed9t khoa h\u1ecdc c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin, l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c th\u00f4ng ph\u1ea7n v\u00e0o s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a ch\u00ednh Thi\u00ean Ch\u00faa. \u00a0Do \u0111\u00f3, th\u1ea7n h\u1ecdc kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa, nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed9t s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u xa h\u01a1n v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1eddi m\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa n\u00f3i v\u1edbi ch\u00fang ta, l\u1eddi m\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa n\u00f3i v\u1ec1 ch\u00ednh Ng\u00e0i, b\u1edfi v\u00ec Ng\u00e0i l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i v\u0129nh c\u1eedu v\u1ec1 s\u1ef1 hi\u1ec7p th\u00f4ng, v\u00e0 Ng\u00e0i \u0111\u00f3n nh\u1eadn con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o cu\u1ed9c cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i n\u00e0y [33].\u00a0 Nh\u01b0 th\u1ebf, s\u1ef1 khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng tham d\u1ef1 v\u00e0o th\u1ea7n h\u1ecdc b\u1eb1ng c\u00e1ch cho ph\u00e9p n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa \u201cch\u1ea1m \u0111\u1ebfn\u201d, nh\u00ecn nh\u1eadn nh\u1eefng gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a n\u00f3 tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng M\u1ea7u nhi\u1ec7m v\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng t\u00ecm hi\u1ec3u, v\u1edbi k\u1ef7 lu\u1eadt l\u00fd th\u00edch h\u1ee3p cho l\u00fd tr\u00ed, s\u1ef1 phong ph\u00fa kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng c\u1ee7a M\u1ea7u Nhi\u1ec7m n\u00e0y.<\/p>\n<p>Th\u1ea7n h\u1ecdc c\u0169ng chia s\u1ebb h\u00ecnh th\u1ee9c H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin; \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng v\u1ec1 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ee9c tin l\u00e0 H\u1ed9i Th\u00e1nh. \u00a0M\u1ed9t m\u1eb7t, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 \u0111\u1ee9c tin Kit\u00f4 gi\u00e1o, n\u00f3 ph\u1ea3i khi\u00eam t\u1ed1n g\u00ecn gi\u1eef v\u00e0 \u0111\u00e0o s\u00e2u ni\u1ec1m tin c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01a1n s\u01a1 nh\u1ea5t. \u00a0M\u1eb7t kh\u00e1c, th\u1ea7n h\u1ecdc, v\u00ec s\u1ed1ng nh\u1edd \u0111\u1ee9c tin, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi Hu\u1ea5n Quy\u1ec1n c\u1ee7a Gi\u00e1o Ho\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1m m\u1ee5c hi\u1ec7p th\u00f4ng v\u1edbi ng\u00e0i nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec b\u00ean ngo\u00e0i, m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u gi\u1edbi h\u1ea1n s\u1ef1 t\u1ef1 do c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u01b0ng tr\u00e1i l\u1ea1i, ph\u1ea3i nh\u01b0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 n\u1ed9i t\u1ea1i v\u00e0 c\u1ea5u th\u00e0nh c\u1ee7a n\u00f3, b\u1edfi v\u00ec Hu\u1ea5n Quy\u1ec1n ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi su\u1ed1i ngu\u1ed3n nguy\u00ean th\u1ee7y, do \u0111\u00f3 cung c\u1ea5p s\u1ef1 ch\u1eafc ch\u1eafn cho \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat ra t\u1eeb L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 trong s\u1ef1 to\u00e0n v\u1eb9n c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<p><i>Phaol\u00f4 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Kh\u00f4i chuy\u1ec3n ng\u1eef t\u1eed b\u1ea3n Latinh v\u00e0 Ti\u1ebfng Ph\u00e1p c\u1ee7a T\u00f2a Th\u00e1nh<\/i><\/p>\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n<p>[17] XI, 30, 40: <i>PL<\/i> 32, 825.<\/p>\n<p>[18] X. <i>n<\/i><i>h\u01b0 tr\u00ean<\/i>., 825-826.<\/p>\n<p>[19] X. <i>Vermischte Bemerkungen \/ V\u0103n h\u00f3a v\u00e0 <\/i><i>G<\/i><i>i\u00e1 tr\u1ecb<\/i>, ed. G.H. von Wright, Oxford, 1991, 32-33, 61-64.<\/p>\n<p>[20] <i>Homiliae <\/i><i>in<\/i><i> Evangelia<\/i>, II, 27, 4: PL 76, 1207.<\/p>\n<p>[21] X. <i>Expositio s<\/i><i>ur<\/i><i> Cantica Canticorum<\/i>, XVIII, 88: CCL, <i>Continuatio Mediaevalis<\/i> 87, 67.<\/p>\n<p>[22] <i>Nh\u01b0 tr\u00ean<\/i>, XIX, 90:. CCL, <i>Continuatio Mediaevalis<\/i> 87, 69.<\/p>\n<p>[23] \u201cS\u1ef1 v\u00e2ng ph\u1ee5c c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin (<span class=\"scripture_reference\" refid=\"119.770865\">Romans 16:26<\/span>; so v\u1edbi <span class=\"scripture_reference\" refid=\"595.77207\">Romans 1:5,2<\/span>; Cor 10:5-6) ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u00e1p tr\u1ea3 c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 \u0110\u1ea5ng m\u1ea1c kh\u1ea3i. Nh\u1edd \u0111\u1ee9c tin m\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 nguy\u1ec7n d\u00e2ng hi\u1ebfn to\u00e0n t\u00e2m tr\u00ed v\u00e0 \u00fd ch\u00ed cho Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 \u0110\u1ea5ng m\u1ea1c kh\u1ea3i, v\u00e0 s\u1eb5n s\u00e0ng ch\u1ea5p nh\u1eadn s\u1ef1 m\u1eb7c kh\u1ea3i m\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa ban. \u0110\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin n\u00e0y, ch\u00fang ta c\u1ea7n \u00e2n s\u1ee7ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa ti\u1ec1n li\u1ec7u v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ee1, c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ef1 tr\u1ee3 gi\u00fap b\u00ean trong c\u1ee7a Ch\u00faa Th\u00e1nh Th\u1ea7n, \u0110\u1ea5ng ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn t\u00e2m h\u1ed3n v\u00e0 ho\u00e1n c\u1ea3i n\u00f3 \u0111\u1ec5 tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa, c\u00f9ng m\u1edf \u0111\u00f4i m\u1eaft c\u1ee7a t\u00e2m tr\u00ed v\u00e0 l\u00e0m cho \u2018m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u00f3n nh\u1eadn v\u00e0 tin v\u00e0o ch\u00e2n l\u00fd\u2019. \u00a0C\u00f9ng m\u1ed9t Ch\u00faa Th\u00e1nh Th\u1ea7n li\u00ean t\u1ee5c ho\u00e0n thi\u1ec7n \u0111\u1ee9c tin b\u1eb1ng nh\u1eefng h\u1ed3ng \u00e2n c\u1ee7a Ng\u00e0i, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1eb7c kh\u1ea3i c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u xa h\u01a1n\u201d (C\u00f4ng \u0110\u1ed3ng Vatican II, Hi\u1ebfn Ch\u1ebf T\u00edn L\u00fd v\u1ec1 M\u1eb7c Kh\u1ea3i c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, <i>Dei Verbum<\/i>, 5).<\/p>\n<p>[24] X. H. Schlier, <i>Meditationen \u00fcber den Johanneischen Begriff der Wahrheit, in: Besinnung auf das Neue Testament. Exegetische Aufs\u00e4tze und Vortr\u00e4ge<\/i> 2, Freiburg, Basel, Wien 1959, 272.<\/p>\n<p>[25] X. <i>S. Th.<\/i> III, q. 55, a. 2, ad 1.<\/p>\n<p>[26] <i>Sermo <\/i>229\/L, 2 : <i>PLS <\/i>2, 576 : \u00ab <i>Tangere autem corde, hoc est credere <\/i>\u00bb.<\/p>\n<p>[27] X. Th\u00f4ng \u0110i\u1ec7p <i>Fides et Ratio<\/i> (14 th\u00e1ng 9 n\u0103m 1998), 73: AAS (1999), 61-62.<\/p>\n<p>[28] X. <i>Confessiones<\/i>, VIII, 12, 29: PL 32, 762.<\/p>\n<p>[29] <i>De Trinitate<\/i>, XV, 11, 20: PL 42, 1071: \u201c<i>verbum quod intus lucet<\/i>\u201d.<\/p>\n<p>[30] X. <i>De Civitate Dei<\/i>, XXII, 30, 5: PL 41, 804.<\/p>\n<p>[31] X. Th\u00e1nh B\u1ed9 Gi\u00e1o L\u00fd \u0110\u1ee9c Tin, <i>Tuy\u00ean ng\u00f4n Dominus Iesus<\/i> (6 th\u00e1ng 8 n\u0103m 2000), 15: AAS 92 (2000), 756.<\/p>\n<p>[32] <i>Demonstratio Apostolicae Predicationis,<\/i> 24: SC 406, 117.<\/p>\n<p>[33] X. S. Bonaventura, <i>Breviloquium<\/i>, Prol.: Opera omnia, V, Quaracchi 1891, 201; <i>In I Sent., prooem<\/i>., q. 1, resp.: Opera Omnia, I, Quaracchi 1891, 7; S. Thomas Aquinas, S. Th. I, q. 1.<\/p>\n<div class=\"scripture_popup\" popid=\"534.691585\"><div class='scripture_header'><div class='cathref_close_button' closeid='534.691585'><div class='cathref_close_button_highlight'><\/div><\/div><span class='passage'>Isaiah 7:9<\/span><br \/><span class='alternates'>View in: <a href='http:\/\/www.usccb.org\/nab\/bible\/isaiah\/isaiah7.htm#v9' onclick=\"window.open(this.href); return false;\" onkeypress=\"window.open(this.href); return false;\" title='(opens Isaiah 7:9 in a new window)'>NAB<\/a><\/span><\/div><div class='scripture_text'><div class='verse'><span class='verse_number'>9<\/span>And the head of Ephraim is Samaria and the head of Samaria the son of Romelia. If you will not believe, you shall not continue.<\/div><\/div><\/div><div class=\"scripture_popup\" popid=\"26.712206\"><div class='scripture_header'><div class='cathref_close_button' closeid='26.712206'><div class='cathref_close_button_highlight'><\/div><\/div><span class='passage'>Romans 10:10<\/span><br \/><span class='alternates'>View in: <a href='http:\/\/www.usccb.org\/nab\/bible\/romans\/romans10.htm#v10' onclick=\"window.open(this.href); return false;\" onkeypress=\"window.open(this.href); return false;\" title='(opens Romans 10:10 in a new window)'>NAB<\/a><\/span><\/div><div class='scripture_text'><div class='verse'><span class='verse_number'>10<\/span>For, with the heart, we believe unto justice; but, with the mouth, confession is made unto salvation.<\/div><\/div><\/div><div class=\"scripture_popup\" popid=\"717.720282\"><div class='scripture_header'><div class='cathref_close_button' closeid='717.720282'><div class='cathref_close_button_highlight'><\/div><\/div><span class='passage'>Romans 10:17<\/span><br \/><span class='alternates'>View in: <a href='http:\/\/www.usccb.org\/nab\/bible\/romans\/romans10.htm#v17' onclick=\"window.open(this.href); return false;\" onkeypress=\"window.open(this.href); return false;\" title='(opens Romans 10:17 in a new window)'>NAB<\/a><\/span><\/div><div class='scripture_text'><div class='verse'><span class='verse_number'>17<\/span>Faith then cometh by hearing; and hearing by the word of Christ.<\/div><\/div><\/div><div class=\"scripture_popup\" popid=\"119.770865\"><div class='scripture_header'><div class='cathref_close_button' closeid='119.770865'><div class='cathref_close_button_highlight'><\/div><\/div><span class='passage'>Romans 16:26<\/span><br \/><span class='alternates'>View in: <a href='http:\/\/www.usccb.org\/nab\/bible\/romans\/romans16.htm#v26' onclick=\"window.open(this.href); return false;\" onkeypress=\"window.open(this.href); return false;\" title='(opens Romans 16:26 in a new window)'>NAB<\/a><\/span><\/div><div class='scripture_text'><div class='verse'><span class='verse_number'>26<\/span>(Which now is made manifest by the scriptures of the prophets, according to the precept of the eternal God, for the obedience of faith,) known among all nations;<\/div><\/div><\/div><div class=\"scripture_popup\" popid=\"595.77207\"><div class='scripture_header'><div class='cathref_close_button' closeid='595.77207'><div class='cathref_close_button_highlight'><\/div><\/div><span class='passage'>Romans 1:5,2<\/span><br \/><span class='alternates'>View in: <a href='http:\/\/www.usccb.org\/nab\/bible\/romans\/romans1.htm#v5' onclick=\"window.open(this.href); return false;\" onkeypress=\"window.open(this.href); return false;\" title='(opens Romans 1:5,2 in a new window)'>NAB<\/a><\/span><\/div><div class='scripture_text'><div class='verse'><span class='verse_number'>2<\/span>Which he had promised before, by his prophets, in the holy scriptures,<\/div><div class='verse'><span class='verse_number'>5<\/span>By whom we have received grace and apostleship for obedience to the faith, in all nations, for his name;<\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TH\u00d4NG \u0110I\u1ec6P \u00c1NH S\u00c1NG \u0110\u1ee8C TIN &#8211; LUMEN FIDEI CH\u01af\u01a0NG HAI N\u1ebeU ANH EM KH\u00d4NG TIN, ANH EM S\u1ebc KH\u00d4NG HI\u1ec2U (X. Isaiah 7:9) \u0110\u1ee9c tin v\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd 23. N\u1ebfu ng\u00e0i kh\u00f4ng tin, th\u00ed ng\u00e0i kh\u00f4ng hi\u1ec3u (x. Is 7: 9). \u00a0B\u1ea3n Hy L\u1ea1p c\u1ee7a Th\u00e1nh Kinh Do Th\u00e1i, b\u1ea3n B\u1ea3y M\u01b0\u01a1i ph\u00e1t h\u00e0nh &#8230; <span class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/thong-diep-anh-sang-duc-tin-lumen-fidei-chuong-2\/\">[Read more&#8230;]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63,55],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-phaolo","4":"post-9931","6":"format-standard","7":"category-lumen-fidei","8":"category-nam-duc-tin"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9931"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9931\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9933,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9931\/revisions\/9933"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.giaoly.org\/vn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}